Vấn đề thiếu hụt trong quá trình hòa giải Mỹ - Iran sau thỏa thuận đình chiến tạm thời

Ngày 17/6, một bản ghi nhớ hiểu biết (MoU) được ký kết giữa Hoa Kỳ và Iran tạo ra một vùng hy vọng mới cho việc chấm dứt hàng tuần căng thẳng quân sự. Hiệp định này nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn, mở đường trở lại các cuộc đàm phán và góp phần khôi phục sự ổn định cho khu vực được xem là chiến lược quan trọng hàng đầu trên thế giới. Những dấu hiệu ban đầu rất tích cực khi hoạt động vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz – nơi chiếm khoảng 20% thương mại dầu mỏ toàn cầu – bắt đầu hồi phục.

Lượng dầu vận chuyển tăng rõ rệt, trong khi xuất khẩu của Iran hơn gấp đôi so với thời điểm thấp nhất trong chiến tranh nhờ một lần miễn trừng phạt tạm thời. Trong tuần từ 22 đến 28/6, khoảng 340 tàu thương mại đã qua lại eo biển, đạt mức đông đúc nhất kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2. Phương thức ngoại giao dường như đã thành công giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau, hoạt động vận tải lại biến mất khỏi eo biển, các cuộc trao đổi quân sự tái khởi động và các nhà hòa giải phải tìm kiếm một lệnh ngừng bắn tạm thời mới nhằm cứu vãn thỏa thuận đầu tiên. Những gì từng được xem là bước đột phá ngoại giao nhanh chóng biến thành một lệnh ngừng bắn mong manh. Nguyên nhân chủ yếu là các bên chỉ đồng thuận về một văn bản chính trị mà không có cơ chế thực thi cụ thể, đồng thời các quốc gia trung gian thiếu ảnh hưởng để bắt các bên tuân thủ.