Chính phủ Australia cam kết thêm 4,6 tỷ USD cho đóng tàu AUKUS nhưng đối mặt tranh cãi về rủi ro an ninh

Chính phủ Australia dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Anthony Albanese vừa thông báo sẽ tăng thêm 4,6 tỷ USD đầu tư vào nhà máy đóng tàu AUKUS nằm ở Osborne, cách trung tâm thành phố Adelaide 21 km về phía tây bắc. Số tiền bổ sung này sẽ dùng để phát triển và xây dựng các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân theo thoả thuận an ninh trị giá 368 tỷ USD giữa Australia, Mỹ và Vương quốc Anh. Như vậy, tổng vốn đầu tư cho nhà máy Osborne sẽ chạm mốc 8,5 tỷ USD, nhằm hỗ trợ các hoạt động đóng tàu và phát triển công nghệ.

Tuy nhiên, khoản đầu tư tăng thêm này vấp phải sự phản đối từ một số chuyên gia. Mark Beeson, phó giáo sư tại Viện Quan hệ Australia-Trung Quốc thuộc Đại học Công nghệ Sydney và là người chỉ trích thoả thuận AUKUS, nhận định rằng Lực lượng Quốc phòng Australia thường xuyên gặp vấn đề trong quản lý dự án quốc phòng: trễ tiến độ, vượt ngân sách và không hoạt động như kỳ vọng. Ông cho rằng tình hình lần này sẽ nghiêm trọng hơn do quy mô lớn hơn.

Ông Beeson cũng chỉ ra công nghệ drone, đặc biệt là drone dưới nước, phát triển nhanh đến mức các tàu ngầm hạt nhân có thể trở nên lỗi thời chỉ sau một năm. Điều này khiến các tàu ngầm sẽ dễ bị phát hiện và tiêu diệt hơn, trong khi chi phí cho drone lại thấp hơn rất nhiều so với các tàu ngầm phức tạp.

Phó giáo sư Beeson cũng bày tỏ lo ngại về tác động chiến lược, cho rằng mặc dù hiệp ước AUKUS nhằm mục đích bảo vệ Australia, nhưng về thực chất nó có thể khiến nước này trở thành mục tiêu hạt nhân. Ông cảnh báo việc đặt tàu ngầm hạt nhân tại các thành phố như Perth và Adelaide sẽ khiến Australia bị nhận diện là mục tiêu tiềm năng của Trung Quốc, bên cạnh các cơ sở Mỹ tại Australia như Pine Gap và North West Cape.

Ông mô tả AUKUS là một sáng kiến thiếu tính chiến lược, sai lầm và kém hiểu biết về mặt an ninh, có nguy cơ làm giảm an toàn cho Australia thay vì tăng cường bảo vệ.

Hiện ước tính cho thấy các tàu ngầm đã qua sử dụng theo thỏa thuận AUKUS sẽ được chuyển giao cho Australia vào những năm 2030, trong khi các tàu mới xây dựng sẽ sẵn sàng trong đầu những năm 2040. Theo ông Peter Malinauskas, Thủ hiến Nam Australia, nhà máy Osborne hiện đang tạo công ăn việc làm cho khoảng 1.100 người và là một cơ hội phát triển lớn, giúp đào tạo kỹ năng hạt nhân cho thế hệ trẻ trong hai năm tới.

Bên cạnh đó, trong nội bộ đảng Lao động, một số thành viên cấp cơ sở đề xuất loại bỏ AUKUS khỏi chương trình chính trị của đảng, với lập luận rằng khoản tiền đầu tư này nên được dùng cho các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, sản xuất tiên tiến và y tế để tạo ra việc làm bền vững hơn so với ngành công nghiệp quốc phòng.

Trong bối cảnh diễn ra Hội nghị Quốc gia đảng Lao động Australia, nhiều người biểu tình đã xuất hiện bên ngoài trung tâm hội nghị Adelaide, phản đối AUKUS bằng cách mặc trang phục bảo hộ và dùng còi cảnh báo. Ngoài ra, các vấn đề về cải cách cờ bạc cũng được đưa ra bàn luận tại hội nghị, với đề xuất thành lập cơ quan quản lý quốc gia nhằm bảo vệ người dân khỏi tác hại của cờ bạc.

Thủ tướng Anthony Albanese đã trao đổi với lãnh đạo mới của Vương quốc Anh, ông Andy Burnham, về AUKUS trong cuộc gọi gần đây, đồng thời mời ông Burnham thăm Australia.

Phó Thủ tướng Richard Marles cho biết AUKUS vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ 75% đại biểu trong hội nghị năm 2023 và thừa nhận đây là một khoản chi công lớn cần được tranh luận công khai tại hội nghị năm nay.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.