Khó khăn chồng chất của nông dân trồng nho tại Pyrénées-Orientales sau cháy rừng nghiêm trọng ở Pháp

Những ngọn lửa dữ dội thiêu rụi khoảng 5.000 héc-ta rừng và vườn nho tại Pyrénées-Orientales trong khoảng giữa tháng 7 năm 2026, để lại sau lưng đất đai cháy đen và cháy nâu tàn phá. Ông Jean-Louis Salies, một nông dân 78 tuổi có truyền thống trồng nho lâu đời trong gia đình, chứng kiến phần lớn vườn nho của mình bị thiêu hủy chỉ còn lại 8 héc-ta trong tổng số 45 héc-ta vốn có. Ngôi làng nhỏ Tarerach, nơi ông sinh sống và làm việc, chỉ có khoảng 50 người dân sinh sống và giờ đây đối mặt với tương lai bất định.

Ông Salies chia sẻ cảm xúc day dứt khi trở về sau khi được sơ tán và phải đối mặt với cảnh tượng đau lòng của vườn nho bị cháy rụi. Ông nhấn mạnh rằng nghề trồng nho đã ăn sâu vào tâm hồn và đời sống gia đình ông hàng trăm năm nay, nhưng cũng thừa nhận rằng thử thách lần này rất lớn và họ phải yêu nghề thật sự để không bỏ cuộc.

Vào thời điểm cháy rừng xảy ra, vùng Pyrénées-Orientales hứng chịu trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt với độ ẩm không khí chỉ 8%, nhiệt độ đạt tới 43 độ C cùng với gió mạnh. Thảm thực vật khô cằn trở thành nhiên liệu cho đám cháy lan rộng nhanh chóng. Nhiệt độ cao cũng khiến các vườn nho chưa bị đám cháy trực tiếp thiêu rụi trở nên khô héo chỉ sau một thời gian ngắn, tương tự như bị sấy khô bởi nhiệt độ cao.

Ông Alain Fabre, một người trồng nho kiêm cả chức vụ thị trưởng của Tarerach, mô tả cảnh tượng vườn nho bị cháy là "hoàn toàn tàn lụi", với nhiều cây không còn khả năng phục hồi. Ông cho biết chỉ những vườn nho còn giữ lại được 50% cây mới có thể được cứu chữa bằng phương pháp đào bỏ và trồng lại, nhưng thời gian để mọc lên cây mới cần tối thiểu 5 năm.

Sự bùng phát cháy rừng tại khu vực cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về mô hình bảo vệ và quản lý đất nông nghiệp. Trước kia, nông dân thường đốt cỏ dại giữa các hàng nho vào mùa đông để giảm nguy cơ cháy rừng, tuy nhiên từ khi quy định mới yêu cầu bảo vệ các loài động, thực vật như chuồn chuồn, thằn lằn được áp dụng, việc này không còn được phép. Việc để cỏ mọc nhiều đã làm gia tăng lượng vật liệu dễ cháy, làm cho ngọn lửa dễ bùng phát mạnh hơn.

Ông Fabre cho rằng nếu có nhiều người canh tác nông nghiệp hơn, các vườn nho sẽ được chăm sóc kỹ lưỡng hơn, giảm thiểu lượng cây bụi và rác thực vật dễ bén lửa, từ đó giúp các ngọn lửa khó lan rộng và việc kiểm soát đám cháy cũng trở nên thuận lợi hơn.

Sự giảm sút trong sản lượng và diện tích trồng nho đang trở thành mối lo lớn khi ngành sản xuất rượu vang tại Pyrénées-Orientales chịu ảnh hưởng nặng nề không chỉ từ thiên tai mà còn từ xu hướng tiêu thụ rượu vang sụt giảm. Các nông dân cũng đang phải chịu cảnh vườn nho bị phá bỏ do các chính sách của Liên minh châu Âu nhằm kiềm chế sự dư thừa rượu vang trên thị trường, thông qua việc hỗ trợ tài chính để phá bỏ vườn nho.

Điều này càng làm gia tăng lo ngại về sự bền vững của ngành rượu vang tại địa phương. Ông Fabre đề xuất xây dựng các hồ trữ nước để thu giữ nước mưa mùa đông và phục vụ tưới tiêu vào mùa hè, giúp cây trồng chống chịu tốt hơn với điều kiện cực đoan của khí hậu và giảm nguy cơ cháy rừng. Tuy nhiên, đề xuất này cũng gặp phải những tranh cãi chính trị xung quanh việc quản lý nguồn nước.

Nhiều người dân và nông dân trong làng Tarerach, nơi may mắn chưa bị thiệt hại trực tiếp từ cháy rừng, vẫn luôn băn khoăn về tương lai nghề làm rượu vang trong điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt và những áp lực kinh tế. Ông Fabre cho biết con trai ông muốn tiếp tục điều hành trang trại nho, nhưng họ đang bối rối không biết liệu việc duy trì sản xuất trong bối cảnh khó khăn như hiện nay có còn khả thi về mặt kinh tế hay không. Mặc dù đã được bảo hiểm, nhưng không phải tất cả các tổn thất đều được chi trả đầy đủ và nhiều người lo lắng về việc thiếu những hỗ trợ cần thiết từ phía chính phủ cũng như Liên minh châu Âu.

Sự bất lực trong việc đối phó với thách thức ngày càng lớn, cộng thêm dự báo mùa hè tới sẽ vẫn giữ nắng nóng và khô hạn, khiến thành quả lao động và nguồn sống của hàng nghìn người trong khu vực trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.