Alice Pataxó: Gương mặt đấu tranh bảo vệ môi trường và quyền người bản địa tại Brazil

Alice Pataxó chứng kiến sự kiện tái định cư tại làng Araticum Pataxó, Santa Cruz Cabrália, miền Nam bang Bahia, khi mới 14 tuổi. Gia đình cô cùng nhiều hộ gia đình khác buộc phải dựng lều tạm bên lề quốc lộ BA-001 rồi chuyển tới Coroa Vermelha gần trường học để thuận tiện sinh hoạt. Trải nghiệm này đã giúp cô nhận thức sâu sắc về vấn đề quyền đất đai của người bản địa đang bị xâm phạm tại Brazil.

Chính tại một trường học dành cho người bản địa, Alice bắt đầu hoạt động chính trị và đào sâu nghiên cứu về chính sách bản địa cùng lịch sử các dân tộc nguyên thủy ở Brazil. Nhận thấy nhiều định kiến phổ biến là những dối trá có hệ thống, cô khởi xướng làm các video chia sẻ góc nhìn về sự tồn tại và đóng góp của người bản địa trong xã hội Brazil hôm nay.

Hiện Alice có hơn 400 nghìn người theo dõi trên các nền tảng Instagram, TikTok và X. Nội dung các bài đăng của cô luôn được đầu tư hài hước, gần gũi nhưng giàu thông tin, giải thích tại sao các thuật ngữ như “tribo” (bộ tộc) bị coi là có tính tiêu cực và không phù hợp hiện nay.

Trước những chỉ trích về việc cô là "người bản địa sử dụng iPhone", Alice khéo léo phân biệt giữa văn hóa truyền thống và sự phát triển công nghệ hiện đại. Cô nhấn mạnh việc loại bỏ những cách gọi lỗi thời không chỉ là thay đổi ngôn từ mà còn là minh chứng cho sự thay đổi cách thế giới nhìn nhận người bản địa, từ đối tượng nghiên cứu trở thành người nghiên cứu và kiến tạo chính sách công bằng hơn.

Bài phát biểu của Alice tại Hội nghị COP26 năm 2021 đã gây ấn tượng mạnh mẽ, giúp cô được đề cử vào danh sách 100 phụ nữ ảnh hưởng nhất năm 2022 của BBC, do chính Malala Yousafzai - nhà hoạt động nhân quyền và Nobel Hòa bình người Pakistan - giới thiệu. Được đồng hành cùng Quỹ Malala, Alice cảm thấy vinh dự khi nhận được sự cổ vũ từ người phụ nữ ủng hộ các ước mơ tập thể và quyền con người.

Alice Pataxó hiện vẫn theo dõi sát sao các dự luật đang được thảo luận tại Quốc hội Brazil có thể làm suy giảm các quy định bảo vệ môi trường và quyền đất đai của người bản địa. Theo cô, đây không phải lần đầu tiên cộng đồng bản địa đối mặt với sự thờ ơ từ chính phủ nhằm mục đích thương mại hóa tài nguyên đất nước.

Dù phải đối mặt với nhiều hiểm họa, Alice vẫn giữ vững tinh thần đấu tranh, sẵn sàng tham gia các cuộc tuần hành và hoạt động xã hội để bảo vệ quyền lợi của các dân tộc bản địa, không ngừng nuôi dưỡng hy vọng tương lai như việc làng của cô duy trì rừng xanh bền vững.