Lễ hội Bayreuth khai mạc với sự kiện kỷ niệm và tôn vinh nghệ sĩ Do Thái

Ngày 26/7, lễ khai mạc Lễ hội Bayreuth năm 2024 đã được tổ chức với các hoạt động kỷ niệm sâu sắc dành cho các nghệ sĩ Do Thái từng tham gia lễ hội và đã bị đàn áp hoặc sát hại dưới thời chế độ phát xít Đức. Trong khuôn khổ sự kiện mang tên "Silenced Voices" (Những tiếng nói im lặng), nhà văn người Đức gốc Do Thái Michel Friedman đã phát biểu trên sân khấu lễ hội, nhấn mạnh sự thay đổi trong cách thức ghi nhớ lịch sử của Lễ hội Bayreuth dưới thời giám đốc Katharina Wagner. Bài phát biểu của ông được đánh giá là một trong những điểm nhấn quan trọng của ngày đầu khai mạc, bên cạnh buổi hòa nhạc trước thềm lễ hội và buổi công diễn vở opera mới "Rienzi".

Friedman cùng Katharina Wagner và nhiều thành viên cộng đồng người Do Thái địa phương đã tham quan triển lãm "Silenced Voices". Tại công viên quanh khu vực lễ hội Bayreuth, bên cạnh tượng bán thân của nhà soạn nhạc Richard Wagner, một loạt các bia tưởng niệm màu xám được dựng lên như một lời nhắc nhở sâu sắc về các nghệ sĩ Do Thái bị mất mạng. Một thầy tế người Do Thái đã đọc kinh cầu nguyện cho các nạn nhân, và tên của họ được xướng lên đầy trang trọng.

Bài phát biểu dài hơn một tiếng đồng hồ tại Festspielhaus của Michel Friedman không chỉ đề cập đến những khuất tất và hạn chế trong văn hóa ghi nhớ lịch sử của Đức mà còn đi sâu phân tích các cơ chế tạo điều kiện cho sự thù hận và bất công phát triển, cũng như sự thờ ơ của xã hội khiến chúng tồn tại. Ông nhấn mạnh bài học từ quá khứ cũng là cảnh báo cho hiện tại.

Ông chỉ trích nền dân chủ hiện tại tại Đức như một nền dân chủ "nhàm chán, suy đồi", đồng thời kêu gọi tất cả những người tham dự và những ai đang giữ im lặng bên ngoài hội trường hãy trở thành nhân chứng tích cực cho thời đại của mình trước khi quá muộn. Friedman nhấn mạnh: "Quốc gia tôi, nước Đức, là một cộng đồng được định nghĩa bởi sự đa dạng, và sự đa dạng này hiện đang bị tấn công gay gắt. Tuy nhiên, cộng đồng này và sự đa dạng này vẫn là tương lai duy nhất của chúng ta."

Lễ hội Bayreuth từ lâu đã trở thành nơi giao thoa đặc sắc của lịch sử, văn hóa và chính trị tại Đức. Năm nay, sự kiện kỷ niệm 150 năm thành lập lễ hội càng khẳng định vị thế đó với sự góp mặt của nhiều nhân vật nổi tiếng trong nước và quốc tế, gồm Thủ tướng Đức Friedrich Merz, cựu Thủ tướng Angela Merkel, cùng nhiều khách mời cấp cao khác.

Trong Festspielhaus, một bức tranh tường lớn của nghệ sĩ đường phố Hungary Adam Heat đã thể hiện nhiều nhân vật quan trọng trong lịch sử 150 năm của lễ hội. Trung tâm bức tranh là hình ảnh Vua Ludwig II của Bayern trao cho Richard Wagner một chiếc chén chứa đầy tiền, tượng trưng cho sự thành lập lễ hội. Xung quanh là các thành viên gia tộc Wagner, các nhạc trưởng danh tiếng như Wilhelm Furtwängler, Arturo Toscanini, Oksana Lyniv, Nathalie Stutzmann cùng các vị khách thân thiết trong lịch sử bayreuth như Adolf Hitler, được tái hiện trong trang phục trang trọng cầm ly nhỏ.

Nike Wagner, chắt gái của Richard Wagner, đã nói rằng khi bước vào đại sảnh lễ hội, người xem trở thành một phần trong "nghi thức nghệ thuật của Wagner", ngồi cùng với những người đã từng ngồi trước đó xuyên suốt lịch sử.

Katharina Wagner, giám đốc nghệ thuật của lễ hội kiêm hậu duệ của Richard Wagner, đã thẳng thắn thừa nhận những liên kết sâu sắc của gia đình mình với chế độ phát xít và vai trò của lễ hội như một biểu tượng văn hóa của Đức Quốc xã. Bà nhấn mạnh trong bối cảnh nền dân chủ Đức hiện nay đang phải đối mặt với những âm mưu đưa chủ nghĩa bài Do Thái, phân biệt chủng tộc, chủ nghĩa dân tộc cực đoan trở lại, không có nơi nào thích hợp hơn Festspielhaus để nói "Không" với những hiện tượng đó.

Trong bài phát biểu của mình, Thủ tướng Friedrich Merz cũng bày tỏ quan điểm cá nhân khi nhìn nhận về di sản và tác phẩm của Wagner, cho rằng đó vừa là biểu tượng cho sự vĩ đại lẫn những góc khuất trong lịch sử nghệ thuật và trí tuệ Đức. Ông lý giải Wagner đại diện cho sự kết hợp độc đáo giữa những điều đáng ngưỡng mộ và những điều gây tranh cãi trong lịch sử nước Đức. Merz cho biết việc trải nghiệm các tác phẩm Wagner tại Bayreuth là cơ hội để nhìn thấy và cảm nhận bản thân nước Đức đa thế hệ xuyên suốt các thế kỷ.

Lễ hội Bayreuth với những phát biểu thẳng thắn trong dịp kỷ niệm 150 năm thành lập đã mở ra một chương mới trong văn hóa ghi nhớ lịch sử, đặc biệt là với tinh thần phản đối chống chủ nghĩa bài Do Thái và bảo vệ dân chủ đa dạng trong xã hội Đức.