Bối cảnh căng thẳng trong giáo dục đa văn hóa Malaysia

Dự án Trường Tầm Nhìn (Vision School) mới nhất tại Malaysia được kỳ vọng sẽ là chương mới trong câu chuyện phức tạp lâu dài của các trường Trung Quốc tại nước này. Các sự kiện liên quan thường bùng phát mạnh mẽ mỗi khi Đảng UMNO gặp khủng hoảng nội bộ, kéo theo những tranh cãi trên mặt trận chính trị và giáo dục của quốc gia.

Trước đó, vấn đề về quản lý không đủ năng lực trong các trường Trung Quốc thời kỳ chia rẽ Semangat 46 năm 1987 đã dẫn đến chiến dịch Operation Lallang. Những sự kiện này là minh chứng cho tính chất đa diện và phức tạp của các trường Trung Quốc tại Malaysia qua 181 năm hình thành và phát triển.

Tranh luận quanh thái độ của Dong Jiao Zong và chính phủ

Tổ chức Dong Jiao Zong (DJZ) từng bày tỏ ủng hộ các hoạt động nhằm tăng cường sự giao lưu giữa học sinh các sắc tộc, tuy nhiên chính phủ lại cho rằng DJZ đã đồng ý với quan điểm Trường Tầm Nhìn. Sau đó, khi DJZ phản đối dự án này, họ bị cáo buộc không muốn tạo sự hòa nhập giữa các học sinh đa sắc tộc.

Ngày 6/11, Thủ tướng Mahathir được dẫn lời nói rằng "Điều Dong Jiao Zong khao khát là một nền giáo dục như ở Trung Quốc, trong đó mọi thứ đều phải là tiếng Hoa", làm dấy lên những tranh cãi về ý nghĩa thực sự của chương trình.

Khúc mắc về tinh thần Hiến pháp và bản sắc các trường tiếng mẹ đẻ

Phát biểu của Thủ tướng Mahathir đi ngược lại cam kết của Bộ Giáo dục khi khẳng định Trường Tầm Nhìn sẽ không thay đổi đặc trưng của các trường Trung Quốc và Tamil. Điều này làm lộ ra mưu đồ sâu xa của chính phủ nhằm xóa bỏ sự tồn tại riêng biệt của các trường tiếng mẹ đẻ trong hệ thống giáo dục quốc gia.

Trường Trung Quốc và Tamil tại Malaysia vốn là thành phần chính trong hệ thống giáo dục quốc gia kể từ khi độc lập, với quyền sử dụng ngôn ngữ chính là tiếng Trung và tiếng Tamil được bảo vệ bởi Hiến pháp và sự ủng hộ của các lãnh đạo Barisan Nasional. Giáo dục bằng tiếng mẹ đẻ được xem là phần quan trọng trong văn hóa đa dạng của Malaysia và đã tồn tại bền vững nhờ nỗ lực của DJZ cũng như cộng đồng.

Nhận định gần đây của Thủ tướng được hiểu như một tuyên bố phủ nhận tính bản địa của các trường tiếng Trung và Tamil, cho thấy mục tiêu cuối cùng của UMNO là biến mọi trường học thành trường dùng tiếng Malay độc quyền. Điều này cũng đã phần nào được thực thi trong Điều 17 Luật Giáo dục mới năm 1996.

Hiện trạng Trường Tầm Nhìn: Một thực tế đã được định đoạt

Dù chính phủ thể hiện ý định tham khảo ý kiến các bên liên quan, thực tế việc xây dựng bảy Trường Tầm Nhìn đã hoàn thành được một nửa mà không có sự tham vấn chính thức. Nhiều trường tiếng Trung được thông báo bằng lời nói hoặc áp đặt di chuyển vào các trường này mà không có văn bản hay thỏa thuận rõ ràng.

Ban đầu, Trường Tầm Nhìn được giới thiệu như là các trường bổ sung cho hệ thống trường tiếng Trung và Tamil, với kỳ vọng bù đắp sự thiếu hụt số trường. Tuy nhiên đến nay rõ ràng rằng đây không phải là sự bổ sung mà là chuyển đổi các trường tiếng Trung và Tamil hiện có sang các trường sử dụng tiếng Malay làm ngôn ngữ chính.

Các ví dụ cụ thể bao gồm:

  • Trường SJK (C) Central Site ở Segamat được buộc phải chuyển đến Trường Tầm Nhìn dù muốn dời tới một khu dân cư mới.
  • Trường SJK (C) Ladang Hillside tại Seremban bị ép chuyển sang Trường Tầm Nhìn do đất bị bán cho nhà phát triển.
  • Trường SJK (C) Wai Sin ở Parit Buntar đứng trước việc di dời không được cộng đồng địa phương đồng thuận.

Bài học từ dự án trường tích hợp trước đây và phương hướng tạo sự hòa nhập

Dự án Trường Tích Hợp năm 1985 từng thất bại đã khiến DJZ và Bộ Giáo dục ký kết chương trình “Chương trình Hòa nhập học sinh hướng tới sự thống nhất” năm 1986, nhằm khuyến khích các hoạt động giao lưu văn hóa. Tuy nhiên chương trình này đã bị đình chỉ sớm.

DJZ vẫn kiên trì với mô hình giao lưu này, coi đây là phương cách thực sự ý nghĩa để thúc đẩy sự thấu hiểu đa văn hóa hơn là ép buộc cùng học trong một mái trường mà không giải quyết được sự khác biệt căn bản.

Đồng thời, các trường Trung Quốc tại Malaysia được ghi nhận về sự quản lý hiệu quả và sự gắn bó chặt chẽ với cộng đồng, nhờ vào hệ thống ban quản trị trường truyền thống bao gồm các ban cấp bang và quốc gia (Dong Zong), điều mà Trường Tầm Nhìn không đảm bảo được.

Quan điểm về sự hòa nhập và quyền giáo dục tiếng mẹ đẻ

DJZ khẳng định quyền giữ gìn giáo dục tiếng mẹ đẻ vì đây là cách học hiệu quả nhất và bảo tồn bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số tại Malaysia. Đồng thời, tổ chức cũng đề cao các cơ hội giao lưu đa văn hóa trong giáo dục, thể thao, văn hóa và chính trị.

Tuy nhiên, DJZ chỉ ra những bất nhất trong chính sách của chính phủ như sự tồn tại của các đảng chính trị phân biệt chủng tộc, các thị trấn mới đơn sắc dân tộc và các trường chỉ dành riêng cho người Bumiputera, khiến các tổ chức này thiếu đủ điều kiện để thúc đẩy hòa nhập thực sự.

DJZ nhấn mạnh các trường tiếng Trung không phân biệt chủng tộc và hiện có hơn 65.000 học sinh không phải người Hoa theo học tại các trường này, minh chứng cho sự đa dạng và cởi mở trong giáo dục tiếng mẹ đẻ tại Malaysia.

Dr Kua Kia Soong, Giám đốc Suara Rakyat Malaysia (Suaram) và Hiệu trưởng New Era College, Kajang.

Những điều bổ ích từ bài viết

  • Dự án Trường Tầm Nhìn liên quan mật thiết đến cuộc khủng hoảng nội bộ của UMNO và vấn đề giáo dục tiếng mẹ đẻ.
  • Phát biểu của Thủ tướng Mahathir làm dấy lên nghi ngờ về mục tiêu thực sự của dự án Trường Tầm Nhìn đối với các trường Trung Quốc và Tamil.
  • Các trường Trung Quốc và Tamil tại Malaysia được bảo vệ theo Hiến pháp và có vai trò quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc gia từ lâu đời.
  • Dự án Trường Tầm Nhìn không tạo thêm mà là thay thế các trường hiện có bằng trường ngôn ngữ Malay, gây phản ứng từ cộng đồng.
  • DJZ nhấn mạnh quyền bảo vệ giáo dục tiếng mẹ đẻ và cảnh báo các điều kiện chưa phù hợp cho sự hòa nhập thực sự ở Malaysia.

Đăng ký bản tin QMVN

Nhận tin tổng hợp mỗi sáng - chỉ những bài đáng đọc, không spam.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.