Bị cáo vụ đâm Salman Rushdie từ chối trả lời trong phiên xử tội khủng bố liên quốc gia

Ngày 14/3, trong phiên tòa xét xử liên bang về vụ đâm tác giả Salman Rushdie, Hadi Matar, 28 tuổi, đã không chọn khai báo hay triệu tập bất cứ nhân chứng nào. Luật sư của Matar, Nathaniel Barone, thông báo "bên bào chữa xin nghỉ", đồng thời nhấn mạnh thân chủ mình vẫn giữ quan điểm vô tội trước các cáo buộc gồm tham gia vào một hành động khủng bố xuyên quốc gia.

Trước đó, Matar đã bị kết án tội cố ý giết người ở cấp bang liên quan đến cùng vụ việc. Hiện Matar đang chấp hành án 25 năm tù. Nếu bị kết án trong phiên tòa liên bang, anh ta có thể đối mặt với án tử hình.

Ngày 14/3, phía công tố cũng đã hoàn thành phần trình bày chứng cứ. Phiên tranh luận cuối cùng dự kiến diễn ra vào sáng thứ Tư. Salman Rushdie, nhà văn đoạt giải thưởng với các tác phẩm nổi bật như "Midnight’s Children" và "The Satanic Verses", đã làm chứng tuần trước về vụ tấn công năm 2022 đã làm ông gần như tử vong và khiến ông bị mù một mắt.

Vụ việc xảy ra khi Rushdie đang chuẩn bị phát biểu tại Chautauqua Institution - một hội nghị nghệ thuật và trí thức - về chủ đề an toàn cho các nhà văn thì bị Matar bất ngờ lao lên sân khấu và đâm tới 15 nhát dao trước sự sửng sốt của khán giả.

Các khán giả và một diễn giả khác tên Henry Reese đã nhanh chóng hỗ trợ Rushdie và giữ chân kẻ tấn công, người bị cảnh sát tại sự kiện bắt giữ ngay sau đó. Ban đầu, Matar đưa cho cảnh sát một giấy phép lái xe giả, nhưng đã thừa nhận danh tính thật với một cảnh sát bang, dựa trên lời khai cùng video camera hành trình.

Phía công tố cáo buộc Matar hành động theo lệnh của một lãnh đạo Iran năm 1989 kêu gọi tiêu diệt Rushdie vì cuốn "The Satanic Verses", tác phẩm gây tranh cãi và làm dấy lên làn sóng biểu tình trên nhiều nước Hồi giáo. Trong đó, một số người theo đạo Hồi coi đó là hành động báng bổ do chứa đoạn mơ về nhà tiên tri Mohammed.

Rushdie, sinh ra tại Ấn Độ trong một gia đình Hồi giáo và hiện là công dân Mỹ, đã phải sống ẩn dật nhiều năm trước khi chính phủ Iran năm 1998 chính thức phủ nhận lệnh fatwa của cố lãnh tụ tối cao Ayatollah Ruhollah Khomeini về ông. Khomeini qua đời năm 1989.

Các công tố viên cho rằng Matar, công dân Mỹ gốc Lebanon, hành động theo sự trung thành với Iran và tổ chức Hezbollah hoạt động tại Lebanon. Năm 2006, lãnh đạo Hezbollah quá cố Hassan Nasrallah từng nói rằng nếu ai đó thực hiện lệnh fatwa, các báo châu Âu sẽ không dám đăng tranh biếm họa nhà tiên tri Mohammed đang gây tranh cãi trong cộng đồng Hồi giáo.

Chính phủ Iran phủ nhận liên quan tới vụ đâm năm 2022, dù phát ngôn viên Bộ Ngoại giao khi đó gợi ý rằng Rushdie đã tự gây rắc rối khi xúc phạm đạo Hồi. Nasrallah không đưa bình luận về vụ việc.

Chính phủ Mỹ liệt Hezbollah là tổ chức khủng bố nước ngoài. Trong một bài viết năm 2016, Matar cũng mô tả tổ chức này là khủng bố, theo trợ lý công tố Tim Lynch tại phiên tòa.

Các công tố viên cho biết Matar bắt đầu tìm hiểu nơi ở của Rushdie từ năm 2020, với những ghi chú riêng tư thể hiện quyết tâm sát hại nhà văn: "chúng ta cần giết anh ta càng sớm càng tốt" và "trở thành chiến binh và hoàn thành nó đi".

Tại phiên tòa cấp bang năm 2025, Matar cũng không ra làm chứng. Luật sư Barone khẳng định các cáo buộc của bên công tố chủ yếu dựa trên suy diễn mà không có bằng chứng chắc chắn về ý định thực sự của thân chủ.

Barone cho biết: "Không có dữ kiện cụ thể hay bằng chứng xác thực. Có thể có nhiều lý do hợp lý, có thể giải thích cho suy nghĩ của anh ấy". Ông từng đề nghị tòa bác bỏ vụ án do thiếu chứng cứ nhưng bị từ chối.