Xung đột lợi ích trong bầu chọn chủ tịch Thượng viện Peru gây lo ngại về kết quả bầu cử

Theo quy định của Quốc hội Peru, trong trường hợp bầu cử trong Thượng viện xảy ra hòa, chủ tịch Thượng viện được phép sử dụng quyền bỏ phiếu quyết định. Tuy nhiên, trong lần bầu cử sắp tới, khối Fujimorismo sẽ mất quyền này do xung đột lợi ích xuất phát từ vị trí của ông Miguel Torres. Ông Torres hiện đang giữ chức chủ tịch Ban Chuẩn bị và đồng thời là ứng cử viên cho chức vụ chủ tịch Thượng viện, tạo ra tình trạng mâu thuẫn lợi ích nghiêm trọng.

Đây là tình huống hiếm gặp khiến cơ chế bỏ phiếu quyết định truyền thống không thể áp dụng như bình thường, làm dấy lên lo ngại về khả năng xử lý khi có kết quả hòa lặp đi lặp lại trong bầu cử.

Thượng viện Peru hiện có tổng cộng 60 ghế với sự phân chia tương đối cân bằng giữa hai phe chính. Liên minh của Fujimorismo cùng Renovación Popular chiếm 30 ghế, trong khi liên minh đối lập gồm các nhóm Buen Gobierno, Juntos por el Perú, Ahora Nación và Obras cũng nắm giữ 30 ghế tương đương.

Việc phân chia như trên thiết lập kịch bản dễ xảy ra kết quả hòa nếu các thành viên từng phe bỏ phiếu theo nhóm của mình. Điều này gây khó khăn cho kết quả bầu chủ tịch Thượng viện vào ngày 26/7 tới, do không có cơ chế bỏ phiếu quyết định rõ ràng trong trường hợp ông Miguel Torres bị coi là có xung đột lợi ích.

César Delgado-Guembes, cựu cán bộ Cao cấp của Quốc hội Peru, chia sẻ với báo La República rằng việc bỏ phiếu trong Quốc hội là bí mật và không thể khẳng định chắc chắn kết quả sẽ thế nào vì có thể có thành viên bỏ phiếu khác với phe mình, nhưng nếu kết quả hòa lặp lại, có thể thực hiện vòng bầu cử ba để phá vỡ thế cân bằng.

Ông Delgado-Guembes cũng nêu hai phương án khả thi xử lý tình trạng này. Thứ nhất, áp dụng quyền bỏ phiếu quyết định của chủ tịch Thượng viện theo nguyên tắc tương tự để giải quyết, mặc dù điều luật này chỉ áp dụng khi Quốc hội đã thành lập hoàn chỉnh, còn trong giai đoạn chọn bàn chủ tọa thì chưa có vị trí chủ tịch chắc chắn.

Thứ hai, dành quyền triệu tập các trưởng đoàn đảng để tìm tiếng nói chung, hoặc thậm chí sử dụng các phương pháp may rủi như tung đồng xu hoặc trao quyền cho khối đa số nắm giữ ghế sau khi thảo luận về xung đột lợi ích nếu ông Torres từ chối nhường chức chủ tịch Ban Chuẩn bị cho phó chủ tịch.

Hai danh sách ứng viên chính đã được công bố cho cuộc bầu cử Chủ tịch Thượng viện ngày 26/7. Danh sách “Consenso por la Democracia” do bốn nhóm đối lập là Buen Gobierno, Juntos por el Perú, Ahora Nación và Obras đề xuất với ứng viên chủ tịch là Óscar Reto Otero từ Buen Gobierno.

Danh sách này còn có sự góp mặt của Analí Márquez Huanca (Juntos por el Perú) làm phó chủ tịch thứ nhất, Harvey Colchado Huamán (Ahora Nación) phó chủ tịch thứ hai và José Yataco Torrealba (Obras) phó chủ tịch thứ ba. Liên minh này nhằm mục đích tránh để khối Fujimorismo kiểm soát cả hai viện, hạn chế tập trung quyền lực.

Phía đối lập nhấn mạnh tầm quan trọng của việc không để Fuerza Popular nắm cả Thượng viện và Hạ viện nhằm đảm bảo sự cân bằng quyền lực và tôn trọng các thể chế dân chủ.

Bên cạnh đó, danh sách thứ hai là liên minh Fujimorismo kết hợp với Renovación Popular với ứng viên Norma Yarrow Lumbreras từ Renovación Popular tranh chức chủ tịch. Cùng danh sách còn có Karina Beteta Rubín (Fuerza Popular), Diego Bazán Calderón (Renovación Popular) và Gilmer Trujillo Zegarra (Fuerza Popular) các vị trí phó chủ tịch.

Dưới áp lực về sự cân bằng số ghế giữa hai phe, liên minh đối lập được dự báo có lợi thế với 74 phiếu nếu các đại biểu bầu theo phe nhóm, vượt 56 phiếu của khối Fujimorismo-Renovación Popular. Cuộc bầu cử dự kiến diễn ra vào 12 giờ ngày 26/7, sau khi 60 thượng nghị sĩ chính thức được tuyên thệ vào ngày 24/7 vừa qua.