Quân đội Nigeria bắt giữ 16 phần tử khủng bố nước ngoài, chuyên gia cảnh báo tình hình an ninh

Vào ngày 12/7, quân đội Nigeria thông báo đã ngăn chặn một âm mưu xâm nhập vào vùng Cross Kauwa thuộc địa bàn chính quyền địa phương Kukawa, bang Borno. Trong số những kẻ bị bắt giữ có Abu Ishaq, một công dân Palestine được xem là huấn luyện viên chính của nhóm ISWAP; Abu Thaiba, người Maroc được xác định là bác sĩ trong mạng lưới khủng bố; và một thành viên người Ả Rập khác chưa rõ danh tính. Trong cuộc đối đầu, lực lượng quân đội đã tiêu diệt nhiều phần tử quan trọng, gồm một công dân Syria và chỉ huy ISWAP Aliyu Zabarmari.

Tiếp đó, ngày 19/7, lực lượng của Tiểu đoàn 115 Task Force đã bắt giữ một nghi phạm tình báo nước ngoài tên Abubakar Zen tự xưng là người Niger tại Mallam Fatori, thuộc khu vực chính quyền địa phương Abadam, bang Borno. Cũng trong thời gian này, một nghi phạm khủng bố nước ngoài khác và người nhập cư trái phép tại bang Borno cũng bị bắt.

Ngày 20/7, quân đội Nigeria tiếp tục thông báo bắt giữ hai phần tử thánh chiến nước ngoài bị cáo buộc cung cấp đào tạo chuyên sâu, hậu cần drone và hỗ trợ công nghệ cho các nhóm khủng bố địa phương.

Tại bang Gombe, các lực lượng phối hợp với Cục Dịch vụ Nhà nước đã bắt giữ ba công dân Chad gồm Bilal Muhammed Umar, Bashir Muhammed và Muhammed Maigari Abubakar khi họ đang sở hữu các linh kiện để chế tạo thiết bị nổ tự chế.

Vào tháng 5/2025, trong chiến dịch Hadin Kai, quân đội bắt giữ bốn công dân Pakistan tại miền Đông Bắc với cáo buộc buôn lậu vũ khí và điều hành các trại huấn luyện cho nhóm phiến quân. Các cơ quan an ninh cũng bắt giữ năm người nước ngoài, gồm ba người Fulani và hai công dân Chad tại bang Plateau vào khoảng giữa tháng 5 năm 2025.

Vào ngày 24/6, Tòa án cao cấp bang Sokoto đã tuyên án tử hình ba người, trong đó có công dân Niger tên Yusuf Muhammad (biệt danh Sallau), về tội khủng bố và phổ biến vũ khí.

Những vụ bắt giữ này đã dấy lên nhiều câu hỏi về mức độ thâm nhập của các phần tử khủng bố nước ngoài vào tổ chức khủng bố hoạt động tại Nigeria. Các nguồn tin quân đội cho biết việc phát hiện nhiều phần tử nước ngoài liên quan đến khủng bố đã làm tăng sự cần thiết về phối hợp tình báo chặt chẽ hơn giữa các quốc gia trong khu vực Hồ Chad.

Tuy nhiên, các nguồn tin từ Bộ Quốc phòng không tiết lộ liệu những người Palestine và Maroc đã được đưa vào danh sách theo dõi quốc tế hay liệu các yêu cầu hợp tác truy tìm chính thức đã được gửi đến các nước xuất xứ của họ hay chưa. Cũng không có thông tin về vai trò của INTERPOL hoặc các cơ quan chống khủng bố quốc tế trong các chiến dịch manhunt do tính nhạy cảm của hoạt động tình báo.

Một quan chức quân sự cho biết sự có mặt của các công dân nước ngoài trong các nhóm khủng bố không phải là hiện tượng mới, nhưng sự xuất hiện của những cá nhân có chuyên môn đặc biệt cho thấy hình thức nổi lên của cuộc nổi dậy hiện tại. Các nhóm khủng bố đang tận dụng lỗ hổng biên giới, địa hình phức tạp và sự yếu kém của nhà nước để di chuyển người, vũ khí, tài chính và chuyên môn qua biên giới quốc gia.

Đại tá Micheal Onoja, Giám đốc truyền thông quốc phòng, từ chối bình luận khi được hỏi về tổng số phần tử khủng bố nước ngoài bị bắt giữ cũng như kế hoạch truy bắt những phạm nhân nước ngoài hỗ trợ khủng bố tại Nigeria.

Phát ngôn viên Cục Xuất nhập cảnh Nigeria, Akinlabi Akinlabi, cho biết cơ quan đang làm việc chặt chẽ với quân đội và các cơ quan an ninh khác nhằm tăng cường an ninh biên giới để ngăn chặn di chuyển của khủng bố và di cư trái phép. Ông nhấn mạnh vị trí địa lý tiếp giáp với Benin, Niger, Chad và Cameroon gây áp lực lớn lên công tác giám sát biên giới và đòi hỏi sự phối hợp liên ngành bền bỉ.

Chuyên gia an ninh Abiodun Shobaye cho rằng sự xuất hiện của các huấn luyện viên chiến đấu và bác sĩ nước ngoài trong tổ chức khủng bố chỉ ra xu hướng ngày càng dựa vào chuyên môn bên ngoài khu vực. Ông đề nghị quân đội cần xác định các mạng lưới tài chính, kênh tuyển mộ, trang bị đào tạo, lộ trình cung ứng, hệ thống thông tin liên lạc và các mối liên kết quốc tế giúp phần tử nước ngoài xâm nhập và hỗ trợ những tổ chức khủng bố.

Nhà phân tích chính sách công và an ninh Musa Buko cũng cảnh báo sự xuất hiện các huấn luyện viên khủng bố nước ngoài phản ánh sự tiến hóa nguy hiểm trong hoạt động khủng bố tại Nigeria. Ông kêu gọi chính phủ thiết lập hàng rào biên giới quân sự và áp dụng công nghệ giám sát cao cấp để phát hiện sớm nguy cơ.

Giám đốc điều hành Stallion Securities, Musa Abdullahi, chia sẻ việc sử dụng drone quân sự tiên tiến của khủng bố đã thay đổi cục diện an ninh, đồng thời nhấn mạnh biên giới phía Bắc Nigeria với các nước láng giềng rất dễ bị tổn thương do thiếu hụt nhân lực, công nghệ và hạ tầng ở các cộng đồng biên giới.

Theo ông Hamzat, thách thức chính không chỉ là biên giới dễ xâm nhập mà là khả năng các tổ chức khủng bố thiết lập cơ sở hoạt động mạnh trong khu vực. Ông cho rằng cần tập trung vào các chiến dịch tình báo toàn diện nhằm triệt phá cơ sở hạ tầng, năng lực vận hành của các tổ chức khủng bố liên kết với ISIS ở Tây Phi, thay vì chỉ truy bắt các cá nhân.

Ông Hamzat còn cho biết các mạng lưới khủng bố quốc tế ngày càng thích nghi tốt trong các vùng xa xôi có sự hiện diện của nhà nước yếu và ít sự kháng cự an ninh, điều kiện tạo lợi thế cho chúng trước các hệ thống thông tin tình báo thiếu hiệu quả và năng lực không quân chưa đủ.

Thách thức về an ninh hiện nay không chỉ là vấn đề biên giới, mà là phá hủy toàn bộ mạng lưới hỗ trợ khủng bố để làm cho Nigeria và Tây Phi trở thành môi trường không thuận lợi cho các phần tử khủng bố nước ngoài hoạt động.