Tên lửa Khyber Shekan của Iran: Vũ khí linh hoạt gây khó khăn cho phòng thủ Mỹ và Israel

Các báo cáo quốc tế gần đây nhấn mạnh sự phát triển nhanh chóng của kho vũ khí tên lửa Iran, nổi bật là mẫu tên lửa Khyber Shekan. Tên lửa này không chỉ sở hữu độ chính xác cao mà còn có chi phí sản xuất thấp, tạo ra một lợi thế chiến lược đặc biệt trong các cuộc chiến tranh tiêu hao dài hạn.

Chuyên gia quân sự đánh giá Khyber Shekan không đơn thuần là tên lửa đạn đạo truyền thống mà đã biến thành một hệ thống tấn công linh hoạt, có khả năng thực hiện nhiều thao tác phức tạp trong giai đoạn bay cuối. Điều này gây trở ngại nghiêm trọng cho hệ thống radar trong việc dự đoán chính xác quỹ đạo cuối cùng của tên lửa, như đã được chứng minh trong các cuộc đối đầu gần đây trong khu vực, dẫn đến nhiều khó khăn cho phòng thủ Mỹ và Israel.

Tên lửa Khyber Shekan được trang bị đầu đạn với động cơ đẩy nhỏ cho phép thay đổi hướng bay trong giai đoạn cuối trước khi va chạm mục tiêu. Tính năng này tạo ưu thế vượt trội so với các tên lửa đạn đạo cũ, khiến việc đánh chặn trở nên gần như không thể ngay cả với các hệ thống phòng thủ tiên tiến nhất.

Iran triển khai tên lửa này trên các bệ phóng di động đặt trên xe tải, giúp tăng tối đa khả năng ẩn náu và di chuyển linh hoạt trước và sau khi phóng. Chiến thuật này làm giảm nguy cơ bị phát hiện và đánh phá bởi máy bay chiến đấu hoặc máy bay trinh sát, vốn thường tìm kiếm các mục tiêu cố định trên mặt đất.

Không chỉ khai thác tên lửa đơn lẻ, Iran còn áp dụng chiến thuật tấn công tổ hợp khi phối hợp đồng thời tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái. Mục đích là áp đảo hệ thống phòng không đối phương bằng một loạt các mục tiêu đa dạng, gây nhiễu radar và làm hao tổn đạn tên lửa đánh chặn quý giá.

Báo cáo từ các quan chức quân sự cho biết một số cuộc tấn công gần đây nhắm vào trực tiếp các radar và vị trí phòng thủ nhạy cảm, nơi có sự hiện diện của lực lượng quốc tế. Các tên lửa Iran nhiều lần xuyên thủng các tấm chắn phòng thủ và đạt độ chính xác cao với mục tiêu dù đối phương nỗ lực ngăn chặn.

Thiếu tướng nghỉ hưu Joseph Votel, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, cho rằng Iran có bề dày kinh nghiệm và lịch sử phát triển chương trình tên lửa và máy bay không người lái. Ông nhấn mạnh Iran liên tục theo dõi và học hỏi từ kết quả chiến trường để nâng cao năng lực tấn công và khắc phục các điểm yếu trong phòng thủ.

Thông tin tình báo ước tính trước thời điểm leo thang căng thẳng gần đây, Iran sở hữu khoảng 2500 tên lửa tầm trung với điều kiện tiếp tục lắp ráp tại các căn cứ ngầm phòng thủ. Dù một số cơ sở sản xuất bị tấn công, Iran vẫn duy trì khả năng hoàn thiện và cung cấp tiếp tế vũ khí ổn định từ kho dự trữ linh kiện.

Điểm đáng lo ngại với giới phương Tây là khoảng cách lớn về chi phí giữa tên lửa Khyber Shekan và các tên lửa đánh chặn như Patriot hoặc THAAD. Trong khi tên lửa tấn công của Iran có chi phí sản xuất thấp, dao động ở mức hạn chế thì tên lửa đánh chặn của Mỹ có giá từ 2 đến 15 triệu USD mỗi quả. Sự khác biệt này tạo nên một áp lực kinh tế nghiêm trọng cho đối thủ.

Chuyên gia chiến lược Nicole Grajewski phân tích hiệu quả về mặt chi phí chính là động lực chính khiến Iran chú trọng phát triển loại vũ khí này. Bà nhận định trong các cuộc xung đột kéo dài, Iran có thể khai thác ưu thế nhờ khả năng phóng số lượng lớn tên lửa với chi phí vượt trội so với chi phí đánh chặn.

Chuyên gia về tên lửa Fabian Hinz nhận định việc Iran liên tục sử dụng Khyber Shekan trong các chiến dịch thực tế đã mang lại cho Tehran nguồn dữ liệu quý giá. Những dữ liệu này giúp các kỹ sư quân sự Iran tinh chỉnh các thao tác cơ động hiệu quả nhất nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ như hệ thống cối Daedalus và hệ thống Hatits của Israel.

Tên lửa Khyber Shekan dài khoảng 11,4 mét, sử dụng động cơ nhiên liệu rắn cho phép phóng tức thời mà không cần các quy trình tiếp nhiên liệu phức tạp. Thiết kế nhỏ gọn giúp giảm trọng lượng tên lửa khoảng một phần ba so với các mẫu trước đây, từ đó tăng tốc độ và khả năng cơ động sắc nét trong tầng khí quyển.

Thành phần cấu trúc tên lửa sử dụng vật liệu composite tiên tiến giúp giảm dấu vết radar và gia tăng tầm bay hiệu quả, đồng thời giữ vững độ chính xác cao khi tấn công mục tiêu. Những đặc điểm này biến Khyber Shekan trở thành lựa chọn tối ưu để đánh vào căn cứ quân sự, sân bay hoặc các cơ sở trọng yếu được bảo vệ bằng hệ thống phòng thủ dày đặc.

Tên lửa Khyber Shekan được xem là bước tiến đáng kể trong công nghiệp quốc phòng Iran, chuyển hướng từ số lượng sang chất lượng và hiệu quả chiến đấu cao, đem lại thách thức lớn cho các công nghệ phòng thủ toàn cầu trong việc bắt kịp tiến bộ nhanh chóng về công nghệ tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo cơ động.