Mojtaba Khamenei có xu hướng mạnh tay hơn trong chương trình hạt nhân Iran, theo tình báo Mỹ

Các cơ quan tình báo Hoa Kỳ đã đưa ra đánh giá rằng Mojtaba Khamenei, lãnh đạo tối cao mới của Iran, có xu hướng ít dè dặt hơn người cha và cũng là người tiền nhiệm Ali Khamenei về vấn đề phát triển vũ khí hạt nhân. Thông tin này được công bố bởi The New York Times dựa trên các nguồn tin thu thập từ các cuộc nghe lén và nghiên cứu trước khi cuộc chiến hiện nay bùng phát.

Ali Khamenei, người bị tiêu diệt trong các đòn tấn công không quân phối hợp giữa Mỹ và Israel vào ngày 28/2, từng được xem là người thận trọng hơn trong việc hạt nhân hóa. Tuy nhiên, quan điểm về sự sẵn sàng phát triển vũ khí hạt nhân của Mojtaba được đánh giá là cởi mở hơn, mặc dù đánh giá này dựa trên tài liệu trước đó chứ không phải thông tin mới thu thập sau khi Mojtaba lên nắm quyền.

Trong khi các dịch vụ tình báo phương Tây nhiều lần bác bỏ tuyên bố của Tehran về mục đích hòa bình của chương trình hạt nhân, Israel cũng khẳng định rằng Iran đã tiến hành những bước cụ thể hướng tới việc vũ khí hóa trong những năm gần đây. Mỹ hiện đánh giá rằng các phe phái trong nội bộ Iran thúc đẩy khả năng hạt nhân như một biện pháp răn đe quân sự đang ngày càng chiếm ưu thế trong chính sách quốc gia.

The Wall Street Journal đưa tin rằng tình báo Israel tin rằng Iran đã chuyển hàng nghìn máy ly tâm vào một cơ sở ngầm dưới lòng đất vô cùng kiên cố gần Natanz, được gọi là Pickaxe Mountain. Việc xây dựng ngầm này giúp cơ sở tránh được hầu hết các cuộc không kích từ bên ngoài.

Hiện chưa rõ nguồn gốc cụ thể của các máy ly tâm được chuyển đến cơ sở này. Tehran đã từ chối cho các thanh sát viên Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tiếp cận địa điểm và chỉ cung cấp rất ít thông tin về hoạt động ở đó. Tuy nhiên, các quan chức Iran phản đối những cáo buộc này. Ngày 22/7, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran, Esmail Baghaei, đã đăng trên mạng xã hội X rằng các hoạt động hạt nhân của Iran được báo cáo đầy đủ với IAEA theo các nghĩa vụ đảm bảo của nước này.

Phát ngôn của ông Baghaei được cho là dấu hiệu cho thấy Tehran sẵn sàng chấp nhận giám sát. Theo thỏa thuận hạt nhân trong chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama, Iran từng cho phép các thanh sát viên quốc tế tiếp cận rộng rãi các cơ sở hạt nhân. Tổng giám đốc IAEA Rafael Grossi cũng từng cho biết Tehran đã báo hiệu ý định tiến hành các hoạt động tại cơ sở ngầm này từ năm 2021. Báo cáo cũng cho biết các chỉ huy Iran xem cơ sở này là bất khả xâm phạm đối với các cuộc tấn công trên không của Mỹ và đã tăng cường thêm phòng thủ để chống lại đột kích của lực lượng đặc biệt trên bộ.

Mối quan hệ căng thẳng giữa Washington và Tehran ngày càng leo thang sau khi thỏa thuận ngừng bắn ngắn ngủi sụp đổ và thất bại của bản ghi nhớ ngoại giao tháng 6 nhằm chấm dứt các hành động thù địch. Mỹ đã mở rộng các chiến dịch không quân, trong khi Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và drone nhằm vào căn cứ Mỹ trong khu vực.

Năm 2025, lực lượng Mỹ đã tiến hành các đòn tấn công nhằm vào các cơ sở hạt nhân quan trọng của Iran tại Fordo, Isfahan và Natanz, những địa điểm then chốt trong hoạt động làm giàu uranium. Iran vẫn khẳng định mục tiêu chương trình hạt nhân là hòa bình. Tuy nhiên, dữ liệu từ IAEA cho thấy trước khi chiến sự mới bùng phát, Iran đã tích lũy hơn 440 kg uranium được làm giàu đến mức 60%, gần đạt mức độ nguyên liệu cho vũ khí hạt nhân. Với sự tinh chế tiếp theo, lượng uranium này có thể đủ cho nhiều đầu đạn hạt nhân.

Theo một số báo cáo, việc tăng cường cơ sở hạt nhân ngầm của Iran và chính sách phát triển năng lực hạt nhân của Mojtaba Khamenei có thể làm gia tăng nguy cơ gia tăng xung đột trong khu vực và làm phức tạp thêm các nỗ lực ngoại giao ngăn chặn leo thang vũ khí hạt nhân.