Người Mỹ cảm thấy kinh tế khó khăn, đảng Dân chủ có thể tận dụng cơ hội năm nay?

Khảo sát của Fox News cho thấy mức đồng thuận với cách làm về kinh tế của ông Trump đã giảm sút đáng kể, với mức đồng tình ròng giảm 13 điểm xuống -37 từ tháng 3 năm ngoái đến tháng 6 năm nay. Thống kê tương tự từ cuộc khảo sát Washington Post/Ipsos cho thấy mức giảm còn lớn hơn, 24 điểm xuống -32 trong cùng khoảng thời gian.

Mặc dù các chính sách chủ đạo của chính quyền Trump góp phần vào sự thất vọng của cử tri, song yếu tố chính tạo áp lực là chi phí sinh hoạt. 46% cử tri xem chi phí sống là mối quan tâm hàng đầu, trong khi thực phẩm và xăng dầu do ảnh hưởng của thuế quan và các biến động liên quan đến chiến tranh Iran chiếm các vị trí ưu tiên nhưng thấp hơn với lần lượt 18% và 15%. Theo khảo sát Reuters/Ipsos tháng 6, y tế chiếm 28% và nhà ở 19% trong nhóm những tiêu chí về chi phí gây áp lực lớn nhất với người dân Mỹ.

Cảm nhận rằng hệ thống chính trị và kinh tế đang vận hành bất lợi cho họ là một thực tế phổ biến trong xã hội Mỹ. 72% người thuộc tầng lớp trung lưu và 86% người lao động tin rằng các hệ thống này có sự thiên vị khiến họ gặp khó khăn hơn. Đáng chú ý, những con số này đã tăng hơn 30 điểm phần trăm so với một thập kỷ trước.

Là đảng cầm quyền trong thời gian tới nếu thắng cử, đảng Dân chủ có nhiều cơ hội tận dụng sự bất mãn kinh tế của cử tri. Một số thăm dò cho thấy họ có lợi thế nhẹ trên một số chỉ số, như tỷ lệ cử tri ủng hộ đảng Dân chủ cao hơn đảng Cộng hòa khoảng 4 điểm trong phiếu bầu chung, đồng thời mức độ nhận dạng thành viên đảng cũng cho đảng này chiếm ưu thế 47% so với 43%. Họ dần mở rộng khoảng cách dẫn trước trong các cuộc đua ở các bang chiến trường như Georgia và North Carolina.

Dù vậy, khoảng cách này không quá lớn, cho thấy nhiều cử tri vẫn chưa tin tưởng đảng Dân chủ sẽ là giải pháp cho các khó khăn hiện nay. Kèm theo các cơ hội pháp lý và đường phân chia địa giới bầu cử thuận lợi cho đảng Cộng hòa, cuộc bầu cử giữa kỳ hứa hẹn sẽ rất hấp dẫn với kết quả không rõ ràng. Thượng viện hiện được dự báo là một cuộc đua ngang ngửa khi cả hai đảng có thể cùng chiếm giữ 48 ghế, với 4 ghế quyết định tại bang Alaska, Iowa, Maine và Ohio.

Đảng Dân chủ gặp thách thức lớn khi cần thắng ít nhất 3 trong 4 ghế toss-up để có thể chiếm đa số 51 ghế, đồng thời duy trì các bang Georgia, Michigan, New Hampshire và giành lại North Carolina. Tất cả tám bang này đều từng bầu cho ông Trump trong cuộc bầu cử mới nhất, trong đó một nửa số đó với khoảng cách trên chục điểm phần trăm.

Michigan nổi bật là một trường hợp được theo dõi sát sao. Nếu ứng viên theo trường phái tiến bộ Abdul El-Sayed thắng vòng sơ bộ đảng Dân chủ, thông điệp dân túy kinh tế trong đó có y tế toàn dân Medicare for All sẽ được thử nghiệm với cử tri bang chiến địa này. Nếu đại diện ôn hòa Haley Stevens trở thành ứng viên, bà sẽ cần thuyết phục cử tri về chương trình trung dung, chống Trump.

Iowa cũng là đấu trường căng thẳng với thế tiến thoái lưỡng nan của đảng Dân chủ và Cộng hòa. Theo khảo sát Fox News, ứng viên đảng Dân chủ Josh Turek đang dẫn trước nhẹ 4 điểm so với đối thủ Cộng hòa Ashley Hinson, và cuộc đua tại địa phương này được đánh giá toss-up – chưa rõ điểm kết.

Tại Texas, đảng Cộng hòa vẫn được đánh giá chiếm ưu thế với lịch sử thắng thế lâu dài kể từ 1990, nhưng đảng Dân chủ cho rằng đối thủ Ken Paxton gặp khó khăn do các bê bối và hy vọng ứng viên James Talarico của họ có thể tạo bất ngờ, dù bắt đầu với trạng thái Lean R.

Đảng cầm quyền thường bị mất nhiều ghế Hạ viện trong các cuộc bầu cử giữa kỳ dưới thời ông Trump, với mức mất trung bình khoảng 25 ghế. Hiện đảng Dân chủ chỉ chiếm ưu thế hẹp trong các khảo sát phiếu bầu chung và tỷ lệ thành viên đảng, vì vậy kỳ bầu cử cũng sẽ diễn ra khó lường.

Tuy nhiên, việc các bang do đảng Cộng hòa kiểm soát thực hiện phân chia lại khu vực bầu cử (gerrymandering) đã có thể bù đắp thiệt hại này. GOP được kỳ vọng sẽ giành khoảng một chục ghế nhờ đường biên giới mới, trong đó 9 ghế tập trung ở Florida và Texas. Trong khi đó, Thống đốc bang California Gavin Newsom đã đóng góp cho đảng Dân chủ thêm từ 3 đến 5 ghế sau khi cử tri chấp thuận cuộc trưng cầu ý dân về vấn đề phân chia khu vực bầu cử, song tổng thể vẫn là một cuộc cạnh tranh kéo dài không ngừng giữa hai đảng.

Tính tổng thể, đảng Dân chủ có lợi thế nhỏ ở Hạ viện với 211 nơi được dự báo chiến thắng, còn thiếu 7 ghế so với số đòi hỏi để chiếm đa số 218. Nếu giành thêm một số ít ghế trong các cuộc đua toss-up, họ có thể giữ được quyền kiểm soát Hạ viện, nhưng con đường vẫn rất khó khăn và cơ hội cho đảng Cộng hòa duy trì quyền kiểm soát là hoàn toàn có thể.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.