Canada nỗ lực đẩy mạnh thương mại với EU và Trung Quốc trước thách thức từ Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã thông báo kế hoạch áp dụng mức thuế 50% đối với một số mặt hàng nhập khẩu từ Canada, bao gồm các sản phẩm từ rượu vang đến gậy khúc côn cầu. Mức thuế này không áp dụng cho một số ngành chủ chốt như năng lượng, kali và hải sản. Ước tính khoảng 5% giá trị hàng hoá xuất khẩu của Canada, tương đương 20 tỷ USD (khoảng 17,5 tỉ euro), sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ chính sách này. Julian Karaguesian, giảng viên kinh tế tại Đại học McGill, nhận định tác động của mức thuế trên có thể rất nghiêm trọng với nhiều doanh nghiệp ở Canada.

Trước tình hình căng thẳng trong quan hệ thương mại với Mỹ, Thủ tướng Canada Mark Carney cam kết sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ người lao động, nông dân và doanh nghiệp quốc gia. Chiến lược trọng tâm là giảm sự phụ thuộc quá mức vào một thị trường xuất khẩu duy nhất, hướng đến việc mở rộng sang các đối tác thương mại khác như EU và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Mark Camilleri, đại diện Liên minh Thương mại và Đầu tư Canada-EU, cho biết chính sách này đã được triển khai từ lâu và tình hình hiện tại càng khiến việc đa dạng hóa thêm cấp thiết.

Hiệp định Toàn diện và Tiến bộ về Đối tác xuyên Thái Bình Dương (CETA), được ký kết năm 2016 và tạm thời áp dụng từ 2017, đã loại bỏ gần 98% mức thuế trên thương mại giữa Canada và Liên minh châu Âu. Theo số liệu của EU, giá trị trao đổi thương mại hai bên đạt 130,8 tỷ euro năm 2025, tăng 81,2% so với năm 2016. Hiệp định cũng giúp GDP của EU tăng thêm 3,2 tỷ euro mỗi năm.

Ngành máy móc, dược phẩm và khoáng sản là những yếu tố chính thúc đẩy sự phát triển thương mại giữa hai bên. Đặc biệt, Canada sở hữu nguồn tài nguyên quý hiếm và khoáng sản thiết yếu mà EU đang tìm kiếm để giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc cũng như đạt các mục tiêu bảo vệ môi trường.

Camilleri nhấn mạnh việc hợp tác trong lĩnh vực nguyên liệu và khoáng sản quý hiếm là một điểm sáng trong quan hệ song phương. Canada đang tham gia thảo luận với một số nước EU như Đức và Pháp về các hiệp định hợp tác về nguồn nguyên liệu này. Tuy nhiên, một số quy định của EU vẫn tạo ra rào cản đối với xuất khẩu thực phẩm của Canada do chính sách bảo hộ ngành nông nghiệp còn hiện hữu.

Về năng lượng, nhu cầu của EU, đặc biệt là của Đức, là điều rõ ràng. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng xuất khẩu khí đốt và dầu mỏ của Canada chưa phát triển tương xứng, đặc biệt là ở bờ Đông, khiến việc vận chuyển năng lượng tới châu Âu gặp khó khăn. Một thỏa thuận sơ bộ về khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đã được ký kết, dự kiến xuất khẩu một triệu tấn LNG mỗi năm từ dự án Ksi Lisims ở bờ biển British Columbia tới Đức. Dự án này vẫn đang chờ phê duyệt do phản đối từ các nhóm môi trường và người bản địa, với lý do không phù hợp với cam kết bảo vệ môi trường của Canada.

Bất chấp những khó khăn, Trung Quốc được đánh giá là đối tác xuất khẩu tiềm năng hàng đầu thay thế Mỹ, do tính bổ sung của nền kinh tế hai nước: Canada mạnh về tài nguyên thiên nhiên, còn Trung Quốc là cường quốc sản xuất. Hiện Trung Quốc là thị trường mua nhiều sản phẩm năng lượng và thực phẩm nhất sau Mỹ.

Ngoài Trung Quốc và EU, Canada còn muốn mở rộng quan hệ thương mại với ASEAN, Ấn Độ và các thị trường mới nổi khác ở Bắc Phi, Trung Đông hay châu Phi, nơi các nhà xuất khẩu phương Tây ít chú trọng. Bộ trưởng Ngoại giao Canada, Anita Anand, đã tham gia hội nghị ASEAN tại Indonesia và khẳng định thúc đẩy ký kết hiệp định thương mại tự do với khu vực này là ưu tiên hàng đầu.

Những cơ hội đa dạng hóa này được chuyên gia Karaguesian nhìn nhận như bước đi chiến lược giúp Canada bù đắp tác động từ căng thẳng thương mại với Mỹ và mở rộng thị trường xuất khẩu sang các khu vực có tiềm năng tăng trưởng cao.

"Những lợi thế của Canada trong nông nghiệp như lúa mì và các loại ngũ cốc khác có thể tạo điều kiện để phát triển quan hệ thương mại sâu rộng với các thị trường Bắc Phi và Trung Đông. Chúng ta cũng không thể bỏ qua quốc gia như Nigeria với dân số lên tới 250 triệu người," ông Karaguesian nói.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.