Doanh nghiệp và chuyên gia ủng hộ quy định mới cho MVNO tại Nigeria, đề xuất siết chặt thực thi

Trong cuộc họp tham vấn Cộng đồng Doanh nghiệp về Quy định Kinh doanh cho Nhà khai thác Mạng Ảo Di động (MVNO) tổ chức tại thủ đô Abuja, Nigeria, các bên liên quan đã bày tỏ sự ủng hộ đối với dự thảo khuôn khổ quản lý hoạt động MVNO do Ủy ban Viễn thông Nigeria (NCC) công bố. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường thực thi nhằm giải quyết triệt để những tranh chấp thương mại và vận hành vẫn còn tồn đọng giữa MVNO và các nhà mạng chủ.

Ông Usman Mamman, Giám đốc Cấp phép và Ủy quyền của NCC, phát biểu thay mặt lãnh đạo cấp cao của cơ quan này, cho biết các quy định được soạn thảo nhằm thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, mở rộng tiếp cận dịch vụ và khuyến khích đổi mới phù hợp với chương trình bao phủ số của Nigeria. Quy định chi tiết các quyền hạn, trách nhiệm vận hành cũng như mối quan hệ thương mại giữa MVNO và nhà mạng chủ đảm bảo lợi ích người tiêu dùng đồng thời bảo vệ toàn vẹn thị trường.

Dự thảo quy định đã được phát triển dựa trên quá trình tham vấn liên tục với các nhà khai thác nhằm tháo gỡ khó khăn thực thi kể từ khi mô hình cấp phép MVNO được giới thiệu. Khuôn khổ này bao gồm các quy định về quá trình tiếp nhận và tích hợp hệ thống, điều khoản lưu trữ và kết nối mạng, quản lý tài nguyên đánh số, sử dụng SIM vật lý và eSIM, tiêu chuẩn chất lượng dịch vụ, nguyên tắc chia sẻ doanh thu, quyền truy cập hạ tầng, phòng vệ người tiêu dùng và cơ chế giải quyết tranh chấp.

Ông Mamman nhấn mạnh rằng NCC sẽ theo sát việc tuân thủ và áp dụng nghiêm ngặt các quy định nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và không phân biệt đối xử cho cả MVNO lẫn các nhà mạng chủ, đồng thời khơi thông đầu tư, đổi mới và thúc đẩy bao phủ số toàn quốc.

Trước đó, ông Mamman cũng cho biết việc triển khai mô hình MVNO được khởi xướng từ năm 2017, bắt đầu bằng đánh giá mức độ sẵn sàng của thị trường viễn thông Nigeria. Kết quả cho thấy thị trường đã đủ trưởng thành để hỗ trợ dịch vụ MVNO, từ đó NCC phát triển hệ thống cấp phép 5 tầng nhằm kiểm soát hiệu quả hoạt động của các nhà khai thác.

Hệ thống này cho phép các nhà khai thác đủ điều kiện cung cấp dịch vụ viễn thông dựa trên hạ tầng hiện có của các nhà mạng chủ mà không cần xây dựng mạng truy cập vô tuyến toàn quốc riêng, qua đó giảm thiểu rào cản gia nhập, khuyến khích chia sẻ cơ sở hạ tầng và thúc đẩy sáng tạo.

Đến nay, NCC đã cấp 46 giấy phép MVNO trên năm cấp độ, gồm 1 nhà khai thác cấp 1, 11 cấp 2, 16 cấp 3, 7 cấp 4 và 11 cấp 5. Mặc dù việc cấp phép là bước đệm quan trọng, cơ quan quản lý nhận thấy cần thiết có quy định rõ ràng hơn để điều chỉnh quan hệ thương mại và kỹ thuật giữa MVNO và nhà mạng chủ.

Ông Ken Nwabueze, Chủ tịch Hiệp hội Nhà khai thác Mạng Ảo Di động Nigeria, đánh giá cao khuôn khổ dự thảo nhưng nhấn mạnh nhu cầu thiết yếu về việc thực thi nghiêm ngặt. Ông cảnh báo rằng sự tuân thủ quy định phụ thuộc rất lớn vào khả năng giám sát và xử lý vi phạm của cơ quan quản lý. Ngoài ra, ông cũng đề xuất NCC sớm làm rõ các vấn đề tồn đọng về nguyên tắc chia sẻ doanh thu giữa MVNO và nhà mạng chủ, bao gồm việc cân nhắc áp dụng mô hình hoặc phương thức kết hợp phù hợp.

Ông Nwabueze còn chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ Vitel Wireless, nhà khai thác MVNO đầu tiên tại Nigeria vận hành từ tháng 10/2025, cung cấp dữ liệu và thông tin tham khảo quý giá nhằm hoàn thiện dự thảo.

Ông Chidi Ibisi, thành viên Ban Chấp hành Trung ương và Điều phối viên Các Nhà khai thác Điện thoại thuộc Hiệp hội Các công ty Viễn thông Nigeria (ATCON), nhận định bản dự thảo là bước tiến tích cực khi quy định rõ ràng quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, đồng thời khắc phục các vấn đề tồn đọng như chậm trễ trong quá trình tiếp nhận, thỏa thuận thương mại và chia sẻ doanh thu. Ông cho biết quy định cũng thiết lập khung thời gian cụ thể cho việc onboarding nhằm loại bỏ những trì hoãn do quy trình nội bộ của doanh nghiệp và tăng cường tuân thủ pháp luật.

Về mặt đối ngoại và thị trường, ông Ibisi nhấn mạnh MVNO đóng vai trò bổ trợ cho nhà mạng chủ khi tận dụng tối đa công suất mạng hiện có, đồng thời giảm chi phí thu hút khách hàng, quảng bá và phục vụ khách hàng. Trên thế giới có trên 2.000 nhà MVNO hoạt động, tạo ra doanh thu cho cả hai bên trong một mối quan hệ đôi bên cùng có lợi.

Bà Chizua Whyte, Trưởng phòng Pháp lý và Dịch vụ Quản lý của NCC, cho biết dự thảo được xây dựng dựa trên Luật Viễn thông Nigeria năm 2003 nhằm tạo ra một khuôn khổ minh bạch, có thể dự đoán và cân bằng, giúp điều tiết hoạt động của MVNO. Dự thảo cũng xác định rõ quyền lợi, trách nhiệm và kỳ vọng thương mại của MVNO và nhà mạng chủ, tạo môi trường cạnh tranh công bằng, thu hút đầu tư và phát triển bền vững.

Việc công khai lấy ý kiến đóng góp rộng rãi được xem là bước trong quy trình xây dựng quy định có tính tham vấn của Ủy ban, giúp các bên nhận diện và kiến nghị tháo gỡ các thách thức thực tiễn trước khi chính thức ban hành.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.