Băng đảng ma túy đe dọa cộng đồng người Ashaninka ở Amazon, Brazil

Cộng đồng người Ashaninka đã giành lại và duy trì quyền kiểm soát lãnh thổ tại khu vực biên giới Brazil - Peru từ ba thập kỷ trước. Với hệ thống quản trị riêng, họ vừa canh tác nông nghiệp vừa bảo vệ rừng nguyên sinh, trở thành mô hình thành công cho các dân tộc bản địa trên toàn vùng Amazon. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cuộc sống của họ bị đe dọa nghiêm trọng do sự xâm lấn của các nhóm tội phạm có vũ trang và các băng đảng ma túy.

Những nhóm này lợi dụng các con sông Amazon cùng các vùng phụ cận để vận chuyển ma túy, gia tăng hoạt động tội phạm trong lãnh thổ của người Ashaninka. Các vụ xâm nhập mang tính bạo lực đã được các lãnh đạo Ashaninka tố cáo, trong đó có những sự kiện gần đây trong tháng 7. Người dân đã kêu gọi chính phủ Brazil tăng cường bảo vệ, đồng thời tiến hành các cuộc họp với quan chức tại thủ đô, nhưng sự hỗ trợ hiện tại thường chỉ là tạm thời và không đủ để ngăn chặn mối đe dọa liên tục.

Vùng đất của người Ashaninka nằm dọc sông Amônia, thuộc bang Acre, Brazil. Các chuyên gia cảnh báo các con sông trong khu vực, như Sông Solimões, đang trở thành tuyến vận chuyển chính cho cocaine sản xuất tại Peru, Colombia và Bolivia đi qua Brazil đến các cảng biển bên bờ Đại Tây Dương, rồi tiếp tục phân phối đến nhiều thị trường trong và ngoài nước, đặc biệt là châu Âu.

Hiện tuyến đường sông này phần lớn do nhóm tội phạm Comando Vermelho kiểm soát, theo nhận định của cựu cảnh sát và chuyên gia an ninh César Mello. Địa hình rừng rậm, ít người giám sát và các rào cản văn hóa - ngôn ngữ tạo điều kiện cho hoạt động tội phạm và khiến cộng đồng người bản địa trở thành mục tiêu dễ bị tổn thương cũng như nguồn lực lao động cho các nhóm này.

Lực lượng an ninh đã được huy động nhưng sự hiện diện của họ thường không kéo dài trong khu vực rộng lớn và khó tiếp cận. Ông Jonatas Soares, cảnh sát sống tại thành phố biên giới Tabatinga (bang Amazonas), đánh giá rằng có sự thiếu hụt đáng kể trong việc cung cấp dịch vụ an ninh công cộng phù hợp với nhu cầu và văn hóa của các cộng đồng dân tộc thiểu số.

Người Ashaninka đã nhiều lần phản đối các hoạt động bất hợp pháp và từ chối các đề xuất như việc chế ngưỡng dựng sân bay trái phép trên đất của họ, một trong những biện pháp nhằm hạn chế các hoạt động tội phạm. Tuy nhiên, các nhóm tội phạm vẫn không ngừng thâm nhập, thậm chí sử dụng vũ lực để gây áp lực, như vụ việc ngày 6/7 khi một nhóm năm người nói tiếng Tây Ban Nha, mang theo súng máy, xâm nhập vào vùng đất của người Kampa bên sông Amônia để đe dọa và truy tìm các thủ lĩnh cộng đồng.

Lãnh đạo Ashaninka Francisco Piyãko đã báo cáo sự việc đến chính quyền bang Acre và quân đội Brazil, dẫn đến việc triển khai các lực lượng an ninh đến khu vực. Ông nhấn mạnh rằng việc đối đầu với các nhóm vũ trang này là nhiệm vụ của các chính phủ Brazil và Peru, không thể để cộng đồng người bản địa tự gánh chịu trách nhiệm này.

Các bộ ngành liên quan của Brazil chưa đưa ra phản hồi chính thức trước tình hình, trong khi Bộ Ngoại giao Brazil cam kết sẽ lắng nghe và phối hợp với phía Peru để giải quyết vấn đề với các đại diện Ashaninka trong các cuộc họp tại thủ đô Brasília.

Năm nay, Thẩm phán Flávio Dino của Tòa án Tối cao Brazil cũng đã yêu cầu chính phủ tăng cường chống các tổ chức tội phạm hoạt động tại Amazon, nhấn mạnh nguy cơ ngày càng gia tăng cho các cộng đồng dân tộc thiểu số trong khu vực.

Dù đang phải đối mặt với nhiều mối đe dọa, cộng đồng Ashaninka vẫn quyết tâm bảo vệ vùng đất và truyền thống của mình, đồng thời kêu gọi sự hỗ trợ bền vững từ các cơ quan chức năng để đảm bảo an toàn và quyền lợi lâu dài.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.