Dự án lưới điện ASEAN đón sóng đầu tư nhờ nhu cầu năng lượng mới và chuyển đổi xanh

Từ năm 1997, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã lên kế hoạch xây dựng một lưới điện thống nhất nhằm tăng cường hợp tác năng lượng khu vực. Tuy nhiên, đến năm 2024, trong số 18 dự án kết nối xuyên biên giới được lên kế hoạch, chỉ có 8 dự án đã đi vào hoạt động, cung cấp khoảng 7,5 gigawatt công suất theo thống kê của ASEAN Power Centre.

Sự trì hoãn này phần nào làm giảm tốc độ hợp tác và phát triển năng lượng khu vực, nhưng gần đây các yếu tố mới đã tạo động lực thúc đẩy dự án đi vào giai đoạn thực thi sôi động hơn.

Tại diễn đàn Nusa Dua diễn ra tại resort St Regis Bali, các đại diện của quỹ đầu tư nhà nước, các tổ chức tài chính và các chủ đầu tư gia đình đã cùng thảo luận về tương lai của dự án lưới điện khu vực. Stefanus Hadiwidjaja, Tổng Giám đốc đầu tư của quỹ nhà nước Danantara Indonesia, đã nhấn mạnh sự kiện ký kết thoả thuận điện lực xuyên biên giới đầy tham vọng giữa Singapore và Jakarta như một khởi đầu quan trọng.

Thoả thuận này dự kiến cho phép Indonesia xuất khẩu ít nhất 3,4 gigawatt điện tái tạo, nguồn năng lượng có lượng carbon thấp sang Singapore. Con số này có thể đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu điện của quốc đảo này vào năm 2035. Mặc dù còn nhiều vướng mắc về quy định, các bên liên quan đang tập trung giải quyết các vấn đề thương mại như tìm kiếm khách hàng lớn, dự báo nhu cầu và thỏa thuận giá phù hợp để đảm bảo vốn đầu tư hàng tỷ đô la.

Để dự án khả thi về mặt tài chính, các hợp đồng mua bán điện dài hạn, khoảng 30 năm, được đánh giá là cần thiết nhằm tạo sự ổn định cho các khoản vay và đầu tư.

Tại cùng sự kiện, Arsjad Rasjid, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Sriwijaya Capital, công ty cổ phần tư nhân, nhận định đà phát triển của lưới điện ASEAN đang thuận lợi khi khoảng cách cung - cầu điện ngày càng rộng trong khu vực. Ông cho biết sự kết nối điện hiện hữu giữa bang Sarawak của Malaysia và tỉnh Tây Kalimantan (Indonesia), với công suất cung cấp lên đến 300 megawatt, là ví dụ điển hình về tiềm năng lưới điện xuyên biên giới.

Trong khi đó, ông Eric Wong, giám đốc công ty Celera tại Hong Kong chuyên cung cấp các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp, thấy rằng các văn phòng gia đình có thể đầu tư vào dự án theo phong cách linh hoạt nhỏ lẻ quanh Indonesia để tăng tốc đóng góp vốn. Ông cho rằng dù nguồn vốn này không thể so sánh với các quỹ nhà nước hoặc tổ chức lớn, nhưng sự nhanh nhạy và khả năng triển khai nhanh có thể bù đắp cho hạn chế về quy mô.

Eric Wong cũng đề cập các dự án năng lượng tái tạo thường cần các khoản vay lớn trước khi triển khai. Tuy nhiên, khi lãi suất cao, chi phí vay tăng khiến việc tài trợ các dự án quy mô hàng loạt trở nên khó khăn hơn. Do đó, những dự án nhỏ như nhà máy chuyển đổi rác thải thành năng lượng có thể trở thành lựa chọn hấp dẫn vì không chỉ tạo ra điện mà còn sản xuất các sản phẩm phụ hữu ích như nhiên liệu sinh học hoặc phân bón.

Theo Eric Wong và Arsjad Rasjid, tiềm năng thật sự của việc chuyển đổi năng lượng cũng như dự án lưới điện ASEAN chính là sở hữu và vận hành các cơ sở hạ tầng nhỏ, linh hoạt như pin lưu trữ, lưới điện nhỏ (micro-grid) và các nhà máy năng lượng từ rác thải.

Những tài sản này có khả năng phản ứng nhanh với biến động giá điện, tạo ra nhiều nguồn thu nhập và có thể mang lại lợi suất cao hơn so với hạ tầng truyền thống. Việc sử dụng thiết bị giá rẻ của Trung Quốc cũng giúp giảm chi phí xây dựng, đồng thời điện dư thừa tại các khu vực xa xôi có thể khai thác để cung cấp năng lượng cho các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo, mở ra nguồn thu mới dù không kết nối được lưới điện truyền thống.

Tất cả các yếu tố trên làm tăng triển vọng tích cực cho dự án lưới điện ASEAN, thu hút sự quan tâm của giới đầu tư cũng như góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh của khu vực.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.