Nghệ sĩ Banksy Catalan với tác phẩm gốm sứ đề tài khiêu dâm gây tò mò

Từ bốn năm nay, một nghệ sĩ hoặc nhóm nghệ sĩ không rõ danh tính được biết đến với biệt danh Banksy Catalan đã sáng tạo và lắp đặt hàng nghìn tác phẩm gốm nhỏ tại nhiều khu vực ở Catalunya, Tây Ban Nha. Những bức gốm hình chữ nhật này mang các hình ảnh nhạy cảm như bộ phận sinh dục và thân thể phụ nữ cùng những câu thơ đôi (rodolins) ngắn gọn xúc tích bằng tiếng Catalan hoặc tiếng Aranés, thường tô điểm đi kèm. Tác phẩm thường được đặt ở những nơi bất ngờ, như dưới các cây cầu, cổng dẫn nước hay những vị trí khó tiếp cận khác.

Nhóm bảo tồn và ghi nhận các tác phẩm này có tên Amics de les Rajoles Eròtiques đã tạo một cơ sở dữ liệu chặt chẽ, hiện ghi nhận gần 2.000 tác phẩm. Dấu hiệu năm thực hiện của một số tác phẩm được ghi bằng số La Mã cho thấy sự tiếp nối công việc cùng sự phát triển kỹ thuật theo thời gian. Trong khi đó, điển hình các tác phẩm vẫn giữ chủ đề thuần khiết về tính dục và được biến tấu không trùng lặp, cho thấy nghệ sĩ liên tục sáng tạo phong phú.

Gần đây, lần đầu tiên xuất hiện một tác phẩm trong vùng lân cận Barcelona, cụ thể dưới một cây cầu bắc qua sông Ripoll, khiến người dân bắt đầu hứng thú truy lùng và lập các lộ trình tìm kiếm qua nhiều thị trấn trung tâm Catalunya.

Hai phương pháp gốm chính được nghệ sĩ sử dụng gồm thủ công maiolica Ý và kỹ thuật cuerda seca truyền thống Andalusia. Maiolica là dòng gốm đảm bảo lớp men trắng đục, tĩnh điện và mịn màng, cho phép tô màu tinh xảo, được làm trên gốm đã nung sơ qua. Cuerda seca sử dụng hỗn hợp mỡ và oxit mangan để tạo đường viền, sau đó tô men màu và nung lại, kỹ thuật quen thuộc với gốm kiến trúc Andalusia. Sự lựa chọn hai kỹ thuật cổ xưa và khó thực hiện này cho thấy người làm việc này có tay nghề cao và dày dạn kinh nghiệm trong lĩnh vực gốm và hội họa.

Các tác phẩm chưa được dân địa phương đồng thuận hoàn toàn. Tại Manresa, một tác phẩm đã xuất hiện rồi biến mất chỉ trong vài tuần, có thể do bị gỡ bỏ vì bị coi là gây tranh cãi hoặc bị đánh cắp nhằm mục đích thu lợi. Ở nhiều địa phương khác cũng xảy ra các hành vi phá hoại như vỡ nát, xịt sơn lên gốm thể hiện sự phản đối. Một số người dân đã lên tiếng báo cáo các vụ này tới chính quyền địa phương.

Nguyên nhân phía sau các hành động này cũng có thể do mục đích kinh tế, bởi một số cá nhân muốn thu thập các tác phẩm giá trị để bán hoặc lưu giữ. Thêm vào đó, đặt các tác phẩm tại các di tích lịch sử hoặc kiến trúc có giá trị di sản cũng vấp phải sự phản kháng và dẫn đến việc thu hồi do chính quyền như ở Solsona.

Danh tính thật của Banksy Catalan vẫn là một bí ẩn lớn. Nhiều giả thuyết cho rằng có thể đây là một nhóm người thay vì cá nhân duy nhất, bởi công việc gồm làm gốm, sáng tác thơ và việc gắn các tác phẩm ở những vị trí cao, khó tiếp cận đòi hỏi kỹ năng và sự chuyên nghiệp cao. Sự ẩn danh được xem là một phần ý đồ chính của nghệ sĩ, góp phần tăng thêm vẻ bí hiểm và thu hút sự chú ý.

Bên cạnh yếu tố khiêu dâm và gợi cảm, các tác phẩm còn mang tính châm biếm, hài hước với các câu thơ dí dỏm, tạo nên sự tương phản thú vị với vị trí và cách thức gắn đặt. Chính điều này giúp ngân vang một thông điệp nghệ thuật đầy thách thức đến người xem, đồng thời tiếp tục gây tò mò khi các tác phẩm mới xuất hiện ngày càng dày đặc tại khắp nơi ở Catalunya.

Narcís Serrat, người đã ghi lại nhiều bức ảnh và nghiên cứu về những viên gốm này, chia sẻ những khoảnh khắc độc đáo mà anh từng bắt gặp tại nhiều thị trấn như Berguedà, Callús, Montblanc, Gessa, Altafulla và Sant Joan de Vilatorrada. Nhiều tác phẩm cũng đã bị hư hại hoặc biến mất đều được ghi lại để cảnh báo về tình trạng bảo vệ nghệ thuật độc đáo này.

Phía La Vanguardia kêu gọi độc giả gửi ảnh và thông tin về các tác phẩm tương tự trong chương trình "Las Fotos de los Lectores" để tạo nên một kho tư liệu phong phú hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.