Ưu thế và thách thức của các cuộc biểu tình ở đại học Australia qua lăng kính chống chủ nghĩa bài Do Thái

Australia vốn nổi tiếng với truyền thống hoạt động xã hội mạnh mẽ tại các trường đại học, nơi sinh viên thường sử dụng biểu tình để thu hút sự chú ý vào các vấn đề bất công trong xã hội. Tuy nhiên, tuần này Ủy ban Hoàng gia về Chống chủ nghĩa bài Do Thái và Sự gắn kết xã hội đã tập trung kiểm tra trực diện phong trào biểu tình chống Israel tại các trường đại học, kết quả cho thấy nhiều diễn biến phức tạp.

Ủy ban nhận được nhiều lời khai từ các giảng viên và sinh viên người Do Thái về việc họ bị các nhà hoạt động ủng hộ Palestine nhắm đến với lời lẽ hoặc hành động mang tính chất kỳ thị tôn giáo và chủng tộc. Sự việc khiến họ cảm thấy bị tổn thương nghiêm trọng vì bị đổ lỗi cho các hành động của nhà nước Israel dựa trên danh tính cá nhân.

Phó hiệu trưởng Đại học Melbourne, ông Glyn Davis, khẳng định đây là mối liên hệ sai lệch rõ ràng giữa danh tính người Do Thái với các hoạt động của một quốc gia, mà theo ông là biểu hiện không thể nhầm lẫn của chủ nghĩa bài Do Thái. Tuy nhiên, nhiều nhóm Do Thái cho rằng cảnh báo về tình trạng này đã được phát ra từ lâu trước khi các cuộc biểu tình rầm rộ tại trường đại học bắt đầu bùng phát vào năm 2024.

Jeremy Leibler, đại diện Liên đoàn Zionist Australia, cho biết ông đã từng liên hệ với các hiệu trưởng đại học từ thời kỳ dịch bệnh để cảnh báo về sự gia tăng của hiện tượng chống Do Thái trong môi trường học tập. Ông trích dẫn một ví dụ về một sinh viên luật đồng tính tại Đại học Melbourne bị loại khỏi nhóm LGBTQ+ vì lý do họ mang biểu tượng David – dấu hiệu của cộng đồng Do Thái.

Ông Leibler nhấn mạnh nhiều sinh viên Do Thái hiện vẫn có tư tưởng cởi mở, có thể chấp nhận những phê bình đối với chính sách Israel, nhưng họ lại ngày càng cảm thấy cô lập khi không thể dễ dàng thông báo về các hành vi phân biệt đối xử xảy ra với mình. Ông nhắc đến sự phức tạp của từ "phân biệt chủng tộc" trong trường hợp người Do Thái, vì đây vừa là tín ngưỡng vừa là đặc điểm dân tộc, nên không thể xem đơn giản theo cách thông thường.

Thông qua khảo sát do Liên minh Sinh viên Do Thái Australia (AUJS) tiến hành, 64% sinh viên Do Thái cho biết họ từng trải qua ít nhất một dạng kỳ thị, trong khi 57% thừa nhận phải che giấu bản sắc của mình trên các khuôn viên học đường. AUJS cũng phê phán các trường đại học đã không đặt ưu tiên cao trong việc bảo vệ quyền an toàn của sinh viên khỏi những hành vi đe dọa hay bạo lực.

Năm 2024 chứng kiến những hội trại biểu tình kéo dài nhiều tháng trên các trường đại học Australia, được thực hiện bởi các nhà hoạt động ủng hộ Palestine phản đối chiến dịch quân sự kéo dài của Israel tại Gaza, phát sinh sau vụ tấn công của Hamas ngày 7/10 vào dân thường Israel. Các hội trại có sự góp mặt lẫn lộn giữa sinh viên trong trường và những người hoạt động bên ngoài.

Ủy ban được biết các trường đã có cảnh báo trước về nguy cơ những nhà hoạt động bên ngoài, chủ yếu tại Sydney và Melbourne, sẽ kéo các cuộc biểu tình vốn tập trung ở khu trung tâm thành phố vào trong khuôn viên trường. Tổ chức quản lý các tiêu chuẩn giáo dục đại học Australia cũng đã gửi văn bản đề nghị các trường hạn chế sự xuất hiện của người ngoài, kiểm soát truy cập và có thể phối hợp với lực lượng cảnh sát để ngăn chặn tình trạng leo thang.

Ông Leibler nhận định môi trường căng thẳng đã đẩy quá mức sự thù địch đối với các sinh viên và nhân viên Do Thái, nhiều người cảm thấy bị các nhà quản lý trường bỏ rơi, khi họ bị đẩy vào vị trí của "kẻ áp bức" trong khi vẫn duy trì danh tính Do Thái của mình.

Hầu hết các trường đại học bị bất ngờ trước sự xuất hiện của các lều biểu tình trong các khu vực chung của trường, điều chưa từng xảy ra trong lịch sử biểu tình trước đây, theo lời Phó hiệu trưởng Đại học Sydney Mark Scott. Sau một số phản ứng ban đầu không mạnh mẽ, Đại học Sydney và Đại học Quốc gia Australia đã xin lỗi về cách xử lý để tình trạng kéo dài nhiều tháng.

Đối lập với các trường trên, Đại học Monash dưới sự lãnh đạo của Hiệu trưởng Sharon Pickering đã nhanh chóng xử lý khi nhận thấy các biểu ngữ gây thù địch như "Zionists not welcome" (Không chào đón người Zionist) xuất hiện. Trong khi đó, Chủ tịch Đại học Western Sydney – Jennifer Westacott, còn mạnh mẽ chỉ trích lãnh đạo các trường che giấu sau quyền tự do học thuật để mặc các biểu ngữ kêu gọi tử vong cộng đồng Do Thái.

Ông Scott của Đại học Sydney nhấn mạnh kể từ tháng 10/2023, trường đã nỗ lực phối hợp chặt chẽ với cộng đồng Do Thái để tạo sự an toàn và đảm bảo sức khỏe cho tất cả cán bộ, sinh viên. Các trường đại học khác cũng đã thực hiện cải cách để giảm thiểu khả năng xảy ra các hội trại biểu tình tương tự trong tương lai.

Thách thức đặt ra nay là làm sao để cân bằng giữa quyền biểu tình hợp pháp của sinh viên với nghĩa vụ bảo vệ sự an toàn cho cộng đồng học thuật, điều không dễ với nhiều quan điểm khác biệt sâu sắc về ý nghĩa các khẩu hiệu trong các cuộc biểu tình.

Yasmine Johnson, đồng tổ chức phong trào Sinh viên ủng hộ Palestine tại Sydney, lên tiếng phản đối quan niệm các cuộc biểu tình tạo ra nỗi sợ hãi, và cho rằng khẩu hiệu "từ sông đến biển, Palestine sẽ được tự do" không phải là biểu hiện của sự căm ghét hay kêu gọi diệt chủng như cộng đồng Do Thái đã phản đối. Bà nhắc lại rằng lịch sử cho thấy bạo lực có thể được biện minh trong các phong trào kháng chiến và chỉ trích việc ủy ban hoàng gia không phân biệt rõ giữa hoạt động chống diệt chủng và chủ nghĩa bài Do Thái.

Ngược lại, Giáo sư Denis Altman của Đại học La Trobe thuộc Hội đồng Do Thái tiến bộ Australia cho rằng các trường đại học thiếu sự gan dạ cần thiết trong việc duy trì các cuộc tranh luận mạnh mẽ nhưng tôn trọng lẫn nhau, và có sự thừa nhận lẫn nhau về những tổn thương hiện hữu trong xã hội.

Đại diện Công đoàn Giáo dục Đại học Quốc gia (NTEU) cảnh báo về nguy cơ lạm quyền trong việc hạn chế tự do học thuật, khi trao cho nhà quản lý quyền rộng rãi để kỷ luật cán bộ vì các quan điểm chính trị hay học thuật gây tranh cãi.

Dù nhiều vụ việc rõ ràng là phân biệt chủng tộc thì một số trường hợp đòi hỏi phán đoán tinh tế hơn, song các hiệu trưởng vẫn phải đối mặt và hành động để không bỏ mặc sinh viên và nhân viên vào thế nguy hiểm, theo lời luật sư trợ giúp ủy ban Zelie Heger SC.

Theo ABC News

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.