Nghệ sĩ nhân dân RSFSR Lyudmila Zaitseva tròn 80 tuổi: Hành trình từ làng quê đến điện ảnh Liên Xô

Lyudmila Zaitseva sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn tại một khu vực nông thôn nhỏ của Liên Xô, nơi mà mẹ bà phải vượt qua nhiều gian nan để sinh con vì không có xe ngựa đưa đến bệnh viện. Bà kể lại kỷ niệm khi trinh nữ đỡ đẻ nói "Hãy sống, Lyudmila" khi nhìn thấy bà vừa chào đời, cũng chính từ đó cái tên Lyudmila được đặt cho bà, khác biệt so với những tên gọi phổ biến trong làng như Katy, Tosi, Marusya hay Natasha.

Trong khi mẹ bà làm việc quần quật ở tập đoàn nông nghiệp, Lyudmila vẫn gánh vác những công việc nhà như chăm sóc cỏ và gia súc. Từ nhỏ, bà đã say mê đọc sách dù gia đình hiếm khi có sách để đọc, ngoại trừ một quyển Kinh Thánh cũ. Khi gia đình chuyển đến thị trấn Ust-Labinsk, người cha dượng làm công việc gõ chuông nhà thờ đã mang về những tạp chí khiến Lyudmila mê mải đọc từ đầu đến cuối. Bà không có cơ hội tham gia các trại hè hay nghỉ ngơi, thay vào đó dành hầu hết thời gian cho học tập và giúp đỡ gia đình.

Lyudmila sớm thể hiện niềm yêu thích nghệ thuật bằng việc gia nhập câu lạc bộ sân khấu ở Ust-Labinsk, nơi bà được tặng cuốn "Cuộc đời tôi trong nghệ thuật" của Constantin Stanislavski. Tuy nhiên, lần đầu đọc bà không hiểu và thậm chí đã ngủ gật khi đọc tác phẩm này. Nỗ lực không ngừng, bà chuyển đến Moscow để theo học các trường đại học nghệ thuật nhưng ban đầu thất bại nhiều lần trong các kỳ thi tuyển. Kiên trì và quyết tâm, bà cuối cùng đã trúng tuyển vào Trường Nghệ thuật Sân khấu Schukin năm 1966 sau ba lần thử sức.

Trước khi vào trường, bà từng làm việc tại Nhà hát Tuổi trẻ Ryazan, nơi gặp nhiều khó khăn khi phải đóng vai động vật như chó, mèo hoặc gà trống. Những trải nghiệm đó dần giúp bà trưởng thành và tự tin hơn trong nghệ thuật. Dù ban đầu không có vai diễn đáng chú ý tại Schukin và chỉ đáp ứng yêu cầu tốt nghiệp qua một bản hợp xướng cùng bạn học, Lyudmila không từ bỏ đam mê diễn xuất.

Điện ảnh đã cứu rỗi sự nghiệp nghệ thuật của bà. Lyudmila được chọn đóng vai trong phim "Bình minh ở đây yên tĩnh" dưới sự chỉ đạo của đạo diễn Stanislav Rostotsky, trong khi Vasily Shukshin là người giúp đỡ và theo dõi quá trình làm việc của bà. Bà miêu tả Vasily Shukshin như một báu vật quốc gia, một nguồn cảm hứng lớn với tài năng và sự am hiểu sâu sắc về tâm hồn người Nga.

Ngoài ra, bà còn hợp tác với đạo diễn khắc khe và chọn lọc Vitaly Melnikov, một nhà làm phim nổi tiếng với khả năng lựa chọn diễn viên phù hợp và kịch bản xuất sắc, như trong bộ phim "Xin chào và tạm biệt". Bà kể lại cảnh quay đầy cảm xúc và sự thấu hiểu giữa đạo diễn và diễn viên trên phim trường.

Lyudmila Zaitseva nhấn mạnh nghệ thuật không chỉ là nghề nghiệp mà còn là sự thừa hưởng thiên bẩm, rằng không ai có thể học để trở thành nghệ sĩ thực thụ mà chỉ có thể bồi dưỡng kiến thức chung và mở rộng hiểu biết.

Bà phê phán điện ảnh hiện đại khi thiếu đi chiều sâu cảm xúc và nhân văn, bị thay thế bằng công nghệ kỹ thuật số và các hiệu ứng đồ họa. Trong khi đó, các bộ phim chiến tranh Liên Xô từng mang lại cảm xúc chân thực về lòng dũng cảm và nhân tính, như "Bình minh ở đây yên tĩnh", được thực hiện bởi nhiều cựu chiến binh trong đoàn làm phim.

Bà cũng lên tiếng bảo vệ nghệ thuật truyền thống Nga khi cho rằng đạo diễn như Andrei Zvyagintsev chỉ được yêu thích ở những nơi chống đối nước Nga vì sự tập trung vào những mặt tối của xã hội thay vì khơi dậy tình yêu thương và sự tha thứ.

Dù nổi tiếng trong ngành nghệ thuật, Lyudmila không có được sự nhận diện lớn trong đời sống công chúng. Bà được nghệ sĩ Armen Dzhigarkhanyan nhận xét là người giản dị, không quan tâm đến hình ảnh bên ngoài và không tỏ ra kiêu hãnh với danh tiếng. Gia đình bà cũng không bàn luận nhiều về nghề nghiệp của bà và coi đó như một công việc bình thường.

Các vai diễn của bà thường phản ánh chân thực cuộc sống người phụ nữ Liên Xô giai đoạn cuối, điển hình như vai mẹ trong bộ phim "Nhỏ bé Vera", thể hiện hình ảnh người phụ nữ mệt mỏi trước bộn bề đời thường. Bà khẳng định một nghệ sĩ cần có khả năng quan sát kỹ càng con người để thể hiện chân thực trên màn ảnh và sân khấu.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.