Thách thức pháp lý lớn đối với dự án khí đốt 'bom carbon' của Woodside tại Tây Úc

Chính phủ do Thủ tướng Albanese lãnh đạo đã phê duyệt dự án mở rộng dự án xuất khẩu khí đốt Bắc Tây Nguyên tại Tây Úc do công ty Woodside vận hành. Quyết định này đang bị Tòa án Liên bang Australia thách thức bởi hai tổ chức bảo vệ môi trường là Australian Conservation Foundation (ACF) và Friends of Australian Rock Art (Fara). Quyết định của Bộ trưởng Môi trường Murray Watt năm ngoái cho phép nhà máy xử lý khí đốt Karratha hoạt động đến năm 2070 đã gây ra làn sóng phản đối mạnh mẽ, bị gọi là "bom carbon" cực kỳ nguy hiểm với dự kiến phát thải khoảng 4 tỷ tấn CO2 ra khí quyển, tương đương với lượng khí thải toàn quốc trong 10 năm.

Dự án hoạt động bên cạnh khu vực nghệ thuật đá Murujuga, nơi có hơn một triệu hình khắc đá (petroglyphs) cổ đại có niên đại đến 50.000 năm, trong đó có hình ảnh người được cho là cổ xưa nhất được biết đến. Các nhà bảo vệ di sản như Fara cho rằng khí thải trong quy trình sản xuất khí đốt đã và đang gây ra sự xói mòn trên các hình khắc đá cổ, và việc kéo dài hoạt động sẽ làm tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn. Mặc dù các kết quả giám sát do chính phủ tài trợ lên án những lo ngại này phần nào, nhưng một số nhà khoa học vẫn chưa bị thuyết phục hoàn toàn về độ an toàn đối với di sản này.

Phiên tòa đã cho phép báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về quyền con người trong môi trường sạch, lành mạnh và bền vững, bà Astrid Puentes Riaño được quyền can dự với tư cách "bạn của tòa án" để trình bày các nghĩa vụ quốc tế của Australia về biến đổi khí hậu. Bà nhấn mạnh Australia có nghĩa vụ ngăn chặn những thiệt hại đáng kể cho môi trường theo luật quốc tế thông lệ, dựa trên phán quyết quan trọng của Tòa án Công lý Quốc tế năm ngoái. Bà cho biết: "Ý kiến tư vấn của ICJ xác nhận nghĩa vụ này áp dụng đối với môi trường và hệ thống khí hậu toàn cầu."

ACF cho rằng Bộ trưởng Watt đã không xem xét đầy đủ tác động của khí thải dự kiến từ dự án, bởi dự án bao gồm xử lý khí đốt từ các dự án bên thứ ba chưa được phê duyệt, làm cho việc đánh giá trở nên thiếu chi tiết và không chính xác để ra quyết định phê duyệt. Họ cũng phản bác việc bộ trưởng dựa quá nhiều vào các lợi ích kinh tế được trình bày mà bỏ qua các rủi ro môi trường. Fara cũng đại diện cho những quan điểm này, đồng thời tập trung vào rủi ro cho di sản nghệ thuật đá. Ngoài ra, Fara còn yêu cầu tiết lộ thông tin về các cuộc họp giữa bộ trưởng và Woodside khi điều kiện phê duyệt đang được thương lượng, nhằm làm rõ quy trình ra quyết định.

Phía Woodside cho biết việc phê duyệt dự án mở rộng dự án Bắc Tây Nguyên đã trải qua quá trình đánh giá kỹ lưỡng và kéo dài do các cơ quan quản lý liên bang và bang Tây Úc tiến hành theo đúng quy trình luật định. Do vụ kiện đang trong quá trình xét xử tại tòa án, Woodside không bình luận thêm về vụ việc. Phiên xét xử sẽ diễn ra xuyên suốt tuần với một ngày xử tiếp theo dự kiến vào thứ Hai tới.

Trước phiên tòa, đại diện của các tổ chức bảo vệ môi trường cùng những người ủng hộ đã tập trung tại phiên tòa ở Melbourne để thể hiện sự quan tâm đối với vụ kiện này. Adam Bandt, Giám đốc điều hành ACF, nhấn mạnh: "Việc quyết định đúng sai thuộc về tòa án… Chúng tôi khẳng định Bộ trưởng đã sai khi không xem xét đủ yếu tố quan trọng, đặc biệt là liên quan đến biến đổi khí hậu."

Vấn đề liên quan đến khí thải trong dự án này không chỉ là câu chuyện trong phạm vi quốc gia mà đang là bài kiểm tra lớn về khả năng luật pháp môi trường Australia đáp ứng được thách thức của biến đổi khí hậu theo nghĩa vụ quốc tế.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.