Thượng viện Nhật Bản thông qua luật hình sự hóa hành vi xúc phạm quốc kỳ mặc dù có lo ngại về hiến pháp

Vào ngày thứ Sáu vừa qua, Thượng viện Nhật Bản đã biểu quyết thông qua dự luật hình sự hóa hành vi xúc phạm quốc kỳ với sự ủng hộ không chỉ từ liên minh cầm quyền mà còn từ một số đảng đối lập. Dự luật này nhằm cấm việc làm hư hỏng, lấy đi hoặc làm biến dạng cờ quốc gia nếu hành động đó được đánh giá là gây nên sự “cảm giác cực kỳ khó chịu hoặc ghê tởm đối với người khác.” Khi luật có hiệu lực vào đầu tháng 8 năm nay, người vi phạm có thể bị phạt tù lên đến hai năm hoặc phạt tiền tối đa 200.000 yên (tương đương 1.250 USD).

Dự luật định nghĩa quốc kỳ như một vật thể hữu hình được công nhận rộng rãi theo Luật về quốc kỳ và quốc ca của Nhật Bản. Ngoài ra, các biểu tượng quốc kỳ thu nhỏ dùng để trang trí thức ăn, cũng như hình ảnh cờ trong tranh vẽ, truyện tranh, anime, trò chơi điện tử hay các tác phẩm tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo sẽ không bị điều chỉnh theo luật này.

Trước khi được thông qua tại Thượng viện, dự luật đã trải qua quá trình tranh luận và điều chỉnh. Cụ thể, Đảng Dân chủ vì Nhân dân (DPP) – đồng tác giả của dự luật – yêu cầu loại bỏ điều khoản xử phạt những người quay lại hành động xúc phạm quốc kỳ của chính mình rồi phát tán trên mạng xã hội. Đảng này cũng đã ủng hộ dự luật tại Thượng viện sau khi chưa tham gia bỏ phiếu tại Hạ viện trong tháng 6 trước đó.

Dự luật gây tranh cãi chủ yếu do cách diễn giải rộng và khá chủ quan về hành vi vi phạm, khiến nhiều ý kiến lo ngại về khả năng xâm phạm quyền tự do tư tưởng và biểu đạt. Trong phiên họp Ủy ban Nội các Thượng viện vào thứ Ba, hai học giả về luật hiến pháp do phe đối lập mời đến tham dự đã chỉ trích mạnh mẽ dự luật, cho rằng nó có thể vi phạm Hiến pháp Nhật Bản.

Trong phiên thảo luận toàn thể ngày thứ Sáu, nghị sĩ Ayaka Shiomura của Đảng Dân chủ Hiến pháp – đảng đối lập lớn nhất – đã gọi dự luật là “nguy hiểm” đồng thời nhận định đây là mức phạt nghiêm trọng “đánh vào nền tảng của quyền con người cơ bản được Hiến pháp bảo đảm.”

Ngược lại, các nhà ủng hộ luật nhấn mạnh sự cần thiết nhằm giữ gìn phẩm giá của quốc kỳ và giải quyết một khoảng trống pháp lý chưa được điều chỉnh. Hiện tại, pháp luật hình sự Nhật Bản xử phạt hành vi xúc phạm cờ nước ngoài nhưng chưa có quy định tương tự dành cho quốc kỳ Nhật Bản.

Kết quả thăm dò ý kiến do FNN-Sankei thực hiện vào tháng 7 cho thấy đa số công chúng Nhật Bản ủng hộ việc hình sự hóa hành vi xúc phạm quốc kỳ. Cụ thể, 61,7% người được hỏi đồng thuận với việc tạo ra tội danh này, trong khi có 28,8% phản đối.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.