Phát hiện vật thể kỳ lạ có thể là mặt trăng ngoài hệ sao đầu tiên được xác nhận

Hệ sao CD-35 2722 nằm cách Trái Đất 72 năm ánh sáng đang gây chú ý khi chứa một vật thể đặc biệt không giống với các thân thiên thể truyền thống. Hệ này do các nhà nghiên cứu từ Chile thuộc Universidad Diego Portales và Millennium Nucleus of Young Exoplanets and their Moons (YEMS) chỉ đạo nghiên cứu, được quan sát qua Kính thiên văn Rất Lớn của Kính thiên văn Nam Âu (ESO’s VLT).

Hệ sao này xoay quanh một ngôi sao có khối lượng khoảng một nửa Mặt Trời. Quanh ngôi sao là một lùn nâu – loại hành tinh khí lớn hơn hành tinh nhưng nhỏ hơn sao, có khối lượng gấp 30 lần Sao Mộc. Thú vị là một vật thể khác có kích thước tương đương Sao Mộc quay quanh lùn nâu này, tạo nên một hệ phức tạp hơn so với các khái niệm hành tinh và mặt trăng trong Hệ Mặt Trời.

Kevin Hoy, nhà thiên văn học tham gia nghiên cứu, mô tả hệ sao này là “rất kỳ quặc” vì không thể dùng các thuật ngữ như “hành tinh” hay “mặt trăng” để đặc trưng chính xác các thành phần. Lý do là vật thể lớn thứ hai trong hệ đủ khối lượng để được coi là hành tinh, nhưng lại không quay trực tiếp quanh ngôi sao mà quay quanh lùn nâu – một thiên thể quay quanh sao.

Alice Zurlo, giám đốc YEMS và đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Ở hệ Mặt Trời, việc phân biệt hành tinh và mặt trời rõ ràng nên khái niệm về mặt trăng rất đơn giản. Nhưng ở hệ CD-35 2722, khi những ranh giới này bị làm mờ giữa sao, hành tinh và mặt trăng, mọi thứ trở nên phức tạp hơn rất nhiều”.

Đây rất có thể là một vệ tinh ngoại hành tinh, hay còn gọi là mặt trăng ngoài hệ sao – các vệ tinh tự nhiên quay quanh các hành tinh nằm ngoài Hệ Mặt Trời. Mặc dù đã có hơn 6.000 ngoại hành tinh được quan sát và xác nhận tồn tại, các ứng cử viên mặt trăng ngoại hành tinh vẫn chưa có bằng chứng đủ thuyết phục để khẳng định chắc chắn.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature đánh dấu lần đầu tiên một thực thể như vậy được phát hiện một cách khả thi. Tuy nhiên, các nhà thiên văn vẫn cần thêm các quan sát bổ sung nhằm khẳng định chắc chắn phân loại của vật thể đặc biệt này. Đây đồng thời cũng là vấn đề liên quan đến thuật ngữ khoa học khi đưa ra định danh chính xác cho vật thể.

Nhóm nghiên cứu cho rằng mặc dù có kích thước lớn đáng kể, vật thể này có thể được xem như "mặt trăng" theo cách nó là "bánh thứ ba" trong hệ, quay quanh lùn nâu, chứ không phải là sao hay hành tinh truyền thống.

Phát hiện này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc mở rộng hiểu biết về các vệ tinh bên ngoài Hệ Mặt Trời và cách chúng hình thành, vận hành. Alice Zurlo nhận định hệ CD-35 2722 rất độc đáo và phát hiện mới đánh dấu bước đầu tiên của một sự kiện đột phá – sự phát hiện có khả năng là vệ tinh ngoại hành tinh đầu tiên được xác nhận.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.