Morocco Tham Gia Lực Lượng Ổn Định Quốc Tế Ở Dải Gaza: Thách Thức Và Triển Vọng

Morocco gần đây đã ký thỏa thuận tham gia vào Lực lượng Ổn định Quốc tế (ISF) nhằm hỗ trợ ổn định tại Dải Gaza. Thông tin từ hãng tin nhà nước Morocco MAP công bố vào tháng 7 cho biết sự hợp tác này thể hiện quyết tâm chung đóng góp vào việc thiết lập hòa bình và an ninh khu vực thông qua các hành động nhân đạo và an ninh cụ thể. Theo đó, Morocco sẽ cung cấp lực lượng quân sự, cảnh sát cùng lực lượng hiến binh và một bệnh viện dã chiến.

Không chỉ dừng lại ở Morocco, lực lượng ISF còn có sự tham gia của Indonesia, Kazakhstan, Kosovo, Albania. Jordan và Ai Cập cũng đã đồng ý chịu trách nhiệm hỗ trợ vai trò, nhưng không trực tiếp cử quân. Morocco vì thế trở thành quốc gia Ả Rập đầu tiên tham gia lực lượng an ninh quốc tế dự kiến cho Dải Gaza.

Lực lượng ISF được kỳ vọng sẽ đảm bảo tiến trình tái thiết, bảo vệ hỗ trợ nhân đạo và đào tạo lực lượng an ninh Palestine mới. Điều này còn nhằm hỗ trợ chuyển đổi chính trị lâu dài tại Gaza. Tuy nhiên, khác với các phái bộ giữ gìn hòa bình truyền thống của Liên hợp quốc, ISF sẽ được tổ chức độc lập, ngoài cơ cấu chỉ huy truyền thống của Liên hợp quốc dù được tổ chức này cho phép thành lập. Đây là một dự án quốc tế đầy tham vọng nhưng cũng mang tính thách thức cao cho Gaza.

Giám đốc điều hành Viện Chính sách Ngoại giao khu vực Israel Gil Murciano nhận định với Deutsche Welle rằng yếu tố then chốt không phải là nhiệm vụ này mà là thiếu vắng một khuôn khổ chính trị ổn định để ISF hoạt động. Ông nhấn mạnh sự tham gia của các bên quốc tế đòi hỏi ít nhất một mức độ ổn định chính trị tối thiểu.

Marcus Schneider, trưởng dự án khu vực cho Hòa bình và An ninh Trung Đông thuộc quỹ Friedrich Ebert (Đức), cũng bày tỏ nghi ngờ khả năng thành công của ISF. Theo ông, Israel mong muốn duy trì tự do hành động quân sự, trong khi các quốc gia cung cấp quân thường kỳ vọng hoạt động giữ gìn hòa bình truyền thống với nhiệm vụ rõ ràng và rủi ro có thể kiểm soát. Sự khác biệt này làm giảm khả năng hòa hợp các bên.

Phân tích của Viện Hòa bình Quốc tế (IPI) cũng cho rằng lực lượng ISF cần một quản trị Palestine ổn định và hợp pháp trước để tránh trở thành một dự án chuyển tiếp quốc tế khác không hiệu quả.

Quan điểm về vai trò của ISF giữa Israel, Hamas và các nước Ả Rập vẫn bất đồng sâu sắc. Israel ưu tiên an ninh lên hàng đầu. Theo ông Murciano, Chính phủ Israel tuyên bố rõ rằng không bắt đầu tái thiết Gaza cho đến khi Hamas đồng ý giải giáp. Điều này đòi hỏi một điều kiện chính trị chưa được nhất trí giữa các bên.

Ông Schneider cho rằng các bên liên quan theo đuổi các mục tiêu chính trị khác biệt: Israel muốn giữ quyền tự do quân sự, trong khi nhiều nước đóng góp quân mong đợi một phạm vi nhiệm vụ minh định và rủi ro có thể kiểm soát, khiến triển vọng hợp tác khó đạt được.

Vị trí của Hamas, bị Mỹ, EU và các quốc gia khác xem là tổ chức khủng bố, càng làm gia tăng khó khăn. Mặc dù Hamas thể hiện ý định rút lui khỏi quản lý dân sự Gaza, nhưng vẫn từ chối giải giáp hoàn toàn. Điều này khiến Israel coi đây là rào cản quan trọng với việc triển khai ISF. Ngược lại, nhiều bên quốc tế cho rằng việc tái thiết và ổn định chính trị không nên bị trì hoãn vì các vấn đề an ninh chưa giải quyết.

Các quốc gia Ả Rập đóng vai trò trọng yếu trong tương lai của Gaza, là nguồn tài chính chính cho công cuộc tái thiết, đồng thời có thể mang lại tính hợp pháp cần thiết về mặt khu vực cho ISF. Tuy nhiên, nhiều nước đang ngần ngại trong việc gửi quân và tài trợ hàng tỷ USD khi chưa có lộ trình chính trị rõ ràng.

Mặc dù cam kết của Morocco được xem là dấu hiệu quan trọng, nhiều quốc gia vùng Trung Đông khác vẫn thể hiện thái độ thận trọng.

Trung tâm Arab Washington DC, một tổ chức nghiên cứu có trụ sở ở Mỹ, nhận định nhiều quốc gia Ả Rập nói chung sẵn sàng hỗ trợ tái thiết Gaza, nhưng việc tham gia lực lượng quốc tế ổn định chỉ có thể thực hiện được trong khuôn khổ một tiến trình chính trị đáng tin cậy.

Chuyên gia Gil Murciano dự báo thách thức lớn nhất là giải quyết bế tắc chính trị hiện nay. Ông nhấn mạnh tái thiết là yếu tố không thể tách rời khỏi an ninh; sự chia tách hai quá trình này có thể khiến tình trạng đình trệ chính trị thêm trầm trọng.

Dù kế hoạch thành lập ISF đã tiến triển đáng kể, nhưng nhiệm vụ vẫn thiếu điều kiện chính trị quan trọng để có thể triển khai thực sự. Tương lai của Lực lượng Ổn định Quốc tế tại Gaza vẫn còn nhiều bất định do những mâu thuẫn và thiếu vắng khung chính trị rõ ràng.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.