Mỹ có đang phô trương quá mức trong đối đầu với Iran?

Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây đã lý giải cho việc tái triển khai các đòn tấn công quân sự nhằm vào Iran với lập luận rằng Iran "không tuân thủ những gì họ phải tuân thủ" theo một bản ghi nhớ nhằm ngăn chặn xung đột. Tuy nhiên, trong bối cảnh quan hệ quốc tế, các quốc gia không "tuân lệnh" lãnh đạo quốc gia khác như cấp dưới, mà thay vào đó đàm phán, mặc cả, đe dọa, ngăn chặn, thậm chí là vi phạm các cam kết khi cần. Việc sử dụng từ "tuân thủ" cho thấy cách các nhà lãnh đạo Mỹ nhìn nhận quyền lực và ngoại giao không chỉ là quản lý đôi bên mà còn ẩn chứa sự áp đặt quyền lực.

Khi bản ghi nhớ không còn được tuân thủ, kết quả là căng thẳng đã nhanh chóng leo thang. Quân đội Mỹ đã trả đũa bằng hàng loạt đòn tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng quân sự của Iran. Đáp lại, Iran tuyên bố không còn bị ràng buộc bởi thỏa thuận và tiếp tục tấn công các mục tiêu của Mỹ và các đồng minh khu vực, dẫn đến cái chết của hai binh sĩ Mỹ trong một vụ tấn công ở Jordan. Hai bên đều cáo buộc đối phương vi phạm trước, tạo nên một vòng xoáy trả đũa không ngừng nghỉ, minh họa cho cái gọi là "sương mù chiến tranh" trong quản lý xung đột.

Bài học từ các cuộc chiến trước đây như Việt Nam, Iraq và Afghanistan cho thấy, sức mạnh quân sự áp đảo không đảm bảo thành công về chính trị. Lịch sử chứng minh rằng các nhà lãnh đạo thường phải trả giá khi họ quá tự tin vào hiểu biết về động cơ đối thủ và tin rằng chỉ lực lượng vượt trội là đủ để định đoạt thắng lợi. Iran là ví dụ điển hình khi các nhà lãnh đạo nước này sẵn sàng chịu đựng những thiệt hại kinh tế, cô lập ngoại giao và tổn thất quân sự để bảo vệ mục tiêu quan trọng đối với họ - điều mà các nhà hoạch định chính sách Mỹ khó có thể dự đoán chính xác.