Cựu tổng tham mưu trưởng Israel Gadi Eisenkot nổi lên thách thức Thủ tướng Netanyahu

Cuộc tổng tuyển cử ở Israel dự kiến diễn ra vào ngày 27/10 đang chứng kiến sự nổi lên của cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Gadi Eisenkot như một ứng viên mạnh mẽ đối đầu với Thủ tướng Benjamin Netanyahu. Trong bối cảnh chính trường Israel đang căng thẳng sau vụ tấn công của Hamas vào ngày 7/10/2023, cuộc bầu cử lần này được xem như một cuộc trưng cầu ý dân về năng lực lãnh đạo của Netanyahu.

Cuộc khảo sát mới nhất của Kênh 12 Israel cho thấy đảng mới thành lập của Eisenkot mang tên Yashar (tiếng Hebrew nghĩa là “Thẳng thắn” hoặc “Chính trực”) đang dẫn trước đảng Likud của Netanyahu với dự kiến chiếm 23 ghế trong Quốc hội Knesset, so với 22 ghế của Likud trong tổng số 120 ghế. Cùng khảo sát này chỉ ra 43% cử tri xem Eisenkot là ứng cử viên thích hợp nhất cho chức Thủ tướng, vượt trội so với 34% ủng hộ Netanyahu.

Eisenkot, 66 tuổi, từng giữ chức Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Quốc phòng Israel (IDF) trong giai đoạn 2015-2019. Ông từng phát triển chiến lược phản ứng quân sự mạnh mẽ được gọi là "Học thuyết Dahiya", với mục tiêu đáp trả bằng biện pháp quân sự nặng nề nhằm vào các khu vực dân cư của Hezbollah tại Lebanon khi cộng đồng Israel bị tấn công bằng vũ khí tầm xa.

Trong chiến dịch tranh cử, Eisenkot đưa ra chương trình 10 điểm, cam kết khôi phục an ninh, sự thống nhất và các thể chế dân chủ của Israel. Một trong những ưu tiên hàng đầu là thành lập ủy ban điều tra nhà nước độc lập về vụ tấn công đẫm máu của Hamas năm 2023, sự kiện đã kích hoạt cuộc chiến tranh tại Gaza và mở rộng thành xung đột khu vực, khiến chính phủ Netanyahu bị chỉ trích vì thất bại trong tình báo.

Eisenkot cam kết xây dựng một "học thuyết an ninh quốc gia lâu dài mới" nhằm củng cố quân đội và tăng cường bảo vệ biên giới. Ông đề xuất luật nghĩa vụ quân sự phổ cập, trong đó bao gồm cả người Do Thái theo chủ nghĩa ultra-Orthodox và công dân người Arab, trái ngược với chính sách hiện tại được Netanyahu và liên minh của ông bảo vệ, cho phép nhiều nam giới Haredi được miễn nghĩa vụ.

Ông chỉ trích chính phủ Netanyahu vì đặt yếu tố tôn giáo lên trên an ninh quốc gia trong bối cảnh chiến tranh khốc liệt, nhấn mạnh: "Đây là chính phủ chọn làm suy yếu quân đội khi đất nước đang chiến đấu, trong khi những thanh niên ưu tú nhất lại phải tham chiến ở mọi mặt trận".

Khác với Netanyahu, người xuất thân từ gia đình ưu tú, Eisenkot là con trai của những người nhập cư Morocco và lớn lên ở vùng ven địa lý của Israel. Phong cách trầm, nghiêm túc của ông được đánh giá là điểm cộng lớn khi nhiều cử tri thuộc tầng lớp trung lưu và thượng trung lưu tìm kiếm một lãnh đạo có vẻ đáng tin cậy và ổn định.

Sự đồng cảm dành cho Eisenkot cũng được tăng lên sau cái chết của con trai và hai cháu ông trong các trận chiến tại Gaza. Các chuyên gia nhận định Eisenkot đang trở thành sự lựa chọn thay thế mà các cử tri trung dung tự do và một bộ phận cử tri cánh hữu không hài lòng với Netanyahu đang tìm kiếm.

Dù các lãnh đạo đối lập khác như Yair Lapid và Naftali Bennett vẫn còn khả năng cạnh tranh, các cuộc thăm dò cho thấy họ không có cơ hội mạnh bằng Eisenkot để đánh bại Netanyahu. Sự liên minh chính trị từng có giữa Lapid và Bennett với một đảng Arab trong giai đoạn 2021-2022 được nhiều cử tri cánh hữu coi là "phản bội", làm giảm khả năng thu hút lá phiếu từ khối này.

Giáo sư khoa học chính trị Gayil Talshir từ Đại học Hebrew nhận xét: "Nhiều cử tri cánh hữu không đồng tình với Netanyahu đang tìm kiếm một ngôi nhà mới, và nhà hợp lý nhất cho họ chính là Gadi Eisenkot." Còn với nhóm cử tri trung dung tự do, Eisenkot ngày càng được xem là ứng viên đối lập có khả năng nhất để thay thế Netanyahu.

Cuộc bầu cử sắp tới được coi là bước ngoặt quan trọng đối với tương lai chính trị Israel, với Gadi Eisenkot nổi lên như một nhân vật trọng yếu có thể thay đổi cục diện và kết quả bầu cử.