Chủ tịch Ifo cảnh báo nợ công cao đe dọa nền kinh tế Đức

Clemens Fuest, Chủ tịch Viện Ifo và nhà kinh tế học nổi tiếng của Đức, vừa đề xuất rằng Liên minh CDU/CSU cùng Đảng Dân chủ Xã hội (SPD) nên thành lập một ủy ban chuyên trách nhằm mục đích sửa đổi, tái cơ cấu tài chính quốc gia sau kỳ nghỉ hè. Trong một cuộc trao đổi với podcast Löhr & Pennekamp của báo FAZ, ông bày tỏ sự lo ngại sâu sắc về tình trạng gia tăng các khoản chi tiêu công và mức độ tiết kiệm quá thấp trong dự toán ngân sách hiện tại. Fuest khẳng định chính sách hiện nay không đủ năng lực để đối phó với các thách thức tài chính khổng lồ mà nước Đức đang phải đối mặt, đồng thời nhấn mạnh rằng Nhà nước cần phải cắt giảm chi tiêu đáng kể.

Ông Fuest phản bác phát biểu của Thủ tướng Friedrich Merz trong cuộc họp báo mùa hè hồi giữa tháng 7, theo đó chính phủ cho rằng họ đã gần như tận dụng hết khả năng cắt giảm trợ cấp và các khoản hỗ trợ tài chính. Theo Fuest, việc cắt giảm trong mùa ngân sách hiện nay hoàn toàn có thể thực hiện sâu rộng hơn nhiều so với mức đã được công bố. Ông nhấn mạnh rằng chính phủ có tiềm năng giảm mạnh hơn nữa các khoản chi để cân đối tài chính quốc gia.

Trong số các lĩnh vực có thể tiết kiệm, Fuest chỉ ra tiền trợ cấp cha mẹ hiện tiêu tốn khoảng 7 tỷ euro mỗi năm từ ngân sách nhà nước. Ông đề xuất rằng những bậc phụ huynh có thu nhập trên 100.000 euro nên tự chi trả cho việc nuôi dưỡng con cái và thời gian nghỉ việc chăm sóc của một trong hai vợ chồng thay vì dựa vào hỗ trợ từ Nhà nước. Theo nhà kinh tế này, quan điểm chừng mực về sự phụ thuộc vào những khoản trợ cấp không nên được duy trì, bởi nhiều người dù có thu nhập cao vẫn kỳ vọng Nhà nước đảm nhận toàn bộ trách nhiệm tài chính.

Fuest cũng bày tỏ lo ngại về khoản trợ cấp hưu trí của Nhà nước, một phần chi phí ngân sách lớn nhất với hơn 120 tỷ euro mỗi năm. Ông cho biết các đề xuất cải cách hưu trí mà một ủy ban chuyên gia sẽ trình lên chính phủ vào mùa thu dường như không đặt gánh nặng nhiều lên nhóm thế hệ lớn tuổi thuộc thế hệ bùng nổ trẻ sơ sinh (baby boomers). Thay vào đó, phần lớn gánh nặng sẽ đè lên thế hệ trẻ hơn. Fuest nhận xét rằng việc nâng nhanh tuổi nghỉ hưu sẽ giúp cân bằng lại phụ tải này.

Theo Fuest, xu hướng tăng chi tiêu công liên tục trong khi năng suất kinh tế duy trì chững lại và đầu tư của khu vực tư nhân giảm sút không thể kéo dài dưới bất kỳ chính phủ nào. Ông kêu gọi một sự thay đổi chính sách căn bản để tránh nguy cơ nền kinh tế Đức bị sập đổ. "Chính phủ cần hành động để hạn chế tăng trưởng tỷ lệ chi tiêu công trong GDP, nếu không tài chính quốc gia sẽ có nguy cơ thất bại thảm hại," ông cảnh báo.

Nhà kinh tế này cho rằng tăng thuế không phải là giải pháp để cải thiện tình hình tài chính nhà nước. Ngược lại, tăng thuế sẽ làm kinh tế không những không phát triển mà còn suy giảm về quy mô. Ông đề xuất chính phủ nên đặt ra một mức giới hạn tối đa cho tỷ lệ chi tiêu công trên GDP – hiện đang ở mức gần 50%. Năm 2019, tỷ lệ này là 45%, năm 2024 đã tăng lên 49,5%, và ước tính vượt mức 50% trong năm ngoái. Mục tiêu ông đề xuất là giảm tỷ lệ này xuống dưới 49% vào năm 2030.

Clemens Fuest là một trong bốn nhà kinh tế đã xây dựng đề án nới lỏng giới hạn vay nợ để tăng chi tiêu cho quốc phòng vào mùa xuân năm 2025, điều kiện tiên quyết để Liên minh CDU/CSU hợp tác với SPD thành lập chính phủ liên minh. Ông không hối tiếc về quyết định này và xem đây là thành tựu lớn nhất của liên minh trong việc đảm bảo ngân sách cho năng lực phòng thủ quốc gia. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh cần phải dần dần giảm dần nguồn vay nợ cho các khoản chi quốc phòng trong tương lai và giữ nguyên giới hạn nợ hiện hành cho các khoản đầu tư công khác, bất chấp yêu cầu nới lỏng giới hạn này từ phía SPD.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.