Không gian cộng đồng người queer tại Berlin đối mặt nhiều thách thức từ bạo lực và áp lực kinh tế

Tại Berlin, trong khi sự kiện Christopher Street Day (CSD) thu hút hàng trăm nghìn người tham gia với không khí vô cùng sôi động trong dịp cuối tuần Pride, thì các nhóm tổ chức hoạt động văn hóa và cộng đồng dành cho người queer lại phải đối mặt với rất nhiều khó khăn kéo dài quanh năm. Sự tồn tại của những không gian này đang bị đe dọa không chỉ bởi áp lực tài chính từ sự gia tăng chi phí vận hành, mà còn bởi làn sóng gia tăng hành vi bạo lực và kỳ thị nhằm vào cộng đồng queer.

Danjel Zarte, chủ nhà hàng Hoven ở khu Neukölln, một điểm hẹn quen thuộc của cộng đồng queer, chia sẻ về những thử thách mà cơ sở của anh phải vượt qua. Từ khi mở cửa ba năm trước, Hoven đã phải ghi nhận tới 85 trường hợp báo cáo tố giác các vụ tấn công hình sự, gồm có các hành vi đánh người, phun chất bẩn và phá hoại tài sản. Mặc dù tình hình bạo lực đã giảm bớt dần, song chi phí thuê thêm bảo vệ an ninh và tổ chức nhân sự vẫn khiến cơ sở này chịu thiệt hại về doanh thu đáng kể.

Dữ liệu từ cảnh sát Berlin cho thấy, trong vòng 10 năm trở lại đây, số vụ vi phạm liên quan đến hành vi thù địch người queer tại thủ đô Đức tăng gấp hơn ba lần. Riêng năm 2025, có tới 587 vụ được ghi nhận, cao hơn rất nhiều so với con số cùng kỳ một thập niên trước. Ở phạm vi rộng hơn, tình trạng tội phạm thù địch nhằm vào cộng đồng queer trên toàn nước Đức cũng đang gia tăng rõ rệt trong thời gian gần đây.

Trước tình hình này, Chính quyền Berlin đã triển khai địa phương đầu tiên trong cả nước một chiến lược nhằm nâng cao an toàn cho người queer và ngăn ngừa các hành vi kỳ thị một cách nghiêm túc. Christian Haid, nhà nghiên cứu đô thị học tại Đại học Kỹ thuật Berlin, đánh giá đây là một dấu hiệu tích cực. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra điểm hạn chế của chiến lược này khi nó tập trung chủ yếu vào các giải pháp phòng ngừa bạo lực và hỗ trợ nạn nhân, mà chưa bao gồm cả những biện pháp trực tiếp bảo vệ các không gian sinh hoạt cho người queer khỏi bị đẩy ra khỏi vị trí hiện tại.

Điển hình cho thách thức này là trường hợp câu lạc bộ AHA tại Schöneberg, một tổ chức hoạt động cộng đồng người đồng tính nam đã có truyền thống từ năm 1974. AHA tổ chức nhiều hoạt động văn hóa như buổi đọc sách, đêm Karaoke và các sự kiện giải trí khác, nhưng hiện đang phải tìm kiếm địa điểm mới sau khi chủ nhà tăng giá thuê mặt bằng mạnh.

Volker Göbeler, thành viên ban quản trị của AHA, chia sẻ về quá trình tìm kiếm chỗ ở mới rất khó khăn. Có những địa điểm tiềm năng ở Neukölln bị từ chối bởi các thành viên trong hội lo ngại không gian đó không phải lúc nào cũng được chào đón với tư cách dự án dành cho cộng đồng queer. Một chủ nhà khác thậm chí đã hủy bỏ hợp đồng thuê vào phút chót vì lo ngại về các sự kiện mang chủ đề giải trí như tiệc tùng mang tính khiêu dâm do AHA tổ chức.

Trước thực trạng khó khăn ngày càng gia tăng, nhóm đảng liên minh cánh tả (Linksfraktion) tại nghị viện Berlin, với phát ngôn viên chính sách queer Klaus Lederer, đã đề xuất một dự thảo nhằm bảo vệ các không gian cộng đồng queer. Một trong những sáng kiến chính là thành lập một quỹ hỗ trợ nhằm giúp các địa điểm queer như nhà hàng Hoven có thể nhận được sự cứu trợ tài chính nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp, nhất là khi họ thường xuyên phải đương đầu với các hành vi phá hoại và bạo lực.

Quỹ này cũng sẽ hỗ trợ chặng đầu cho các dự án không gian queer mới phải đối mặt với khó khăn tài chính khi vừa bắt đầu. Marcel Rohrlack, thành viên ban quản trị câu lạc bộ SchwuZ – một trong những câu lạc bộ queer cổ xưa nhất của Đức vừa phải đóng cửa vào năm ngoái vì không có địa điểm thuê mới cho biết, họ rất cần sự hỗ trợ này để vượt qua rào cản vốn và có thể thiết lập lại hoạt động. Ông nhấn mạnh rằng mục tiêu không phải là trợ cấp hoạt động lâu dài, mà là tạo điều kiện để các dự án bền vững phát triển.

Tuy nhiên, đề xuất của đảng liên minh cánh tả đã bị liên minh cầm quyền hiện tại tại Berlin bác bỏ. Trong phản hồi với báo chí, giới chức chính quyền cho biết chính quyền thủ đô đã có nhiều biện pháp hỗ trợ và tạo lập các không gian cộng đồng dành cho người queer trong nhiều thập kỷ qua. Điển hình là dự án nhà ở lesbain-queer tại Berolinastraße nhằm thúc đẩy sinh hoạt cộng đồng queer một cách bền vững.

Nhưng với những người như Danjel Zarte, chủ nhà hàng Hoven, những cố gắng này chưa đủ để đảm bảo sự tồn tại an toàn và ổn định của không gian cho cộng đồng. Anh cho biết hiện đang tổ chức các sự kiện văn hóa queer như đọc sách cho trẻ em với chủ đề chuyển đổi giới tính, nhưng không chắc liệu có thể duy trì lâu dài chi phí hoạt động trong bối cảnh hiện tại.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.