Alberto Pellai giải thích vì sao người tốt cũng phạm sai lầm và cách sửa lỗi

Alberto Pellai, nhà tâm lý học chuyên về phát triển cá nhân, đã phản biện một quan niệm phổ biến trong gia đình và trường học tại Argentina: người tốt không thể phạm sai lầm. Theo ông, nhiều người nhầm lẫn giữa việc là tấm gương để noi theo với trách nhiệm phải luôn hoạt động hoàn hảo không sai sót. Đó là cách hiểu chưa đúng, bởi giá trị của một con người không được đo bằng việc liệu họ có từng vấp ngã hay không, mà chính là cách họ nhận ra lỗi lầm, tiếp nhận hậu quả và biết sửa đổi.

Ông Pellai chỉ ra rằng người tốt không đồng nghĩa với việc không thể mắc lỗi. Họ vẫn có thể phản ứng thiếu khéo léo, thất hứa, nói điều không công bằng hoặc đưa ra quyết định gây tổn thương người khác. Tuy nhiên, điều quan trọng là sau khi sai sót, họ sẽ tự nhận thức được đó là một lỗi và cố gắng khắc phục. Việc xin lỗi, đính chính thông tin sai lệch, thực hiện lời hứa còn dang dở hay thay đổi những phản ứng tiêu cực là cách người tốt thể hiện sự có trách nhiệm của mình.

Phát biểu của Pellai đặc biệt có ý nghĩa trong giai đoạn phát triển của trẻ em và thanh thiếu niên, khi người lớn không chỉ dạy bằng lời nói mà còn qua cách họ ứng xử khi mắc lỗi. Nếu một phụ huynh hoặc giáo viên không bao giờ thừa nhận sai sót của mình, họ vô tình tạo ra những chuẩn mực khó thực hiện cho trẻ. Ngược lại, khi người lớn nhận ra lỗi, xin lỗi và sửa chữa, họ thể hiện sự chịu trách nhiệm, điều này giúp trẻ học được cách trưởng thành thực tế và xây dựng nhận thức về hành động của mình.

Ông Pellai nhấn mạnh, sự hoàn hảo không phải là đích đến mà là ý thức về những hành động cá nhân. Điều này giúp tránh rơi vào cái bẫy biến một sai lầm thành bản án đánh giá toàn bộ giá trị của con người. Việc xem xét lại hành vi cụ thể và sửa chữa nó là bước cần thiết để phát triển, trong khi đánh giá thấp giá trị con người chỉ vì họ đã mắc lỗi là điều không công bằng và không hữu ích.

Hiểu được lỗi lầm là cơ hội để sửa chữa giúp tạo điều kiện cho sự phục hồi. Người phạm lỗi nên chấp nhận trách nhiệm bằng cách mô tả rõ ràng hành động sai, ví dụ như "Tôi đã không giữ lời hứa", "Tôi đã nói điều không hay", hay "Tôi đã chia sẻ thông tin riêng tư". Sau đó, cần hỏi xem người bị tổn thương cần gì để hàn gắn mối quan hệ. Đôi khi, việc đính chính là đủ; trong trường hợp khác, cần có thời gian để xây dựng lại lòng tin hoặc chấp nhận khoảng cách nhất định.

Quan trọng nữa là việc thay đổi hành vi phải được thể hiện rõ ràng trong thực tế. Ví dụ, nếu trước đây người đó hay ngắt lời, thì việc họ bắt đầu lắng nghe và chờ đến lượt mình nói là dấu hiệu của sự sửa đổi thật sự, không chỉ là lời xin lỗi suông.

Thông điệp của Alberto Pellai mở ra cách nhìn thực tế, nhân văn về con người và sự trưởng thành, nhất là trong việc giáo dục thế hệ trẻ nhận thức về trách nhiệm hành động và học cách sửa chữa sai lầm một cách đúng đắn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.