Nguồn gốc PFIPC từ thời Buhari

Ngày 29/6, Văn phòng Ngân sách Liên bang Nigeria (BOF) đã giải thích về Hội đồng Thúc đẩy Can thiệp Ngoại giao Tổng thống (PFIPC) - đơn vị từng bị Tổng thống Nigeria tuyên bố là giả mạo và đang bị Ủy ban Chống tham nhũng độc lập (ICPC) điều tra. Theo ông Tanimu Yakubu, Giám đốc Văn phòng Ngân sách, PFIPC thực chất bắt nguồn từ Hội đồng Tư vấn Kinh tế Tổng thống (PEAC) được thành lập dưới thời tổng thống quá cố Muhammadu Buhari vào ngày 9/10/2019.

Ông Yakubu nhấn mạnh rằng việc PFIPC xuất hiện trong dự toán ngân sách năm 2026 không phải do tự ý xin vốn mà vì đã có sẵn các văn bản pháp lý từ những cơ quan chức năng liên quan. Cụ thể, Văn phòng Kế toán trưởng Liên bang đã cấp mã hành chính cho PFIPC, và Văn phòng Trưởng ngành Dịch vụ Công cũng đã phê duyệt thành lập và miễn cấp phép tuyển dụng cho Hội đồng này. Mức lương áp dụng đã được xác định theo hệ thống mà Nhà nước quy định.

Những điều kiện về ngân sách và giới hạn chi tiêu

Dù PFIPC đệ trình yêu cầu ngân sách nhân sự lên tới 3,85 tỷ naira cho năm tài chính 2026, Văn phòng Ngân sách đã giảm còn 802,978 triệu naira dựa trên quy mô nhân sự được phê duyệt, miễn tuyển dụng và mức lương tương ứng theo quy định. Khoản ngân sách này chiếm 61,63% tổng ngân sách 1,302 tỷ naira được duyệt cho PFIPC.

Người đứng đầu Văn phòng Ngân sách cũng làm rõ PFIPC không nhận được khoản tiền này vì không được cấp "Phê duyệt tài chính" - loại giấy tờ cấp sau khi các điều kiện tài chính và pháp lý về tuyển dụng được đáp ứng. Điều này đồng nghĩa với việc dù ngân sách có trong dự toán nhưng không thể mở rộng để tuyển dụng hay trả lương cho nhân viên. Do vậy, không có khoản chi tiêu nhân sự nào được thực hiện, cũng không có tiền nào được rút ra từ ngân sách này.

Phản ứng và tranh cãi xung quanh PFIPC

PFIPC trở thành tâm điểm công luận khi ngày 11/6/2026, Chánh Văn phòng Tổng thống Nigeria, ông Femi Gbajabiamila, khẳng định Hội đồng này là giả mạo và đã chuyển vụ việc cho cơ quan điều tra chống tham nhũng. Ngược lại, Giám đốc PFIPC, Hoàng tử Adeniyi Adeyemi, phản bác với cáo buộc rằng ông bị ép chuyển 400 triệu naira qua trung gian và yêu cầu thêm 200 triệu naira để được bổ nhiệm. Ông này hiện đang bị tạm giữ và bị buộc tội liên quan đến giả mạo giấy tờ.

Trước khi bị bắt, Adeyemi từng cho biết ông đã trực tiếp tiếp cận Văn phòng Ngân sách nhằm xin đưa PFIPC vào ngân sách chính phủ. Ngoài ra, Ngân hàng Trung ương Nigeria xác nhận đã mở hai tài khoản ngoại tệ cho PFIPC theo chỉ đạo của Văn phòng Kế toán trưởng Liên bang, nhưng hai tài khoản này chưa từng được cấp vốn hoặc vận hành.

Văn phòng Ngân sách nhận định việc phân bổ ngân sách cho PFIPC xuất phát từ các văn bản pháp lý được kế thừa và không phải do họ thiết lập. Quy trình phê duyệt tuyển dụng và trả lương không hoàn tất khiến PFIPC không thể triển khai hoạt động tài chính, qua đó làm rõ những nghi vấn về việc sử dụng ngân sách sai mục đích.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • PFIPC bắt nguồn từ Hội đồng Tư vấn Kinh tế Tổng thống dưới thời cố Tổng thống Buhari năm 2019.
  • Ngân sách đề xuất ban đầu cho PFIPC là 3,85 tỷ naira nhưng Văn phòng Ngân sách chỉ duyệt 802,978 triệu naira.
  • PFIPC không nhận được khoản ngân sách vì không được cấp Phê duyệt tài chính do chưa đáp ứng đủ điều kiện pháp lý và tài chính.
  • Chánh Văn phòng Tổng thống tuyên bố PFIPC là cơ quan giả mạo và chuyển vụ việc cho cơ quan chống tham nhũng điều tra.
  • Hai tài khoản ngoại tệ của PFIPC mở tại Ngân hàng Trung ương Nigeria không được cấp vốn hay vận hành.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.