Đầu tư năng lượng xanh tại Australia đối mặt thách thức, siêu quỹ hưu trí được kỳ vọng hỗ trợ

Winnie Fu, một người mẹ trẻ tại Australia, thường nghĩ đến tương lai của con trai mình trong bối cảnh thế giới đang trở nên bất ổn hơn theo thời gian. Cô nhấn mạnh tầm quan trọng của việc làm thế nào để thế hệ sau có một cuộc sống tốt đẹp hơn. Tuy nhiên, cô đã bất ngờ khi biết rằng quỹ hưu trí AustralianSuper, nơi cô đang tham gia, lại là cổ đông lớn nhất của công ty khai thác than Whitehaven Coal. Điều này khiến cô cân nhắc chuyển sang quỹ khác, dù có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận lâu dài của mình.

“Nếu xã hội không ổn định, khí hậu không thể sống được, và xã hội bị rối loạn do biến đổi khí hậu gây xuất cư hàng loạt, thì thật khó để có một cuộc sống tốt chỉ vì có nhiều tiền,” cô nói. Theo cô, quỹ hưu trí không chỉ để kiếm lời mà còn phải nhìn xa hơn cho tương lai bền vững.

Theo phân tích của tổ chức hoạt động vì môi trường Marketforces, 30 quỹ hưu trí lớn nhất Australia đã đầu tư 99 tỷ đô la vào 514 dự án năng lượng tái tạo kể từ tháng 1 năm 2020. Tuy nhiên, con số đầu tư trực tiếp của họ chỉ đạt 771 triệu đô la, chiếm khoảng 0,8% tổng số. Trong khi đó, các quỹ hưu trí Canada đã đầu tư vào dự án năng lượng sạch tại Australia lên đến 1,2 tỷ đô la.

Thống kê của Marketforces cũng cho thấy các quỹ hưu trí Australia đầu tư gấp hơn ba lần vào các công ty có kế hoạch mở rộng nhiên liệu hóa thạch toàn cầu so với các công ty năng lượng sạch. CEO Hiệp hội Quỹ Hưu trí Australia, Mary Delahunty, cho biết 29 trong 30 quỹ lớn có đầu tư vào tài sản năng lượng tái tạo, nhưng phần lớn là gián tiếp. Bà khẳng định các quỹ luôn tìm kiếm cơ hội đầu tư với rủi ro điều chỉnh phù hợp và các tài sản năng lượng xanh đã chứng minh là có hiệu quả rất tốt.

AustralianSuper tuyên bố cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 trong danh mục đầu tư của mình. Lý do quỹ đầu tư vào Whitehaven Coal là bởi công ty này sản xuất than luyện kim, một phần thiết yếu trong sản xuất thép. Một số quỹ khác như Rest Super đã đầu tư vào các dự án tái tạo, nổi bật là nhà máy điện gió Collgar tại Tây Australia.

Các quỹ hưu trí phải đầu tư những dự án đảm bảo lợi nhuận tối thiểu để bù đắp rủi ro và tuân thủ các tiêu chuẩn quy định như kiểm tra hiệu suất quỹ hưu trí đang được chính phủ Australia rà soát lại. Tiêu chuẩn này bảo vệ tiền hưu trí của người dân và buộc các nhà quản lý chịu trách nhiệm nếu hiệu suất kém. Nếu quỹ hai năm liên tiếp không đạt được tiêu chuẩn, họ sẽ không được nhận thành viên mới.

Dù tiêu chuẩn này đã giúp loại bỏ những quỹ hoạt động kém hiệu quả từ khi ra đời năm 2021, nhiều chuyên gia cho rằng nó cần được điều chỉnh để hỗ trợ các quỹ dám đầu tư vào các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo. Giám đốc Trung tâm Tài chính Bền vững tại Đại học Melbourne, Simon O'Connor, nhận định việc đánh giá hiệu suất quỹ theo ngắn hạn và dựa trên các tiêu chí cũ không phù hợp với xu hướng chuyển đổi kinh tế xanh dài hạn.

Ông cũng chỉ ra rằng các quỹ có xu hướng đầu tư vào cơ sở hạ tầng truyền thống như đường bộ thu phí, sân bay hay hạ tầng cấp nước, những lĩnh vực đã được hiểu rõ và quy định chặt chẽ. Trong khi đó, hạ tầng năng lượng tái tạo vẫn còn mới và chính sách liên tục thay đổi, tạo ra rủi ro khiến các quỹ ngần ngại.

Bộ trưởng Tài chính Jim Chalmers khẳng định quy định kiểm tra hiệu suất quỹ vẫn sẽ được duy trì và các cải cách sẽ không làm yếu đi hiệu quả của nó. Mục tiêu là tìm cách mở rộng đầu tư vào các lĩnh vực như năng lượng và nhà ở mà vẫn đảm bảo lợi nhuận tốt cho thành viên.

Theo ông Simon O'Connor, nếu thực hiện đúng, việc điều chỉnh tiêu chuẩn này có thể loại bỏ một trong những lý do khiến các quỹ chần chừ đầu tư vào kinh tế xanh. Tuy nhiên, nó không đủ để tạo ra sự dịch chuyển lớn ngay lập tức. Yếu tố chính là cần sự ổn định về chính sách giữa các chính quyền bang và liên bang để tạo niềm tin và kích thích nguồn vốn.

Trong bối cảnh đầu tư vào các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn ở Australia đang gặp khó khăn do chi phí xây dựng cao, quy trình phê duyệt kéo dài và sự chậm trễ trong hạ tầng truyền tải, một số chuyên gia cho rằng nguồn vốn từ quỹ hưu trí sẽ đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi năng lượng.

Theo khảo sát thường niên của Clean Energy Investor Group, 77% nhà đầu tư đánh giá môi trường đầu tư vào năng lượng tái tạo tại Australia đã xấu đi trong năm vừa qua, và dưới 10% tin rằng Australia sẽ đạt mục tiêu 82% điện từ năng lượng tái tạo năm 2030.

Richie Merzian, CEO của CEIG, đánh giá việc khai thác nguồn vốn 4,5 nghìn tỷ đô la từ quỹ hưu trí có thể tạo ra sự khác biệt lớn, đồng thời giúp người dân Australia có cơ hội sở hữu trực tiếp các dự án năng lượng sạch. Ông cho biết hiện nay phần lớn vốn đầu tư vào năng lượng tái tạo vẫn đến từ nước ngoài, và có sự cần thiết phải tạo cơ chế cạnh tranh công bằng giữa quỹ hưu trí trong nước và quốc tế để thu hút đầu tư.

Ông nhấn mạnh rằng đầu tư quốc tế sẽ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong việc giảm rủi ro và giúp các dự án năng lượng xanh của Australia được thực hiện thành công.