Emma Holten: Phân tích sự thiếu hụt trong kinh tế học nữ quyền và giá trị công việc chăm sóc

Emma Holten, trong cuốn sách 'Déficit' phát hành bởi Seix Barral, đặt ra một nghịch lý trong kinh tế học hiện đại: những hoạt động như chăm sóc con cái vốn không được coi là tạo ra giá trị kinh tế mà chỉ là việc không mang lại hoạt động kinh tế trong khuôn khổ GDP. Chẳng hạn, việc cho trẻ bú mẹ không sinh ra chi tiêu mới nhưng có giá trị vô cùng lớn. Tuy nhiên, hệ thống đo lường kinh tế tiêu chuẩn lại không ghi nhận điều này, dẫn tới sự đánh giá thấp công việc chăm sóc, hầu hết do phụ nữ thực hiện.

Bà cảnh báo rằng khi không có sự đón nhận đúng mức về kinh tế, công việc chăm sóc trở nên vô hình và chính trị cũng không ưu tiên đầu tư. Hậu quả là các cộng đồng chịu tổn thương và những nhu cầu xã hội thiết yếu bị bỏ ngỏ, mặc dù điều này khó được các nhà kinh tế truyền thống thấu hiểu.

Holten phê phán các lý thuyết chính trị truyền thống như của Thomas Hobbes và John Locke, khi họ bỏ qua vai trò của công việc chăm sóc trong các khái niệm về tự do cá nhân. Bà cho rằng trong xã hội châu Âu hiện đại, quan niệm về tự do gắn liền với khả năng độc lập khỏi người khác, trong khi những người làm công việc chăm sóc thường bị xem là không tự do hoặc bị áp bức, thay vì được công nhận là có sức mạnh. Điều này làm hạn chế sự đánh giá đúng và quyền lợi chính trị đối với công việc chăm sóc.

Holten nhấn mạnh việc cố gắng định giá tiền tệ cho công việc chăm sóc trong gia đình là không phù hợp bởi đây là một quan hệ xã hội dài hạn, không phải là một giao dịch đơn lẻ. Việc này đòi hỏi phải có sự chính trị hóa rộng rãi để công nhận lại giá trị thực của nó, không thể chỉ dựa trên mức lương hay giá trị thị trường đơn thuần.

Bà còn chỉ ra nghịch lý trong định giá nhân công trong ngành chăm sóc, ví dụ mức lương y tá thường thấp hơn nhiều so với các ngành tài chính dù công việc của họ thiết yếu cho sự sống còn của xã hội đã được thể hiện rõ trong đại dịch Covid-19.

Holten nhấn mạnh sự cần thiết mở rộng quyền tham gia chăm sóc sang cả nam giới, coi chăm sóc vừa là gánh nặng vừa là quyền lợi. Bà phản biện cách tiếp cận của phong trào nữ quyền truyền thống khi luôn muốn phụ nữ tránh xa công việc chăm sóc để đạt được độc lập kinh tế, đồng thời cảnh báo việc không cho phép nam giới tham gia chăm sóc là tước bỏ quyền được gần gũi con cái của họ.

Việc phân chia công việc chăm sóc cũng là một thách thức văn hóa và cấu trúc kinh tế, khi nam giới chiếm phần đông các ngành như xây dựng hay kỹ thuật, và các nhà lãnh đạo trong những ngành này cần hiểu và hỗ trợ người lao động trong việc cân bằng giữa công việc và vai trò gia đình.

Holten cho rằng một số quan điểm nữ quyền truyền thống, như trong tác phẩm của Betty Friedan, đã phạm sai lầm khi lấy cuộc sống của nam giới làm chuẩn mực để đo lường tự do. Bà kêu gọi tái định hình quan điểm về nhà cửa, gia đình dưới lăng kính vừa tiến bộ vừa nữ quyền, nhìn nhận nhà là nơi chứa đựng cả tình yêu và những bất công, không đơn thuần là nhà tù patriarchy hoặc chốn lý tưởng hóa.

Bà cũng phân tích sự nổi lên của phong trào tradwives (vợ truyền thống) như một phản ứng với xu hướng nữ quyền hiện đại, khi những người phụ nữ này mong muốn trở về với vai trò chăm sóc gia đình sau những áp lực trong công việc bên ngoài, mặc dù Holten cảnh báo về nguy cơ phụ thuộc tài chính và mất quyền tự chủ gắn liền với mô hình này.

Holten kết luận rằng nền kinh tế hiện tại dựa trên sự đánh giá thấp công việc chăm sóc và thiên nhiên vì chúng được coi là không tạo ra lợi nhuận trực tiếp. Nếu phải trả tiền theo đúng giá trị thật cho công việc chăm sóc, chi phí duy trì nền kinh tế hiện tại sẽ trở nên khó khăn. Điều này cho thấy sự bất cập và nguy cơ trong cách định giá kinh tế tồn tại lâu nay.

Cuối cùng, bà nhấn mạnh cần phải phát triển một dạng ngôn ngữ chính trị và kinh tế mới để định nghĩa lại giá trị và quyền lợi liên quan đến công việc chăm sóc nhằm tạo ra một xã hội công bằng và bền vững hơn.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.