Thể chế dân chủ trưởng thành tại Malaysia còn nhiều thách thức sau bầu cử Negeri Sembilan

Bình luận nhận định từ cộng đồng độc giả Malaysiakini cho thấy Malaysia còn cách xa khái niệm “dân chủ trưởng thành” khi nhiều chính trị gia có cáo buộc hình sự vẫn được các đảng chấp nhận và người dân bầu chọn. Một dân chủ trưởng thành được xem là nơi các chính trị gia bị nghi vấn hoặc buộc tội hình sự bị xã hội tẩy chay và không được đời chính trị sử dụng nhằm giành phiếu cử tri.

Việc một đảng chính trị tranh cử với lời hứa phóng thích những người bị cáo buộc tham ô lớn cho thấy mức độ thiếu sự phát triển chính trị trong nước. Quá trình hoàn thiện dân chủ đòi hỏi nhiều thập kỷ và sự hiểu biết sâu sắc về quản trị theo hiến pháp.

Bình luận của độc giả GP2025 nhấn mạnh chính trị gia và các đảng Malaysia không hiểu rõ nguyên tắc quản trị dân chủ theo quy định hiến pháp. Việc các liên minh chính trị khác nhau giữa liên bang và bang không phải là điều lạ trong nền dân chủ, nhưng các liên minh đó không được phép vi phạm quyền hiến định của người dân.

Ở các nền dân chủ trưởng thành, liên minh chính trị không ký kết các thỏa thuận ràng buộc cứng nhắc khiến người dân không thể thay đổi chính phủ qua bầu cử. Tuy nhiên, tại Malaysia, một bản ghi nhớ thỏa thuận (MOU) đã được ký để giữ ổn định chính phủ liên bang dưới lãnh đạo của Thủ tướng Anwar Ibrahim theo cách hạn chế sự kiểm soát của cử tri với chính phủ đó.

Sự mập mờ trong việc cho phép các đồng minh liên bang hoạt động độc lập ở cấp bang cũng gây ra cảm giác người dân bị lợi dụng do thiếu minh bạch và truyền thống dân chủ chưa thịnh hành.

Cuộc bầu cử tại bang Johor được đánh giá là thành công nhờ vào sự lãnh đạo gắn kết của Menteri Besar Onn Hafiz Ghazi, người thường xuyên lắng nghe dân và có tầm nhìn phát triển bang đến năm 2030. Thành quả của Johor thể hiện qua sự độc lập của UMNO không phụ thuộc liên minh với PAS, nhất là khi nhiều người Malay lo ngại DAP và nhiều nhóm không phải người Malay không thoải mái với PAS.

Ngược lại, tại Negeri Sembilan, UMNO chọn liên minh với PAS gây thất vọng cho những người kỳ vọng vào sự phát triển lãnh đạo nội bộ mạnh mẽ và chiến lược táo bạo dựa trên năng lực riêng của BN. Việc dựa vào sự hỗ trợ của PAS đặt ra nhiều câu hỏi về tính bền vững của liên minh do khác biệt về tư tưởng và cách quản trị.

Những phản hồi từ độc giả phản ánh chính phủ liên bang hiện tại của Thủ tướng Anwar Ibrahim là một liên minh không tương xứng với kết quả bầu cử và dường như để các đối tác tự quyết và không gây ảnh hưởng nhiều đến nhau. Sự thiếu kiểm soát này khiến các phe phái thay đổi vị trí công khai mà không gây bất ngờ.

Người dân cảnh báo vấn đề không phải do sự chia rẽ giữa các nhóm sắc tộc mà là sự tha hóa quyền lực tuyệt đối dẫn đến các vụ bê bối như 1MDB, làm tổn hại nghiêm trọng uy tín quốc gia.

Yêu cầu về sự trưởng thành chính trị cần được chứng minh bởi kết quả kinh tế và chất lượng cuộc sống thực tế của cử tri. Số liệu từ Cục Thống kê Malaysia cho thấy tăng trưởng GDP của Negeri Sembilan thấp hơn mức trung bình quốc gia trong suốt ba năm liên tiếp. Đảng Pakatan Harapan được đề nghị nên trình bày rõ ràng hơn về những phần việc cụ thể sẽ cải thiện kinh tế địa phương thay vì dựa vào các chỉ số như đầu tư được phê duyệt hay tỷ lệ thất nghiệp thấp.

Có bình luận so sánh hệ thống đảng phái chính trị hiện nay như các băng nhóm, nơi chỉ có lãnh đạo đoàn thể quyết định vận mệnh chính trị mà các đại biểu không có quyền tự do bày tỏ ý kiến theo lợi ích người dân. Những liên minh phức tạp chỉ làm phức tạp hơn tình hình và dẫn đến sự phản bội người bỏ phiếu.

Ý tưởng được nêu ra là nên bãi bỏ đảng phái để mỗi nghị sĩ được tự do lựa chọn và bỏ phiếu dựa trên sự kiện cụ thể, góp phần tạo ra chính sách tốt và hiệu quả hơn, không bị chi phối bởi các nhóm lợi ích.

Một bình luận bi quan nhấn mạnh rằng sau hơn 60 năm độc lập, chính trị dựa trên chủng tộc và tôn giáo vẫn là thực trạng chính, đặc biệt là tại bán đảo Malaysia. Điều này khiến tương lai quốc gia trở nên ảm đạm so với các nước láng giềng như Singapore đang phát triển nhanh chóng.

Tình trạng chia rẽ này cảnh báo một tương lai khó khăn với quốc gia đa sắc tộc, đồng thời kêu gọi sự thay đổi nhận thức và cách thức vận hành chính trị để xây dựng nền dân chủ thực sự ổn định và phát triển.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.