Sử dụng trí tuệ nhân tạo chủ yếu ngoài công việc, nhưng tỉ lệ áp dụng liên quan trực tiếp đến GDP quốc gia

Báo cáo đầu tiên trong khuôn khổ nghiên cứu ATLAS (Activity, Task, Landscape, and Adoption Study) do Google công bố ngày 23/7 dựa trên phân tích 15 triệu tương tác từ hơn 150 quốc gia cho thấy 86% các hoạt động sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) diễn ra ngoài môi trường công sở. Điều này cho thấy AI generative không chỉ là công cụ dành riêng cho văn phòng hoặc lĩnh vực công nghệ mà đang được áp dụng rộng rãi trong công việc thường ngày và các hoạt động xã hội cá nhân.

Trong khi phần lớn tương tác AI tập trung phục vụ các nhiệm vụ đời sống cá nhân và công dân, nghiên cứu cũng ghi nhận một sự liên quan toán học chặt chẽ giữa tỷ lệ áp dụng AI cá nhân và trình độ phát triển kinh tế quốc gia. Cụ thể, mức tăng 1% GDP bình quân đầu người tương ứng với mức tăng khoảng 0,9% trong sử dụng AI, chỉ ra sự giàu có của quốc gia vẫn là yếu tố then chốt thúc đẩy tốc độ thâm nhập công nghệ này.

Phân tích dữ liệu cho thấy người dùng tận dụng AI mạnh mẽ để giảm thiểu thời gian và khó khăn khi xử lý thủ tục hành chính, đặc biệt trong các dịch vụ chính phủ như đóng thuế, xin giấy phép hay xử lý phạt vi phạm. Mức độ tham khảo thông tin về các dịch vụ này qua AI cao gấp 20 lần thời gian trung bình người dân dành cho chúng hàng ngày.

Kết quả này cho thấy AI đang tạo ra giá trị kinh tế gián tiếp bằng cách giảm bớt thời gian và chi phí dành cho các công việc hành chính cá nhân, qua đó giải phóng nguồn lực để người dân có thể tập trung vào các hoạt động kinh tế gia đình hoặc tự do có giá trị cao hơn.

Tại môi trường làm việc, AI đã hiện diện trong gần 90% các vị trí công việc tại Mỹ. Tuy vậy, báo cáo của ATLAS bác bỏ những kịch bản bi quan về sự thay thế hoàn toàn con người. Trái lại, AI được sử dụng một cách chọn lọc: nhân viên trung bình chỉ sử dụng AI trong khoảng 21% các nhiệm vụ hằng ngày.

Bên cạnh đó, 65% các tương tác công việc với AI tập trung vào những công việc mang tính nhận thức cao như giải quyết vấn đề chiến lược, lập kế hoạch hay thiết kế. Mức dự định tự động hóa hoàn toàn dưới 10% cho thấy AI đa phần đóng vai trò là công cụ hỗ trợ ra quyết định thay vì thay thế con người trong toàn bộ quy trình làm việc.

Điều đáng chú ý từ nghiên cứu là sự tăng trưởng mạnh mẽ của AI trong các ngành operatonal và lao động thủ công. Các kỹ thuật viên ô tô và thợ máy công nghiệp đang tận dụng các trợ lý AI để chẩn đoán hỏng hóc, kiểm tra máy móc và đọc hiểu các sơ đồ điện phức tạp ở thời gian thực.

Đặc biệt, các chức năng hỗ trợ đa phương tiện như gửi ảnh và video được sử dụng gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu ở những ngành nghề này, khẳng định khả năng ứng dụng đa dạng công nghệ AI trong thực tiễn kỹ thuật và sản xuất.

Báo cáo cũng nêu bật sự bất cân xứng trong việc sử dụng AI giữa các vùng với nhau. Các quốc gia thuộc nhóm 20% nghèo nhất thế giới chỉ chiếm khoảng 2% tổng số tương tác toàn cầu với AI. Trong khi đó, các nền kinh tế thu nhập trung bình tại Mỹ Latinh - như Brazil, Peru, Colombia, Argentina - và các nước Trung Đông như Thổ Nhĩ Kỳ có tỷ lệ áp dụng cao, tương đương các nước giàu hơn.

Nghiên cứu ATLAS do đội ngũ nghiên cứu độc lập nội bộ của Google thực hiện dưới sự dẫn dắt của Zanna Iscenko và Scott Strand, đồng thời có sự đánh giá và rà soát phương pháp từ các chuyên gia kinh tế như David Autor (MIT) và Diane Coyle (Đại học Cambridge).

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.