Tổng hợp diễn biến mới về căng thẳng Iran và chính sách của chính quyền Trump

Trong tuần qua, chính quyền của Tổng thống Trump đã tiến hành các đợt tấn công liên tiếp nhằm vào các mục tiêu quân sự của Iran, làm gia tăng căng thẳng tại khu vực Trung Đông trước thềm cuối tuần. Tình hình trở nên nghiêm trọng khi phong trào Houthi, được Iran hậu thuẫn, phóng các tên lửa và máy bay không người lái vào lãnh thổ Saudi Arabia vào ngày thứ Bảy, nhằm trả đũa các đợt không kích của Riyadh nhắm vào một thành phố ven biển ở Yemen. Đây là những cuộc tấn công nối tiếp nhau gây đe dọa lớn đối với hạ tầng dầu mỏ thiết yếu và hoạt động vận tải thương mại trên biển Đỏ.

Trước đó vào thứ Năm, nhóm Houthi cũng đã cuộc tấn công vào hai tàu chở dầu của Saudi Arabia trên biển Đỏ, khiến giá dầu thô trên thị trường thế giới tăng vọt lên 101 USD mỗi thùng. Tổng thống Trump lên tiếng cảnh báo sẽ quy trách nhiệm mọi hành động gây hấn tương lai từ Houthi cho Iran, đồng thời nhấn mạnh nhóm này hoạt động như một lực lượng đại diện có điều khiển của Tehran. Ông viết trên mạng xã hội Truth Social rằng nếu các cuộc tấn công tiếp diễn, Mỹ sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt quân sự mạnh mẽ nhằm vào cả Iran và Houthi.

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, chính quyền Trump đã công bố thỏa thuận hợp tác hạt nhân dân sự lâu dài với Saudi Arabia vào ngày thứ Tư, đánh dấu một bước tiến quan trọng nhằm thắt chặt quan hệ giữa Washington và Riyadh. Tuy nhiên, thỏa thuận này đã nhận ngay phản ứng gay gắt từ các nghị sĩ thuộc cả hai đảng tại Quốc hội Mỹ.

Chỉ chưa đầy 24 giờ sau, Tổng thống Trump đã thiết lập điều kiện mới cho thỏa thuận. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết thỏa thuận sẽ chỉ được thực hiện nếu Saudi Arabia chính thức gia nhập Abraham Accords, một sáng kiến hòa bình có sự tham gia của các quốc gia Trung Đông khác. Nếu Riyadh không đồng ý, thỏa thuận sẽ bị hủy bỏ. Bộ Năng lượng Mỹ đã công bố thỏa thuận mà không đề cập đến điều kiện này vì theo Leavitt, quyết định cuối cùng luôn thuộc về Tổng thống Trump.

Về mặt kinh tế, các mức thuế quan mới của chính quyền Trump đối với hàng nhập khẩu từ 60 quốc gia chính thức có hiệu lực từ thứ Sáu. Chính quyền lý giải các biện pháp này nhằm ngăn chặn lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, các đối tác thương mại lớn như Trung Quốc, Australia và Nhật Bản đã phản đối quyết liệt, gọi đây là hành động “hoàn toàn không có cơ sở hợp lý”. Các mức thuế áp dụng dao động từ 10% đến 12,5% trên nhiều mặt hàng.

Hai doanh nghiệp nhỏ tại Mỹ đã đệ đơn kiện để phản đối mức thuế mới, cho rằng chính quyền đã vượt quá thẩm quyền theo điều khoản 301 của Luật Thương mại. Đơn kiện cũng nhấn mạnh đây không phải là một ủy quyền độc lập để áp thuế với hầu hết hàng nhập khẩu từ các đối tác thương mại. Quyết định này được đưa ra sau khi Tòa án Tối cao từng bác bỏ các mức thuế được áp dụng dưới thời Trump trước đây. Các doanh nghiệp kiện đang được đại diện bởi đội ngũ pháp lý từng thành công trong vụ kiện cũ với chính quyền Trump.

Diễn biến chính trị trong tuần cũng ghi nhận sự kiện Tổng thống Trump xuất hiện tại buổi tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng được tổ chức lại sau vụ xả súng hồi tháng Tư khiến buổi tiệc trước đó phải dừng lại. Phát biểu tại sự kiện, Trump đã công khai công kích cựu Tổng thống Joe Biden, nhiều thành viên báo chí và Bộ trưởng Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Robert F. Kennedy Jr.

Ông đặc biệt trút giận với phóng viên Kaitlan Collins, người dẫn chương trình chính về Nhà Trắng của CNN, nhắc lại chỉ trích rằng bà “không bao giờ cười” khi bà hỏi về các nạn nhân của tội phạm tình dục Jeffrey Epstein. Trump còn đùa rằng bà có vẻ giống Dylan Mulvaney, một người chuyển giới được biết đến qua một đoạn quảng cáo gây tranh cãi của Bud Light làm công ty mất hàng tỷ USD vì bị người bảo thủ tẩy chay.

Danh sách khách mời các chương trình truyền hình chủ nhật:

Những diễn biến trên cho thấy các động thái quân sự, ngoại giao và kinh tế liên quan đến Iran và Trung Đông đang tạo ra một bức tranh phức tạp, với sự áp lực lớn lên chính quyền Trump trong việc định hình chiến lược cuối cùng trong cuộc đối đầu khu vực.