Luật hóa mang thai hộ không vì mục đích thương mại tại Đức: Đánh giá chi phí và hệ quả xã hội

Frauke Rostalski, giáo sư Luật Hình sự và Triết học Luật tại Đại học Cologne, đồng thời là thành viên của Hội đồng Đạo đức Đức từ năm 2020, trong cuộc phỏng vấn với "Kölner Stadt-Anzeiger" đã đề xuất cho phép mang thai hộ tại Đức theo mô hình "altruistic surrogacy" (mang thai hộ vị tha). Bà nhận định rằng một luật pháp như vậy sẽ phản ánh giá trị và quan điểm của phần lớn người dân Đức, với điều kiện pháp luật chỉ cho phép sự mang thai hộ không nhằm mục đích thương mại và gắn liền với các dịch vụ y tế hỗ trợ, không tái hiện mô hình thương mại hóa như ở Mỹ.

Bà Rostalski lập luận rằng sự cấm đoán nghiêm ngặt hiện nay gây ra hệ quả trái ngược ở Mỹ, tạo điều kiện cho các giao dịch mang thai hộ thương mại tạo ra lợi nhuận khổng lồ, vốn bị coi là vấn đề đạo đức và xã hội nghiêm trọng. Theo bà, "thị trường mang thai hộ thương mại chính là mặt trái của sự cấm đoán nghiêm ngặt", bởi vì sự cấm đoán làm tăng thiếu hụt nguồn cung dẫn đến lợi nhuận được đẩy lên cao. Lập luận này tương tự với các tranh luận vốn thường được sử dụng trong bối cảnh cấm đoán các loại ma túy.

Rostalski cho rằng hợp pháp hóa mang thai hộ không nhằm mục đích thương mại là một biện pháp hiệu quả để ngăn chặn các hệ quả tiêu cực của hình thức thương mại hóa như ở Mỹ. Theo đó, mang thai hộ theo kiểu "altruistic" nghĩa là người mang thai hộ sẽ không được trả tiền lợi nhuận, mà chỉ được hoàn trả chi phí y tế và được đảm bảo các quyền lợi liên quan trong trường hợp biến chứng.

Đáng chú ý, bà nhấn mạnh chi phí dành cho người mang thai hộ vị tha sẽ thấp hơn rất nhiều so với chi phí cực kỳ cao tại Mỹ, nơi tổng chi phí có thể lên tới khoảng 150.000 USD, trong đó một phần khoảng 60.000 USD là trả cho người mang thai hộ nhằm đổi lại sự hợp tác trong một hệ thống hợp đồng gần như không giới hạn. Đây chính là lý do khiến dịch vụ này trở thành đặc quyền dành riêng cho những người có điều kiện tài chính, trong đó ông Jens Spahn, cựu Bộ trưởng Y tế Đức, cũng là một ví dụ hiếm hoi có thể chi trả được.

Tuy nhiên, chưa có tiêu chuẩn cụ thể nào được nêu ra để đánh giá thế nào là mức chi phí "khổng lồ". Rostalski cũng bày tỏ sự ngạc nhiên đồng thời phê bình sự đắt đỏ bất hợp lý của mô hình ở Mỹ. Trong một cuộc trò chuyện podcast với Paul Ronzheimer, Jens Spahn đã giải thích rằng chi phí cao tại các nhà cung cấp Mỹ nhằm đảm bảo an toàn tài chính cho tất cả các bên, đặc biệt cho người mang thai hộ.

Báo cáo năm 2024 của Ủy ban của Bundestag về quyền tự quyết sinh sản và y học sinh sản đã trích dẫn số liệu từ Anh - nơi mang thai hộ vị tha được phép - với chi phí trung bình khoảng 20.000 đến 30.000 bảng Anh, một số trường hợp có thể lên tới 80.000 bảng. Điều này phần nào cho thấy việc hợp pháp hóa hình thức không vì lợi nhuận có thể giúp giảm chi phí so với mô hình thương mại ở Mỹ.

Trong khi đó, việc duy trì cấm đoán có thể tạo ra tình trạng bất bình đẳng, vì chỉ những gia đình giàu có mới đủ khả năng tiếp cận dịch vụ mang thai hộ. Ở đây có một nghịch lý khi lợi ích tài chính trong hệ thống chăm sóc sức khỏe cũng có thể được chuyển nguồn để hỗ trợ sự công bằng hơn trong khả năng tiếp cận.

Ngoài ra, việc thương mại hóa dịch vụ mang thai hộ không phải lúc nào cũng có ý nghĩa tiêu cực; nó còn giúp chuyên nghiệp hóa quy trình và dịch vụ. Ngược lại, một hệ thống mang thai hộ vị tha với sự kiểm soát nghiêm ngặt về chi phí có thể đẩy gánh nặng lên những người phụ nữ nhận mang thai hộ vì lòng vị tha của họ.

Ủy ban Bundestag đã làm rõ những khó khăn trong việc xác định mức "hoàn trả chi phí" cho người mang thai hộ. Tại sao họ lại phải được nhận ít hơn so với công việc đòi hỏi thể chất tương đương? Quan điểm xã hội hiện đại đã dần từ bỏ ý niệm cho rằng lao động chăm sóc không công là điều chấp nhận được, đặc biệt với cuộc sống của người mẹ.

Frauke Rostalski nhận định việc có con là "ước muốn nguyên thủy của nhiều người" và vì thế sẽ có những phụ nữ luôn sẵn lòng giúp đỡ không lấy tiền công. Tuy nhiên, theo bà, quan điểm này đôi khi là biểu hiện của một chuẩn mực đạo đức kép trong xã hội, khi đòi hỏi sự hy sinh không được thừa nhận một cách công bằng với người mang thai hộ.

Việc áp dụng các lý thuyết sinh học và đạo đức này trong luật pháp có thể gây ra những tranh cãi sâu sắc về cách bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, đồng thời đảm bảo không tạo ra sự bất công cho những người mang thai hộ.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.