Bằng cử nhân nghệ thuật bất ngờ được hưởng lợi trong kỷ nguyên AI

Tại Australia, bằng cấp ngành nghệ thuật thường bị đánh giá thấp và trở thành đối tượng chỉ trích trong hệ thống giáo dục đại học. Chính phủ Morrison năm 2020 đã tăng học phí cho các ngành này đến hơn 50.000 AUD, mức tăng 113%, ngang bằng với các ngành thương mại và luật. Trong khi đó, sinh viên tốt nghiệp các ngành thương mại hoặc luật thường nhận mức thu nhập trung bình cao hơn từ 40 đến 70% sau 5 năm làm việc.

Ngành nhân văn hay nghệ thuật rất rộng, bao gồm nhiều lĩnh vực như lịch sử, triết học, kinh tế học, ngôn ngữ và nghệ thuật tạo hình.

Sự phát triển nhanh chóng của các mô hình AI thế hệ mới như ChatGPT và Claude đang tạo ra những thay đổi lớn trên thị trường lao động. Những công nghệ này có khả năng viết sách, lập trình ứng dụng và tạo ra hình ảnh chân thực một cách tự động.

Jack Clark, đồng sáng lập công ty Anthropic phát triển chatbot Claude, nhấn mạnh rằng sinh viên ngành nghệ thuật không nên loại bỏ cơ hội của mình. Anh cho biết bằng cử nhân văn học Anh của anh rất phù hợp với thế giới AI, nơi mà kỹ năng biết đặt câu hỏi đúng quan trọng hơn việc học lập trình máy móc.

Giáo sư David Autor của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), một trong những chuyên gia hàng đầu nghiên cứu ảnh hưởng của AI đến lao động, cho biết khó dự đoán chính xác AI sẽ thay đổi giá trị bằng nghệ thuật như thế nào. Tuy nhiên, ông nhận định AI có thể biến đổi từng công việc hoặc nhiệm vụ chứ không thay thế toàn bộ ngành nghề một cách nhanh chóng.

Autor phân tích công việc là tổng hợp của nhiều hoạt động khác nhau, trong đó có phần dễ thay thế bằng AI như nhập liệu, tóm tắt hay định dạng tài liệu. Nhưng các nhiệm vụ phức tạp hơn như giao tiếp khách hàng, xây dựng thông điệp cho từng đối tượng riêng biệt và tinh chỉnh về ngữ điệu, sắc thái khó có thể được máy móc thay thế.

Khi AI hỗ trợ cho công việc, năng suất lao động của người lao động có thể tăng lên nhờ họ tập trung nhiều hơn vào các nhiệm vụ có giá trị cao. Điều này có thể dẫn tới mức lương cao hơn, nhưng cũng có thể khiến nhu cầu tuyển dụng giảm.

Giáo sư Autor bày tỏ lạc quan khi cho rằng các thay đổi công nghệ dù gây rối loạn ngắn hạn vẫn thường mang lại tác động tích cực về lâu dài cho mức sống và cơ hội việc làm. Công nghệ mới thường tạo ra các việc làm mới mà trước đây không thể dự đoán được.

Dù vậy, ông cũng cảnh báo không nên kỳ vọng quá sớm hoặc quá nhiều vào sự xuất hiện của các công việc mới này.

Một điểm quan trọng được chuyên gia nhấn mạnh là kỹ năng nhân văn sẽ trở nên có giá trị hơn khi kết hợp với kiến thức sâu rộng trong một lĩnh vực cụ thể. Điều này có nghĩa là không phải mọi bằng nghệ thuật đều trở thành tấm vé vàng vào thị trường lao động, mà còn tùy thuộc vào chuyên ngành và kinh nghiệm của người học.

Ví dụ điển hình là các công ty kế toán lớn ở Australia thường tuyển sinh viên có bằng cử nhân nghệ thuật chuyên ngành kinh tế, mặc dù điều đó khó xảy ra với sinh viên chuyên ngành văn học.

Bên cạnh việc chọn chuyên ngành phù hợp, nhà tuyển dụng thường đánh giá cao kinh nghiệm thực tế và các hoạt động ngoại khóa. Những ai có kinh nghiệm thực tập trong ngành hoặc từng giữ vị trí quản lý tại các công việc bán thời gian thường được coi là ứng viên sáng giá.

Cuối cùng, lựa chọn chương trình học nên dựa trên sở thích học thuật và cá nhân, không chỉ dựa vào yếu tố dễ xin việc. Song, kết quả về khả năng tìm việc vẫn là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự ổn định cuộc sống.

Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến và dễ tiếp cận, việc linh hoạt thích nghi và cập nhật công cụ AI mới có thể quan trọng hơn cả bằng cấp bạn có được.

Max Yong, giảng viên môn tài chính cá nhân tại Đại học Harvard và từng giảng dạy tại Đại học Melbourne, là tác giả của những nhận định nêu trên.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.