WTA áp dụng xét nghiệm gene xác định giới tính, gây tranh cãi trong tennis nữ

Vào ngày 21/7/2026, Hiệp hội Quần vợt Nữ chuyên nghiệp (WTA) chính thức triển khai quy định bắt buộc các vận động viên tham gia các giải đấu phải trải qua xét nghiệm gene và sinh học nhằm xác định giới tính. Mục tiêu của quy định này là đảm bảo mỗi tay vợt nữ tham dự đấu trường chuyên nghiệp thi đấu trong đúng hạng mục phù hợp, đồng thời duy trì sự công bằng và tạo điều kiện bình đẳng trong các cuộc tranh tài.

Quy trình xác minh sự phù hợp được thực hiện qua xét nghiệm phát hiện gene SRY, một đoạn DNA kết nối với nhiễm sắc thể Y và là yếu tố kích hoạt quá trình phát triển giới tính nam. Theo yêu cầu, các tay vợt phải cung cấp mẫu tế bào niêm mạc miệng, máu hoặc nước bọt tại thời gian, địa điểm được WTA quy định. Chiến dịch xét nghiệm dự kiến bắt đầu từ tháng 8 và hoàn tất trước thềm Thế vận hội Mùa hè 2028.

Chính sách này của WTA được thiết lập nhằm phù hợp với những quy định mà Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) áp dụng từ tháng 3, trong khuôn khổ tuân thủ sắc lệnh tổng thống Donald Trump về hạn chế sự tham gia của các vận động viên chuyển giới trong thể thao nữ. Trước WTA, Liên đoàn Quyền Anh Thế giới (World Boxing) cũng đã tiến hành chính sách tương tự.

Quyết định mới của WTA gây ra nhiều tranh luận sâu sắc trong cộng đồng tennis nữ. Trong khi đó, người đứng đầu bảng xếp hạng nữ thế giới, Aryna Sabalenka, thuộc nhóm đối lập với quy trình này, thì một số chuyên gia và cựu tay vợt lại ủng hộ mạnh mẽ.

Chuyên gia truyền hình Eurosport, cựu tay vợt Camille Pin, khẳng định: “Trong thể thao chuyên nghiệp, việc xác nhận đúng hạng mục tranh tài là điều cần thiết. Chúng ta hiểu rất rõ về sự khác biệt sinh lý giữa nam và nữ, mà điều này có thể ảnh hưởng lớn đến hiệu suất thi đấu.”

Martina Navratilova, tay vợt huyền thoại người Cộng hòa Séc, trên trang mạng X (trước đây là Twitter), bày tỏ sự ủng hộ: “Tôi vui vì WTA xác nhận mạnh mẽ chúng tôi là tổ chức dành riêng cho phụ nữ, chỉ những người có giới tính nữ mới được thi đấu ở đẳng cấp cao nhất của môn tennis nữ. Xét nghiệm gene để xác định giới tính không mang tính chất kỳ thị, bởi ngay cả tôi đã từng phải trải qua kiểm tra tương tự trong những thập kỷ trước.”

Cựu Bộ trưởng Thể thao Pháp, Amélie Oudéa-Castéra, nhận định rằng chính sách của WTA được áp dụng rộng rãi và nhanh chóng hơn so với cách tiếp cận của IOC. Bà cho rằng việc áp dụng đồng loạt trên toàn bộ bảng xếp hạng WTA tại một môn thể thao duy nhất là quá nhanh và rộng, đồng thời chưa xây dựng được lộ trình triển khai cụ thể và các cơ chế chuyển đổi phù hợp.

Bà Oudéa-Castéra phát biểu với báo L’Équipe: “Chúng ta còn chưa thấy dấu hiệu việc thực thi đã bắt đầu, trong khi các bước chuyển tiếp còn đang thiếu rõ ràng.”

Thực tế trong lịch sử tennis thế giới từ khi kỷ nguyên Mở (Open Era) bắt đầu năm 1968 đến nay, chỉ có một tay vợt chuyển giới từng tham gia thi đấu chuyên nghiệp là Renée Richards vào những năm 1970. Bà từng phải kiên trì đấu tranh tại Tòa án tối cao Mỹ để được công nhận chuyển giới và dự thi đấu.

Renée Richards từng nhận xét về ưu thế thể chất của người chuyển giới: “Quá trình dậy thì ở nam giới tạo ra sự khác biệt quá lớn, khiến vận động viên chuyển giới nữ không thể cạnh tranh công bằng trong thể thao nữ dù mức testosterone đã giảm. Lợi thế này vẫn tồn tại và có thể giảm bớt theo tuổi tác nhưng theo mức độ chưa rõ.” (trích Sport Illustrated năm 2025).

Mặc dù hiện chỉ số ít vận động viên lên tiếng, Camille Pin dự báo sẽ có sự phản đối rõ nét hơn khi các đợt xét nghiệm đầu tiên được tiến hành. Vấn đề chủ yếu là một số tay vợt không muốn trải qua các xét nghiệm mới và phức tạp.

Với quy định mới, WTA thể hiện quyết tâm bảo vệ tính công bằng và sự minh bạch song cũng đồng thời mở ra cuộc tranh luận rộng rãi về giới tính, quyền vận động viên và sự đa dạng trong thể thao nữ hiện nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.