Iraq và Syria ký thỏa thuận tái thiết đường ống dầu nhằm tránh lệ thuộc eo biển Hormuz

Ngày 5/7, Iraq và Syria đã ký thỏa thuận về việc khôi phục đường ống dẫn dầu nối từ Kirkuk, miền bắc Iraq, đến bờ biển Địa Trung Hải của Syria với công suất thiết kế lên tới 700.000 thùng/ngày. Thỏa thuận được ký kết tại Hội nghị thượng đỉnh Phòng Thương mại ở Washington D.C., tập trung thảo luận về đầu tư của Mỹ vào Iraq. Sự kiện có sự tham dự của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cùng đại diện hàng đầu của hai nước, CEO Công ty Dầu Basra của Iraq Bassem Abdul Karim Nasr và CEO Công ty Dầu Syria Youssef Qablawi.

Đường ống này từng bị đóng cửa từ sau chiến tranh Mỹ xâm lược Iraq năm 2003 do bị hư hại nặng nề. Việc tái khôi phục đường ống này sẽ tạo ra một tuyến xuất khẩu dầu quan trọng, cung cấp một phương án thay thế cho việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz – một khu vực thường xuyên có những căng thẳng địa chính trị.

Iraq hiện là quốc gia sản xuất dầu lớn thứ hai trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) nhưng đang chịu tác động nặng nề do gián đoạn giao thông vận tải qua eo biển Hormuz trong cuộc xung đột Mỹ - Iran. Do đó, cuộc sống kinh tế và an ninh năng lượng của Iraq phụ thuộc lớn vào cảng Basra ở phía nam trên vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, thiếu các lựa chọn đường ống khác khiến Iraq rất nhạy cảm trước các rủi ro liên quan đến eo biển này.

Số liệu của OPEC cho thấy sản lượng dầu của Iraq đã giảm hơn 50% xuống còn khoảng 1,9 triệu thùng/ngày vào tháng 6 so với mức gần 4,2 triệu thùng/ngày hồi tháng 2, trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Đây là bước suy giảm nghiêm trọng tác động trực tiếp tới nguồn thu của Baghdad.

Bên cạnh việc khôi phục đường ống nối Iraq - Syria, một số quốc gia Vùng Vịnh đang nỗ lực tăng công suất đường ống để giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Ví dụ, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đang xây dựng một đường ống thứ hai đến cảng Fujairah bên vịnh Oman nhằm tăng gấp đôi công suất xuất khẩu ra khỏi eo biển Hormuz.

Tương tự, Saudi Arabia đang xem xét mở rộng thêm 2 triệu thùng/ngày cho đường ống dẫn dầu ra Biển Đỏ, theo những nguồn tin liên quan tiết lộ với Reuters tuần trước. Những sáng kiến này đều nhằm đa dạng hóa các tuyến vận chuyển dầu mỏ, gia tăng an ninh năng lượng trong bối cảnh rủi ro địa chính trị luôn hiện hữu ở khu vực.

Dù các dự án đường ống được đánh giá là chiến lược giảm thiểu rủi ro liên quan đến eo biển Hormuz, nhưng các chuyên gia cảnh báo chúng không thể hoàn toàn giải quyết các mối đe dọa từ Iran đối với cơ sở hạ tầng năng lượng tại khu vực. Bob McNally, người sáng lập Rapidan Energy, nhấn mạnh với CNBC rằng mối nguy hiểm không nằm ở eo biển mà chính là khả năng Iran sử dụng vũ khí để tấn công các cơ sở tải dầu, trạm bơm và các thiết bị lưu trữ liên quan đến đường ống.

Do đó, mặc dù các quốc gia Trung Đông đang tăng cường đa dạng hóa tuyến vận chuyển dầu, an ninh khu vực vẫn cần có các biện pháp đối phó toàn diện hơn nhằm bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định.

Tuần này, Thủ tướng Iraq Ali al-Zaidi đang có chuyến thăm Mỹ, trong đó có cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hôm thứ Ba. Đây là một phần trong nỗ lực tăng cường quan hệ hợp tác kinh tế và năng lượng giữa Iraq và các đối tác quốc tế, đồng thời thúc đẩy các dự án phát triển hạ tầng quan trọng như đường ống dầu.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cũng đã nhấn mạnh trước lễ ký kết rằng Iraq còn nhiều tiềm năng phát triển sản lượng dầu và cần giảm lệ thuộc vào các quốc gia láng giềng có quan hệ căng thẳng nhằm đưa đất nước đến sự thịnh vượng và nguồn năng lượng dồi dào hơn.

Việc khôi phục lại đường ống dầu nối Iraq và Syria được kỳ vọng sẽ là bước tiến lớn giúp Iraq đa dạng hóa nguồn xuất khẩu dầu, giảm thiểu rủi ro địa chính trị và nâng cao vị thế trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.