Phát triển điện gió ở miền Nam nước Đức gặp nhiều khó khăn do yếu tố thị trường và luật pháp

Baden-Württemberg hiện có 850 tua-bin gió với công suất tổng cộng 2239 megawatt, trong khi mục tiêu đến năm 2040 là đạt 12.000 megawatt. Mặc dù có 236 dự án được phê duyệt và 1349 hồ sơ xin phép đang chờ xử lý, sự phát triển điện gió ở khu vực này vẫn bị đình trệ. Tình trạng này không chỉ thể hiện qua việc công ty điện gió Sowitec gần Reutlingen vừa phải tuyên bố phá sản, mà còn phản ánh bởi sự thay đổi về điều kiện thị trường và các quy định trong EEG khiến nhiều dự án không thể tiến hành.

Baden-Württemberg và Bayern chiếm 35% nhu cầu điện của Đức, nhưng chỉ đóng góp 14% sản lượng điện từ gió của cả nước, điều này tạo ra sự mất cân đối rõ rệt trong nguồn cung năng lượng tái tạo.

Boris Palmer, thị trưởng không thuộc đảng của thành phố Tübingen, đã nỗ lực trong năm năm để xây dựng một dự án điện gió với 9 tua-bin hiện đại tại Rammert, khu vực rộng 3200 hecta bao gồm vùng bảo tồn thiên nhiên. Dự án này dự kiến cung cấp một phần tư nhu cầu điện của thành phố.

Tuy nhiên, dự án có nguy cơ thất bại do giá điện gió trên thị trường giảm 25% so với dự tính ban đầu, khiến tính khả thi tài chính của dự án bị ảnh hưởng. Palmer cho biết việc thay đổi luật EEG không theo kịp và ưu tiên đấu thầu hiện nay chỉ tập trung vào miền Bắc nước Đức đã khiến các dự án miền Nam trở nên kém cạnh tranh về mặt kinh tế.

Theo ông Palmer, nếu không có sự điều chỉnh chính sách, sẽ xảy ra sự lãng phí lớn về vốn đầu tư cùng với thiệt hại kinh tế cho các công ty và chính quyền địa phương tham gia dự án. Ông nhấn mạnh rằng chi phí đầu tư tại miền Nam cao hơn đáng kể so với miền Bắc do hiệu suất tua-bin thấp hơn, từ đó dẫn đến tỷ lệ thành công của các dự án miền Nam chỉ chiếm khoảng 2% tổng số dự án thắng thầu.

Các chính trị gia như Cem Özdemir (Bộ trưởng Môi trường, thuộc Đảng Xanh), Thekla Walker (Bộ trưởng Môi trường Baden-Württemberg), Markus Söder (Thủ hiến Bayern, Đảng CSU) và Hubert Aiwanger (Bộ trưởng Kinh tế Bayern, Đảng Freie Wähler) đã tạo nên một liên minh chính trị hiếm hoi nhằm thúc đẩy thay đổi luật lệ để hỗ trợ phát triển điện gió tại miền Nam.

Nếu các dự án điện gió tiếp tục tập trung chủ yếu ở miền Bắc, hệ thống điện phải xây dựng thêm nhiều tuyến đường truyền tải điện từ Bắc vào Nam, dự kiến lên tới 9 đường truyền mới bên cạnh 4 đường truyền hiện có. Điều này không chỉ làm tăng chi phí đầu tư mạng lưới mà còn có thể dấy lên sự phản kháng từ người dân địa phương.

Chi phí quản lý và điều hòa lượng điện dư thừa tại các vùng miền Bắc như Schleswig-Holstein và Mecklenburg-Vorpommern cũng là áp lực không nhỏ. Ông Palmer cảnh báo rằng giá điện tại miền Nam sẽ cao hơn trong nhiều thập niên tới do phí mở rộng mạng lưới và thiệt hại kinh tế về tiềm năng công nghiệp tạo ra nếu không có sự phát triển đồng đều hơn về điện gió.

Ben Schlemmermeier, chuyên gia tư vấn ngành năng lượng với 35 năm kinh nghiệm, đưa ra phân tích dựa trên vòng đấu thầu tháng 2 vừa qua: trong 34 dự án điện gió tại Baden-Württemberg chỉ có 3 dự án được phê duyệt, tại Bayern trong 44 dự án chỉ có 1 dự án thành công, tương ứng tổng công suất 60 megawatt trong lúc miền Nam thiếu hụt tới 20.000 megawatt.

Ông chỉ ra rằng mô hình tính toán hiệu suất trong EEG ưu tiên các địa điểm có năng lượng gió mạnh, khiến các khu vực năng lượng gió yếu bị thiệt thòi. Schlemmermeier đề xuất chia vùng đấu thầu năng lượng gió thành hai khu vực riêng biệt phía Bắc và phía Nam theo đường sông Main để tránh tình trạng lệch pha và giảm bớt đầu tư cho các dự án miền Nam.

Đồng thời, ông cũng kiến nghị điều chỉnh công thức tính lợi nhuận (referenzertragsmodell) trong EEG để phù hợp với xu hướng biến động giá điện hiện nay, giúp cân bằng cơ hội phát triển giữa các vùng.

Đạo luật EEG phải được sửa đổi trước cuối tháng 12 năm nay. Dù phe đối lập trong Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU/CSU) chưa hoàn toàn ủng hộ việc mở rộng điện gió, đặc biệt với sự tác động của phong trào phản đối mang tên “Cối xay gió của nhục nhã” do AfD khởi xướng, các chính quyền bang Bayern và Baden-Württemberg vẫn quyết liệt thúc đẩy áp đặt hạn mức sản lượng điện gió tối thiểu cho miền Nam trong các cuộc đấu thầu.

Mục tiêu là tìm cách đẩy mạnh phát triển điện gió tại miền Nam bằng một đợt đấu thầu đặc biệt vào năm 2027 và loại bỏ sự bất lợi trong mô hình tính toán hiện tại. Đại diện phe đối lập trong Bundestag, ông Sepp Müller, nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo lên 80% tổng lượng điện vào năm 2030, đồng thời lưu ý cần tránh những chi phí không cần thiết trong mở rộng hệ thống và điều tiết điện năng dư thừa.

Việc cân bằng lợi ích giữa các vùng và cập nhật các chính sách theo thực tế thị trường là yếu tố then chốt giúp phát triển điện gió bền vững hơn tại miền Nam nước Đức.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.