Ngã tư bốn hướng giữa núi đá và biên giới
Maku không phải là cái tên quen thuộc trên bản đồ thương mại thế giới, nhưng vị trí của nó lại đặc biệt. Nằm ở Tây Bắc Iran, kẹp giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan, nơi đây được chính quyền địa phương gọi là vùng đất bốn chiều, điểm gặp của các tuyến đường bộ và đường sắt hướng tới châu Âu. Theo Tehran Times, đây là một trong những khu tự do lớn nhất Iran và đang được định hình như trung tâm trung chuyển mới.
Ông Hossein Garousi, người đứng đầu Tổ Chức Khu Tự Do Maku, từng chia sẻ rằng hành lang vận tải quốc tế Đông Tây có thể tạo ra một mạng lưới từ Trung Quốc tới vùng Baltic và Scandinavia. Trong mạng lưới đó, Maku đóng vai trò như một nút giao, một nơi hàng hóa có thể dừng, được xử lý, đóng gói lại và tiếp tục hành trình. Với dân số trẻ và nhu cầu việc làm cao, sự chuyển mình này mang ý nghĩa nhân văn trực tiếp.
Bản ghi nhớ chạm tới những mạch sống
Bản Ghi Nhớ vừa ký không phải là một tuyên bố chung chung. Theo thông tin được công bố, hai bên sẽ cùng nghiên cứu khả thi, thiết kế mô hình tài chính và chuẩn bị các gói đầu tư để thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước.
Phạm vi hợp tác bao phủ hợp tác kỹ thuật, tài chính, quản lý và thi công các dự án hạ tầng và kinh tế trong khu vực.
Những ưu tiên được liệt kê cho thấy tầm nhìn tích hợp, nơi hạ tầng cứng và mềm đi cùng nhau.
Nghiên cứu và phát triển hành lang đường sắt Đông Tây và tuyến Tabriz - Cheshmeh-Soraya để nối Iran với Thổ Nhĩ Kỳ và mạng lưới quốc tế.
Xây dựng nhà máy điện mặt trời và nhiệt điện, phát triển làng logistics, cảng cạn và hạ tầng trung chuyển.
Khai thác và chế biến khoáng sản, tạo chuỗi giá trị thay vì chỉ xuất thô.
Sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu ô tô hybrid và điện, gắn với chuyển giao công nghệ.
Hành lang Đông Tây có khả năng tạo ra một khung kết nối mạnh mẽ từ Trung Quốc tới các nước Baltic và Scandinavia, và Maku thực sự là vùng đất bốn chiều trong Sáng Kiến Vành Đai Và Con Đường
Từ dầu mỏ sang năng lượng xanh và xe điện
Trong nhiều năm, quan hệ Iran - Trung Quốc được nhìn qua lăng kính dầu mỏ. Nhưng thỏa thuận tại Maku cho thấy sự dịch chuyển. Trung Quốc mang tới thế mạnh về đường sắt cao tốc, năng lượng tái tạo và sản xuất xe điện, những lĩnh vực mà Iran đang cần để đa dạng hóa kinh tế phi dầu mỏ. Reuters và các nguồn phân tích trước đó cho biết Bắc Kinh đã cam kết hỗ trợ ba khu tự do tại Maku, Abadan và đảo Kish trong khuôn khổ thỏa thuận hợp tác 25 năm.
Ở chiều ngược lại, vị trí địa chính trị của Iran mở ra cho Trung Quốc một lối đi bộ thay thế để tiếp cận Tây Á và châu Âu. Việc đầu tư 500 triệu đô la vào tuyến đường sắt, như từng được đề cập tại các hội thảo về Maku, có thể cho phép vận chuyển 15 tới 20 triệu tấn hàng mỗi năm bằng đường sắt. Đó là con số có ý nghĩa với người lao động địa phương và với các doanh nghiệp vừa và nhỏ mong muốn xuất khẩu.
Khi Con Đường Tơ Lụa tìm lại nhịp tim
Con Đường Tơ Lụa chưa bao giờ chỉ là lụa. Nó là câu chuyện về người, về những người gác trạm, người lái buôn và người thợ thủ công trao đổi không chỉ hàng hóa mà cả niềm tin. Việc phát triển hành lang tại Maku, một phần của Hành Lang Vận Tải Quốc Tế Bắc Nam, có thể rút ngắn thời gian vận chuyển giữa châu Á và châu Âu, giảm chi phí và giảm phát thải so với đường biển dài ngày.
Dĩ nhiên thách thức vẫn còn, từ các lệnh trừng phạt tới bài toán tài chính và chuẩn kỹ thuật. Nhưng cách tiếp cận từng bước, bắt đầu bằng nghiên cứu khả thi và mô hình tài chính minh bạch, cho thấy mong muốn làm thật. Nếu thành công, Maku sẽ không chỉ là một khu tự do mà là một cây cầu nhân văn, nơi công việc được tạo ra, kỹ năng được chuyển giao và những cộng đồng biên giới vốn lặng lẽ có cơ hội kể câu chuyện của mình.
