Tòa án Mỹ bác bỏ lệnh hạn chế quốc tịch sinh tại lãnh thổ, gia đình Haiti đón nhận cơ hội ở Mexico

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã bác bỏ một lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ký nhằm ngăn cấm cấp quốc tịch sinh tại lãnh thổ cho con của những người di cư bất hợp pháp hoặc có tình trạng tạm thời. Phán quyết nhấn mạnh rằng Hiến pháp Mỹ bảo đảm quyền quốc tịch sinh tại lãnh thổ với một số ngoại lệ rất hạn chế.

Quyền quốc tịch sinh tại lãnh thổ ở Mỹ được bảo vệ rõ ràng từ sau Nội chiến nhờ Sửa đổi thứ 14 của Hiến pháp nhằm đảm bảo quyền công dân cho những người từng bị nô lệ. Quyền này tiếp tục được mở rộng vào cuối thế kỷ 19, khi Tòa án Tối cao khẳng định hầu hết những người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ đều có quyền quốc tịch bất kể tình trạng pháp lý của cha mẹ ra sao.

Trước khi phán quyết được công bố, một gia đình người Haiti đã kịp có quốc tịch sinh tại Mexico, nơi con cái họ sinh ra đã đủ điều kiện nhập tịch, qua đó cải thiện cơ hội nhập cảnh vào Mỹ. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh chính quyền Trump chấm dứt chương trình Bảo vệ Tạm thời (TPS) dành cho người Haiti, khiến nhiều người có nguy cơ mất việc làm và bị trục xuất khỏi Mỹ.

Điển hình là câu chuyện của Vivianne Petit Frere, 37 tuổi, sinh ra ở St. Martin, vùng lãnh thổ Pháp nơi không áp dụng quốc tịch theo nguyên tắc sinh tại lãnh thổ, và sau đó bị trục xuất về Haiti khi mới 6 tuổi cùng mẹ. Vivianne rời Haiti vào năm 2019 để đến Florida, Mỹ nhưng không đạt được mục tiêu định cư nên chuyển sang sống tại Tijuana, Mexico.

Gia đình Vivianne hiện có một cháu ngoại tên Alexca, 2 tuổi, mang quốc tịch Mexico. Vivianne tin rằng với quốc tịch Mexico, cháu sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn. Chính sách quốc tịch theo nguyên tắc sinh tại lãnh thổ của Mexico giống như Mỹ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho những gia đình di cư như cô.

Dù phán quyết của Tòa án Tối cao bảo vệ quyền quốc tịch sinh tại lãnh thổ, Bộ Tư pháp Mỹ vẫn khẳng định sẽ tiếp tục truy tố các trường hợp gian lận liên quan tới cái gọi là "du lịch sinh con" nhằm lạm dụng quốc tịch tự động. Bộ Ngoại giao cũng lên tiếng cảnh báo du khách sử dụng visa du lịch với mục đích chính là sinh con ở Mỹ có thể bị từ chối cấp visa trong tương lai.

Lệnh hành pháp mà Trump ký ngày 20/1/2025 chưa bao giờ có hiệu lực do bị các tòa án liên bang chặn lại. Nếu được thực thi, nó sẽ ảnh hưởng tới khoảng hơn 250.000 trẻ em mỗi năm sinh ra tại Mỹ, theo ước tính của Migration Policy Institute và Population Research Institute thuộc Đại học Bang Pennsylvania.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.