Dịch Ebola bùng phát tại Congo: hơn 2.000 ca nhiễm và 754 ca tử vong giữa khó khăn y tế và xung đột

Vào giữa tháng 5/2026, Cộng hòa Dân chủ Congo ghi nhận đợt bùng phát dịch Ebola tại phía Đông đất nước. Tính đến nay, số trường hợp mắc bệnh xác nhận đã vượt 2.011, trong đó có 754 trường hợp tử vong. Tỉnh Ituri tiếp tục là tâm dịch, song dịch bệnh đã lây lan sang các khu vực như Alto Uélé và Tshopo, khiến nguy cơ lây lan mở rộng trở nên đáng lo ngại.

Trong khi đó, quốc gia láng giềng Uganda vừa công bố bệnh nhân cuối cùng nhiễm Ebola được xuất viện tại thủ đô Kampala, khởi đầu cho quy trình quan sát 42 ngày theo yêu cầu để xác nhận nước này sạch bệnh.

Tổ chức nhân đạo Bác sĩ Không Biên giới (MSF) cảnh báo mức độ lây lan của virus Ebola đang diễn ra nhanh chưa từng có. Ở các trung tâm y tế như Bunia và Mongbwalu, điều kiện phục vụ bệnh nhân trở nên quá tải, đẩy khả năng tiếp nhận của các cơ sở y tế đến giới hạn.

Khó khăn trong công tác ứng phó dịch không chỉ do thiếu hụt vật tư y tế mà còn bởi tình hình bất ổn chính trị và xung đột vũ trang tại khu vực này. Di cư nội địa và nhiều vấn đề y tế khác cũng làm gia tăng phức tạp cho hoạt động phòng chống dịch. Nhiều bệnh nhân đến bệnh viện khi đã trong tình trạng nguy kịch, trong khi giường bệnh thiếu hụt dẫn đến nguy cơ tử vong có thể tránh được trở nên cao hơn.

Trước diễn biến dịch ngày càng phức tạp, các mạng lưới cộng đồng, tôn giáo và tổ chức địa phương triển khai nhiều hoạt động nâng cao nhận thức và giám sát dịch tại hiện trường. Văn phòng Liên Hợp Quốc về phối hợp các vấn đề nhân đạo (OCHA) đã triển khai 11 phòng xét nghiệm phân tán, có khả năng xử lý tới 250 mẫu xét nghiệm mỗi ngày. Bên cạnh đó, 22 trung tâm điều trị với hơn 700 giường bệnh đã được kích hoạt để đáp ứng nhu cầu chữa trị.

Dù vậy, hoạt động của các đội y tế liên tục bị cản trở do các vụ xung đột vũ trang ở Kivu Bắc và Ituri, gây nguy hiểm cho sự an toàn của các nhân viên và chuyên gia y tế.

Ngày 15/7, nhóm nhân viên y tế tại Bunia, thủ phủ tỉnh Ituri, đã tổ chức đình công nhằm phản đối tình trạng chậm trễ trong thanh toán lương và phụ cấp, cũng như yêu cầu cung cấp kịp thời trang thiết bị bảo hộ cá nhân. Các cuộc biểu tình diễn ra với việc dựng rào chắn và đốt lốp xe, làm gián đoạn các hoạt động phúc lợi sức khỏe quan trọng trong vùng dịch.

Cuộc đình công ảnh hưởng đến nhiều bộ phận trọng yếu như vệ sinh môi trường, giám sát dịch tễ, tuyên truyền và điều tra tiếp xúc. Các nhân viên đình công cảnh báo sẽ duy trì phong tỏa hoạt động trong 72 giờ nếu chính quyền không đáp ứng yêu cầu. Trước đó, tình trạng đình công tương tự cũng từng xảy ra ở Ruambara, nơi nhân viên y tế đã quay trở lại công việc với sự chờ đợi các khoản lương chưa thanh toán.

Thế giới y tế cảnh báo cuộc đình công gây nguy cơ ngừng trệ hoạt động theo dõi, truy vết và cách ly bệnh nhân, làm suy giảm hiệu quả kiểm soát tốc độ lây lan virus tại ít nhất 5 tỉnh thành ở Congo. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cập nhật rằng hơn 100 nhân viên y tế đã mắc Ebola trong đợt dịch này, với phần lớn ca bệnh mới phát sinh từ các chuỗi lây nhiễm không xác định.

Các tổ chức xã hội dân sự tại Ituri bày tỏ quan ngại sâu sắc trước nguy cơ dịch bệnh bùng phát mạnh hơn nữa, đặc biệt khi các hoạt động y tế chủ chốt bị gián đoạn do đình công.

Bộ trưởng Y tế Cộng hòa Dân chủ Congo, ông Roger Kamba, cho biết việc chậm trễ thanh toán lương liên quan đến những sai sót trong danh sách thanh toán đang được rà soát kỹ lưỡng.

Những diễn biến này đặt ra thách thức lớn đối với công tác phòng chống Ebola trong bối cảnh bệnh dịch đang hoành hành và tình hình xung đột vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.