Chủ tịch Ifo cảnh báo nợ công cao, kêu gọi Đức cải tổ tài chính công

Clemens Fuest, Chủ tịch Viện Ifo, trong cuộc trao đổi với podcast của F.A.Z., bày tỏ sự lo ngại về mức chi tiêu nhà nước ngày càng tăng và mức tiết kiệm trong kế hoạch ngân sách còn quá ít ở Đức. Ông khuyến cáo liên minh đen-đỏ (CDU và SPD) nên thành lập một ủy ban đặc biệt sau kỳ nghỉ hè nhằm tiến hành cải tổ tài chính công, cân đối lại chi tiêu để đối phó với thách thức kinh tế trong tương lai.

Fuest cảnh báo rằng cách quản lý chi tiêu hiện tại không tương xứng với những khó khăn tài chính mà quốc gia đang gặp phải, đồng thời nhấn mạnh rằng nhà nước cần giảm bớt mức chi tiêu để tránh những rủi ro nghiêm trọng cho nền kinh tế.

Chủ tịch Ifo trái ngược với ý kiến của Thủ tướng Friedrich Merz, người từng phát biểu tại buổi họp báo mùa hè rằng chính phủ đã gần như hoàn thành việc cắt giảm các khoản trợ cấp và hỗ trợ tài chính. Theo Fuest, vẫn còn nhiều khả năng cắt giảm ngân sách chưa được khai thác hết, và hoàn toàn có thể thực hiện được những bước mạnh tay hơn trong việc thu hẹp chi tiêu.

Fuest chỉ ra khoản trợ cấp sinh hoạt dành cho cha mẹ với chi phí khoảng 7 tỷ euro mỗi năm có thể được xem xét lại. Ông cho rằng các hộ gia đình có thu nhập trên 100.000 euro nên tự chi trả cho các chi phí liên quan đến việc nuôi dưỡng con cái và nghỉ phép của một trong hai vợ chồng thay vì dựa vào các khoản trợ cấp của nhà nước.

Về khoản trợ cấp hưu trí nhà nước, vốn chiếm hơn 120 tỷ euro mỗi năm và là một trong những khoản chi lớn nhất trong ngân sách, Fuest cho rằng có thể có không gian để điều chỉnh. Theo ông, cải cách lương hưu hiện nay được thiết kế sao cho thế hệ bùng nổ dân số (baby boomer) chịu ít tác động nhất, trong khi phần lớn gánh nặng lại đè lên các thế hệ trẻ hơn. Một giải pháp để cân bằng hơn là tăng nhanh tuổi nghỉ hưu.

Ông Fuest chỉ rõ xu hướng tăng chi tiêu nhà nước trong khi nền kinh tế tăng trưởng yếu kém và mức đầu tư từ khu vực tư nhân giảm là không bền vững. Theo ông, nếu không có sự đảo chiều về chính sách, Đức có thể đối mặt với nguy cơ sụp đổ kinh tế. Ông nhận xét việc không giải quyết vấn đề này là điểm yếu lớn nhất trong các gói cải cách hiện hành.

Về đề xuất tăng thuế, Fuest phản đối, cho rằng điều này có thể làm kinh tế không chỉ đình trệ mà còn thu hẹp, khiến tình hình trở nên nghiêm trọng hơn.

Chủ tịch Ifo nhấn mạnh chính phủ nên đặt ra một ngưỡng trần cho tỷ lệ chi tiêu công để tránh lâm vào khủng hoảng nợ công. Ông cho biết tỷ lệ chi tiêu công (Staatsquote) đo lường phần trăm kinh tế do khu vực công thu thuế và chi tiêu, đã tăng từ 45% năm 2019 lên gần 50% năm 2024, và vượt ngưỡng 50% vào năm ngoái theo Cơ quan Thống kê Liên bang Đức.

Mục tiêu của ông Fuest là đưa tỷ lệ này xuống dưới 49% trước năm 2030, điều này yêu cầu sự kiểm soát và cắt giảm chi tiêu nghiêm túc hơn.

Fuest là một trong bốn chuyên gia kinh tế soạn thảo đề xuất nới lỏng "phanh nợ" (Schuldenbremse) cho các chi tiêu quốc phòng, sáng kiến quan trọng giúp liên minh CDU-SPD thành lập chính phủ vào năm 2021. Ông cho biết không hối tiếc về quyết định này, vì đây là thành tựu lớn nhất của liên minh khi đảm bảo nguồn lực cho khả năng quốc phòng.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh việc giảm dần tài trợ theo hình thức vay đối với chi tiêu quốc phòng là cần thiết, đồng thời cho rằng nguyên tắc giới hạn nợ cần được duy trì cho các mục tiêu chi tiêu khác và không nên mở rộng như yêu cầu của SPD nhằm hỗ trợ đầu tư công lâu dài.

Tham khảo: Theo FAZ Wirtschaft

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.