Cạnh tranh Trung Quốc - Mỹ quyết định tại nội địa, không chỉ ở chiến trường quốc tế

Nhiều nhà phân tích hiện nay cho rằng Mỹ đang tự hủy hoại mình và sẽ suy yếu do các thất bại nội tại, chứ không phải vì các lực lượng ngoại bang. Arnold Toynbee từng viết rằng các đế chế thường kết thúc bằng tự sát chứ không bị giết hại. Thực tế, sự suy thoái của Mỹ không xuất phát từ một nhiệm kỳ tổng thống riêng lẻ mà là quá trình tích tụ từ lâu. Năm 1961, Tổng thống Eisenhower đã cảnh báo về sự trỗi dậy nguy hiểm của “phức hợp quân sự - công nghiệp” đứng sau các cuộc chiến tranh và mở rộng lãnh thổ Mỹ đầu thế kỷ 20 cũng như các cuộc chiến chọn lọc tại Đông Nam Á và Trung Đông.

Về bản chất, Mỹ đang suy yếu khi các đối thủ mạnh hơn như Trung Quốc và các nền kinh tế châu Á khác lên ngôi. Điều này một phần nhờ chính sự phát triển và mở rộng kinh tế của Mỹ đã tạo điều kiện cho khu vực này thăng tiến. Đó là một quy trình có tính chu kỳ mà lịch sử đã chứng minh qua các sự kiện như “cú sốc Sputnik” những năm 1950-1960 hay sự nổi lên của Nhật Bản thập niên 1980, mà cuối cùng Mỹ vẫn giữ vị trí ưu thế khi Liên Xô sụp đổ và Nhật bước vào giai đoạn trì trệ kéo dài.

Ngày nay, Trung Quốc trực tiếp thách thức vị thế chiến lược của Mỹ trên trường thế giới, trong khi Tổng thống Donald Trump đã gây tổn hại lớn cho các thể chế khoa học, nền dân chủ, đồng thời tiến hành các chính sách đối ngoại và kinh tế gây nhiều hậu quả tiêu cực. Các chính sách giảm thuế lớn bên cạnh tăng chi tiêu quân sự và tăng nợ công đã làm suy giảm vị thế đồng USD và làm lung lay các liên minh phương Tây mà Mỹ từng dẫn dắt.