Cuộc khủng hoảng Iran đe dọa ngành thời trang nhanh toàn cầu

Mặc dù những vụ phóng tên lửa qua eo biển Hormuz dường như là sự kiện xa vời với người tiêu dùng thời trang, thực tế sự bất ổn này đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung nguyên liệu và chi phí sản xuất ngành dệt may. Polyester, nylon, spandex cùng nhiều loại sợi tổng hợp phổ biến khác đều có nguồn gốc từ dầu mỏ, chiếm tỷ trọng lớn trong các trang phục phổ thông, từ áo khoác đến quần tất và giày thể thao.

Sự tăng giá dầu mỏ do xung đột ở khu vực Trung Đông không chỉ tác động nhanh đến giá xăng dầu mà còn lan tỏa âm thầm vào ngành quần áo giá rẻ. Những sản phẩm như quần tất chỉ vài đô la từ Shein hay áo khoác giá khoảng 15 đô la của Temu đang đứng trước rủi ro tăng giá cao hoặc thiếu hụt nguồn cung.

Một trong những biểu hiện đầu tiên của sự gián đoạn nguồn cung là hiện tượng người dùng gia tăng mua hàng dự trữ, tương tự như cơn sốt mua giấy vệ sinh thời COVID-19 hoặc việc đổ xăng trữ trước khi giá tăng. Điều này mang lại lợi nhuận lớn cho một số doanh nghiệp hóa dầu dành cho ngành thời trang. Ví dụ, Tongkun Group – doanh nghiệp cung cấp khoảng 18% tổng sản lượng sợi polyester toàn cầu – dự kiến lợi nhuận ròng trong 6 tháng đầu năm nay tăng gấp ba lần so với năm trước nhờ nhu cầu tăng cao và các hợp đồng ký trước khi giá dầu tăng chưa được thanh toán.

Tuy nhiên, không phải công ty nào cũng chịu ảnh hưởng tích cực. Hengli Petrochemical – nhà sản xuất nhựa và sợi polymer cung cấp cho các công ty như Tongkun – đã giảm sản lượng và cổ phiếu lao dốc gần 30% trong năm nay do nguồn cung dầu thô teo giảm. Sản lượng sợi tổng hợp của Trung Quốc trong tháng 4 đã giảm 11% so với tháng trước, mức thấp nhất từ năm 2024.

Tongkun Group hiện đang hoạt động dưới áp lực lớn khi phải duy trì dòng vốn lưu động bằng các khoản vay ngắn hạn và thu tiền nhanh từ khách hàng, khiến họ phải phụ thuộc chặt chẽ vào chuỗi cung ứng không gián đoạn. Bất ổn tại Iran có thể làm gián đoạn chuỗi này, dẫn đến nguy cơ khủng hoảng thanh khoản.

Mặc dù vật liệu nhựa tổng hợp có thể được tồn trữ nhất định dưới dạng cuộn, bao bì và kiện hàng, nguồn hàng dự trữ này không đủ để bù đắp lâu dài khi vận tải qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế và các kho dự trữ dầu mỏ quốc gia dần cạn kiệt.

Trước tình hình này, những thương hiệu thời trang nỗ lực phát triển nguyên liệu tái chế như Inditex (Zara) hay Hennes & Mauritz (H&M) có thể đứng vững hơn so với các hãng như Fast Retailing (Uniqlo), vốn vẫn phụ thuộc nhiều vào polyester chưa tái chế.

Ngành thời trang không chỉ dựa vào dầu mỏ để sản xuất nguyên liệu mà còn tiêu tốn lượng lớn nhiên liệu trong khâu vận chuyển nguyên liệu và thành phẩm trên toàn cầu. Các trung tâm logistics chuyên vận chuyển hàng không, như sân bay Zaragoza của Tây Ban Nha gần các trung tâm phân phối của Zara, đóng vai trò thiết yếu trong chuỗi cung ứng.

Giám đốc tài chính của VF Corp – chủ sở hữu các thương hiệu Timberland và North Face – nhận định chi phí vận chuyển có thể tác động mạnh hơn cả giá nguyên liệu nhựa tới lợi nhuận của doanh nghiệp. Các nhà sản xuất giày như Crocs có thể chịu tác động rất lớn do độ phụ thuộc cao vào nguyên liệu plastic.

Theo dự báo, mức giá bán lẻ có thể chưa phản ánh ngay tác động từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ trong năm tài chính 2027, nhưng sẽ thể hiện rõ hơn trong năm tài chính kéo dài đến tháng 3/2028 và có khả năng duy trì lâu dài. Điều này khiến người tiêu dùng được khuyến nghị xem xét lại thói quen tiêu dùng hàng thời trang giá rẻ làm từ nhựa dùng một lần, vốn chiếm phần lớn trong tủ đồ của họ.

David Fickling, chuyên gia bình luận của Bloomberg, nhận định cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu mỏ cho thấy một thông điệp rõ ràng với ngành thời trang về sự cần thiết của phát triển nguyên liệu bền vững và tái chế, giúp giảm thiểu rủi ro trong tương lai.