Ba Lan bổ nhiệm Sylwia Gregorczyk-Abram làm đại diện bảo vệ quyền con người mới

Sylwia Gregorczyk-Abram vừa được Quốc hội Ba Lan, cụ thể là Hạ viện (Sejm), lựa chọn làm đại diện bảo vệ quyền con người mới, thay thế Marcin Wiącek khi ông kết thúc nhiệm kỳ 5 năm hôm nay. Việc bổ nhiệm này còn có sự đồng thuận từ Thượng viện (Senate) với 59 phiếu thuận và 25 phiếu chống, chính thức xác nhận bà Gregorczyk-Abram sẽ đảm nhiệm vị trí này.

Đây là chức danh được bầu theo nghị quyết của Hạ viện và phải được Thượng viện thông qua. Yêu cầu với ứng viên bao gồm không được thuộc bất kỳ đảng chính trị nào, có trình độ pháp lý cũng như kinh nghiệm liên quan. Đại diện bảo vệ quyền con người có nhiệm vụ giám sát việc bảo vệ các quyền con người, đồng thời có quyền đề xuất lên Tòa hiến pháp xem xét tính hợp hiến của luật và kháng cáo lên Tòa án tối cao cũng như Tòa hành chính tối cao nhằm kiểm tra các phán quyết của tòa án cấp thấp hơn.

Sylwia Gregorczyk-Abram nổi tiếng là luật sư và nhà hoạt động phản đối cải tổ tư pháp do chính phủ đảng Luật pháp và Công lý (PiS) cầm quyền trước đây đề xuất từ năm 2017. Bà là một trong những người sáng lập và lãnh đạo sáng kiến "Free Courts" (Tòa án Tự do), phong trào phản kháng nhằm bảo vệ nguyên tắc pháp quyền. Một số đồng sự của bà giờ đây nắm giữ các vị trí quan trọng trong chính quyền hiện tại: Maria Ejchart giữ chức thứ trưởng Bộ Tư pháp, Michał Wawrykiewicz là thành viên Nghị viện châu Âu thuộc Liên minh Công dân (KO).

Năm ngoái, chính phủ hiện tại đã chỉ định bà làm chủ tịch ủy ban điều tra các hành vi lạm quyền ảnh hưởng xã hội dân sự dưới thời chính phủ PiS trước kia. Báo cáo đầu tiên công bố tháng 9 năm ngoái kết luận các phương tiện truyền thông công do PiS kiểm soát tiến hành các hoạt động gây áp lực và bôi nhọ nhắm vào nhà hoạt động, tổ chức phi chính phủ và xã hội dân sự.

Việc bổ nhiệm bà Gregorczyk-Abram bị đảng PiS phản đối kịch liệt, cho rằng bà không phù hợp với vai trò phi đảng phái của đại diện bảo vệ quyền con người. PiS cũng cáo buộc bà từng tham gia các hoạt động gây tranh cãi như việc tiếp quản báo chí công năm 2023 dưới chính quyền do Thủ tướng Donald Tusk lãnh đạo. Các cựu quan chức PiS như Marcin Warchoł và Sebastian Kaleta chất vấn bà về vai trò có thể có trong việc này, tuy nhiên bà từ chối trả lời các câu hỏi liên quan.

Trong cuộc bỏ phiếu tại Sejm hồi tuần trước, Gregorczyk-Abram nhận được 233 phiếu ủng hộ so với 177 phiếu cho ứng viên đối lập là Adam Borowski, một cựu chiến binh chống cộng sản những năm 1980 do PiS đề cử nhưng bị cho là thiếu kinh nghiệm pháp lý cần thiết.

Trong buổi trả lời phỏng vấn sau khi được Thượng viện thông qua, bà Gregorczyk-Abram cam kết sẽ làm việc độc lập và đặt lợi ích của người dân lên trên các quan điểm cá nhân hay chính trị. Bà sẽ là người đại diện cho quyền lợi của tất cả công dân, bất kể niềm tin, lối sống hay sự lựa chọn bầu cử.

Bà cho biết các ưu tiên của mình bao gồm thúc đẩy cải cách hệ thống tư pháp, hỗ trợ quyền lợi người khuyết tật và người chăm sóc họ, bảo vệ người cao tuổi, cũng như chống lại các hành vi và phát ngôn mang tính thù ghét. Bà nhấn mạnh sự xuất hiện của một số nhóm bị chính trị hóa như LGBT+, thẩm phán hay người Ukraine tại Ba Lan, những nhóm này từng trở thành đối tượng bị nhắm đến bởi đảng PiS và các đối thủ cánh hữu.

Số liệu cảnh sát cho thấy các vụ tội phạm thù ghét nhằm vào người Ukraine tại Ba Lan đã tăng 30% trong năm nay, gắn với một số vụ tấn công gây chú ý gần đây nhằm vào cộng đồng nhập cư lớn nhất nước này.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.