Chính phủ Liên bang Nigeria cam kết tiếp tục xóa bỏ trợ cấp điện qua cải cách giá điện theo lộ trình

Chính phủ Liên bang Nigeria đang kiên định với kế hoạch loại bỏ trợ cấp điện và áp dụng giá điện phản ánh đúng chi phí trên toàn bộ ngành điện. Theo ông Sadiq Wanka, Cố vấn đặc biệt của Tổng thống về Cơ sở hạ tầng điện lực, chính sách này nhằm hướng đến sự bền vững tài chính của thị trường điện, đồng thời sẽ có các biện pháp bảo vệ đặc thù dành cho người nghèo và các hộ gia đình dễ bị tổn thương để giảm thiểu tác động xã hội.

Ông Wanka gọi đây là một trong những chủ đề khó khăn nhất trong thị trường điện Nigeria, khi đôi khi gây bức xúc cho cả nhà đầu tư và các bên liên quan. Tuy nhiên, chính phủ cam kết coi đây là một hành trình đang được tiến hành từ việc áp dụng giá điện phản ánh chi phí cho nhóm khách hàng Band A và sẽ mở rộng ra toàn bộ thị trường trong thời gian tới, dự kiến hoàn thành trong vòng một năm tới.

Trong bài trình bày kèm theo tại sự kiện Asharami Square 3.0 do Sahara Group tổ chức tại Lagos, ông Wanka nhấn mạnh việc chuyển đổi sang giá điện phản ánh đúng chi phí phải đi kèm với các chính sách hỗ trợ cho người tiêu dùng dễ bị tổn thương. Theo đó, Quỹ Hỗ trợ Người tiêu dùng Điện (Power Consumer Assistance Fund) được đề xuất nhằm giúp đỡ các nhóm dân cư này trong quá trình cải cách.

Việc này cho thấy chính phủ Nigeria tập trung cân bằng giữa mục tiêu tài chính và an sinh xã hội khi thực thi chính sách giá điện mới, một yếu tố quan trọng để cải thiện hiệu quả ngành điện và thúc đẩy đầu tư bền vững.

Bất chấp các cải cách gần đây, ông Wanka thừa nhận ngành điện Nigeria vẫn còn tụt hậu so với nhiều quốc gia đang phát triển khác như Ấn Độ hay Nam Phi. Các chỉ số như mức tiêu thụ điện bình quân đầu người và cơ sở hạ tầng đều cho thấy khoảng cách lớn so với các đối thủ trong khu vực.

Tuy nhiên, ông cũng đưa ra góc nhìn tích cực với nhận định nếu Nigeria thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các cải cách và đầu tư, nước này hoàn toàn có thể thu hẹp khoảng cách trong vòng một thập kỷ giống như nhiều quốc gia khác đã làm được trước đó.

Hiện nay, Nigeria thu hút khoảng 1 tỷ USD đầu tư hàng năm cho toàn chuỗi giá trị điện năng, từ phát điện, truyền tải đến phân phối. Trong khi đó, để đạt được mục tiêu phổ cập điện năng và đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của ngành công nghiệp, quốc gia này cần khoảng 10 lần số vốn này, tức từ 9 đến 12 tỷ USD mỗi năm cho đến năm 2045. Tổng nhu cầu đầu tư ước tính lên tới 121 tỷ USD trong giai đoạn này.

Các dự báo đầu tư dựa trên Kế hoạch Nguồn lực tích hợp Nigeria (Nigeria Integrated Resource Plan) đồng thời cho thấy khoảng 80% công suất lắp đặt vào năm 2045 sẽ đến từ năng lượng mặt trời và thủy điện, những lựa chọn có chi phí thấp nhất chứ không chỉ dựa trên yếu tố khí hậu.

Luật Điện 2023 đã thúc đẩy sự thay đổi căn bản trong bối cảnh đầu tư ngành điện bằng cách thúc đẩy tự do hóa thị trường, trao trách nhiệm lớn hơn cho các bang. Các cam kết đầu tư của chính quyền bang cùng cải thiện kỷ luật thị trường được xem là những dấu hiệu tích cực từ làn sóng cải cách này.

Ông Wanka nhấn mạnh mặc dù ngành điện Nigeria vẫn còn nhiều thách thức về cấu trúc, nhưng các nhà đầu tư vẫn có thể đạt được lợi nhuận hấp dẫn nhờ vào các cơ chế bảo vệ đầu tư mới, giúp tách biệt rủi ro lịch sử của ngành liên quan đến giá cả hay vấn đề thanh toán từ các công ty phân phối điện.

Các cơ hội đầu tư cụ thể được ông liệt kê gồm các dự án phát điện nội bộ, lưới mini liên kết, cụm công nghiệp, hạ tầng truyền tải, thủy điện, đầu tư phân phối và sản xuất nội địa thiết bị năng lượng mặt trời, cáp và thiết bị điện khác.

Ejiro Gray, Giám đốc điều hành phụ trách Quản trị và Bền vững của Sahara Group, kêu gọi báo chí châu Phi cần thay đổi cách tiếp cận trong truyền thông về quá trình chuyển đổi năng lượng. Bà nhấn mạnh báo chí không nên chỉ dừng lại ở các giả định và câu chuyện được phát triển từ ngoài châu Phi mà cần phản ánh chính xác thực tế và sự phức tạp tại lục địa này.

Bà Gray cho rằng châu Phi cần một nền báo chí tiến bộ có khả năng đặt câu hỏi và phân tích các giả định bên dưới các kết luận thông thường thay vì chỉ lặp lại các kết luận nhập khẩu, từ đó nâng cao hiểu biết sâu sắc hơn về quá trình chuyển đổi năng lượng và ảnh hưởng tới các cộng đồng trong khu vực.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.