Thưởng khủng 516.400 USD của Samsung kích hoạt tranh chấp lao động tại Hàn Quốc

Ngày 13/7, công nhân dây chuyền lắp ráp của Hyundai Motor thực hiện cuộc đình công bán phần kéo dài ba ngày nhằm đòi công ty dành tới 30% lợi nhuận hợp nhất để chi trả thưởng. Đây là hoạt động nằm trong làn sóng tranh chấp lao động gia tăng ở Hàn Quốc sau khi Samsung Electronics nhượng bộ áp lực và chấp nhận trao khoản thưởng trị giá hơn 400.000 USD cho một số nhân viên của mình.

Tình hình căng thẳng lan rộng tới các công ty khác như HD Hyundai Heavy Industries và nhà cung cấp dịch vụ viễn thông LG Uplus, khi các liên đoàn lao động của họ đòi thưởng tối thiểu tương đương 30% lợi nhuận hoạt động. Đồng thời, công nhân tại Hanwha Aerospace và HD Hyundai Electric yêu cầu loại bỏ trần thưởng để được hưởng mức chi trả cao hơn.

Trong lĩnh vực công nghệ, hàng nghìn nhân viên của Kakao, nhà vận hành dịch vụ nhắn tin lớn nhất Hàn Quốc, đã tham gia cuộc đình công đầu tiên vào tháng 6 vừa qua, yêu cầu phân bổ tới 15% lợi nhuận hoạt động cho thưởng. Đặc biệt, liên đoàn Naver - hãng công cụ tìm kiếm hàng đầu nước này - đang thành lập liên minh với các đơn vị trực thuộc nhằm tăng sức nặng trong đàm phán.

Mâu thuẫn lao động bắt nguồn từ việc công nhân yêu cầu các ông lớn trong ngành sản xuất chip như Samsung và SK Hynix chia sẻ khoản lợi nhuận khổng lồ thu được từ cơn sốt trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, yêu cầu này đã ảnh hưởng tới nhiều ngành nghề không liên quan trực tiếp đến AI, phản ánh rủi ro các nhà đầu tư đối mặt tại quốc gia có truyền thống công đoàn mạnh mẽ như Hàn Quốc.

Bên cạnh các yêu cầu về thưởng, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo đang trở thành nguồn căng thẳng mới cho các công ty. Liên đoàn lao động Hyundai Motor và Kia đòi được đảm bảo việc làm trước nguy cơ robot Atlas được sử dụng tại nhà máy. Đại diện công đoàn Hyundai tuyên bố rằng "không một robot nào được phép vào nhà máy nếu chưa được sự đồng thuận" và yêu cầu sự chấp thuận của công nhân trước các khoản đầu tư vào công nghệ mới và sản phẩm.

Lo ngại này phản ánh sự bất an lan rộng toàn cầu trước những thay đổi mà AI có thể kéo theo trong môi trường làm việc. Giám đốc điều hành Meta Platforms, Mark Zuckerberg, đã cảnh báo năm 2024 có thể là "năm AI bắt đầu làm thay đổi đáng kể cách chúng ta làm việc".

Ở Australia, một số công nhân bốc dỡ hàng tại cảng đề nghị giảm giờ làm mà không giảm lương nhằm hưởng lợi từ tăng năng suất. Trong khi đó, một tổ chức công đoàn lớn của châu Âu kêu gọi luật pháp điều chỉnh việc sử dụng AI và trao quyền cho công nhân trong quá trình ứng dụng công nghệ.

Tại Hàn Quốc, tranh luận đang tập trung vào việc có nên xem xét lại cách phân phối lợi nhuận doanh nghiệp. Người lao động và công đoàn phản ánh các khoản thưởng hiện nay tập trung vào các cấp quản lý cao cấp, trong khi người lao động đối mặt với nhiều bất ổn từ AI và tái cơ cấu doanh nghiệp thì lại hưởng được ít hơn.

Bumki Son, chuyên gia kinh tế của ngân hàng Barclays, nhận định rằng do thị trường lao động cứng nhắc và các chính sách bảo vệ người lao động, doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc sa thải nhân viên. Điều này khiến các thỏa thuận thưởng gần đây trở thành một lựa chọn thuận lợi cho người lao động, giúp họ được bảo vệ trong thời kỳ suy thoái và có thu nhập cao khi công ty phát triển.

Chính sự chênh lệch trong các khoản thưởng đã dẫn tới bất đồng ngay trong nội bộ công ty. Tại Samsung, nhân viên sản xuất điện thoại thông minh, tivi và thiết bị gia dụng đã biểu tình phản đối sự bất công trong việc chi trả thưởng so với nhân viên bộ phận sản xuất chip bán dẫn.

Các tổ chức doanh nghiệp đã bày tỏ lo ngại trước việc sửa đổi luật lao động gần đây, vốn mở rộng quyền hạn của các công đoàn, khiến người lao động có thể tự tin đe dọa đình công nhiều hơn. Các nghị sĩ đối lập đang thúc đẩy sửa đổi luật với các biện pháp giới hạn phạm vi thương lượng tập thể và hạn chế tranh chấp chỉ trong các điều kiện làm việc.

Việc mở rộng quyền lực của công đoàn đang đặt ra thách thức tài chính cho nhiều công ty. Ví dụ, cuộc đình công tại Hyundai có thể khiến công ty mất hơn 18,7 tỷ won (khoảng 16,3 triệu SGD) mỗi giờ, theo Yonhap News.

Trong khi đó, Samsung Securities đã hạ dự báo giá cổ phiếu của Kakao gần 27% do các kế hoạch tái cơ cấu bị đình trệ và tiến triển chậm chạp trong chiến lược AI. Chuyên gia phân tích Donghwan Oh nhận định việc cải thiện lợi nhuận nhờ tái cơ cấu là yếu tố thu hút đầu tư quan trọng, nhưng tranh chấp lao động kéo dài có thể làm giảm đà tăng trưởng này.

Chủ tịch tập đoàn SK Group, ông Chey Tae-won - đồng thời là Chủ tịch phòng thương mại Hàn Quốc, đã cảnh báo SK Hynix có thể phải điều chỉnh lại cấu trúc thưởng nếu các khoản chi trả khổng lồ ảnh hưởng tiêu cực tới cổ đông, nhà cung cấp hoặc toàn ngành.

Giáo sư Ko Ki-young tại Đại học Hanshin, cựu giám đốc phụ trách lao động của Hyundai Motor, cho rằng nếu không đạt được sự đồng thuận về phân phối lợi nhuận công bằng thì các cuộc đình công kéo dài, tốn kém sẽ còn tiếp diễn.

"Chúng ta sẽ tiếp tục chứng kiến các cuộc tranh chấp lao động kéo dài và tốn kém nếu không tìm được tiếng nói chung về chia sẻ lợi nhuận hợp lý," ông nhấn mạnh.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.