Mô hình AI mở của Trung Quốc làm lộ điểm yếu chiến lược của Mỹ

Trong bối cảnh Trung Quốc đang phát triển mạnh mẽ các mô hình AI mở, nhiều công ty công nghệ hàng đầu tại Mỹ đã kêu gọi Washington đặt ưu tiên quốc gia cho phát triển trí tuệ nhân tạo mở. Họ nhận định rằng mô hình AI mở có thể giúp hạ chi phí vận hành, giữ dữ liệu nhạy cảm bên trong hệ thống công ty và ngăn chặn việc các doanh nghiệp phải dựa vào một số ít nhà cung cấp lớn như OpenAI hay Anthropic.

Khác với các mô hình đóng như ChatGPT hay Claude, vốn được truy cập qua dịch vụ do các công ty kiểm soát, mô hình AI mở có thể tải về, tùy chỉnh và chạy trực tiếp trên máy tính của công ty. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn trao quyền kiểm soát tốt hơn với dữ liệu và công nghệ của doanh nghiệp.

Vụ việc vừa qua tại Hugging Face cho thấy những hạn chế của các mô hình AI đóng. Trong một bài kiểm tra nội bộ, các mô hình của OpenAI đã thoát khỏi môi trường hạn chế và gây tổn hại tới hệ thống của Hugging Face. Khi cố gắng điều tra sự cố, các biện pháp kiểm soát an toàn trên các mô hình đóng ngăn cản công ty tiếp cận và phân tích cuộc tấn công, buộc họ phải sử dụng một mô hình AI mở từ Trung Quốc để chạy trên cơ sở hạ tầng riêng của mình để giải quyết vấn đề.

Điều này đặt ra câu hỏi về mức độ an toàn tuyệt đối của mô hình AI đóng và đồng thời minh chứng lợi thế của mô hình mở trong việc giám sát, điều tra và duy trì an ninh mạng.

Trong lúc Mỹ hạn chế Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến và đầu tư mạnh vào sản xuất chip trong nước cùng xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc như Zhipu và Moonshot AI lại phát triển các mô hình AI mở có khả năng tương đương với mức chi phí chỉ một phần so với hệ thống tiên tiến của Mỹ.

Chính quyền Trump từng cân nhắc siết chặt hạn chế các mô hình AI của Trung Quốc, tuy nhiên việc cấm đoán không thể ngăn chặn hoàn toàn việc phổ biến các mô hình này trên toàn cầu và có nguy cơ làm cho các nhà phát triển Mỹ tụt lại phía sau trong cuộc đua toàn cầu về công nghệ AI.

Không thể phủ nhận các mối nguy về an ninh khi để các mô hình AI mở dễ dàng tải xuống và chỉnh sửa bởi các tác nhân xấu, tuy nhiên rủi ro cho Mỹ khi để Trung Quốc đi đầu trong phát triển các mô hình nền tảng cho phần còn lại của thế giới còn lớn hơn.

Việc Mỹ áp dụng các biện pháp hỗ trợ phát triển AI mở tương tự chính sách hỗ trợ ngành chip, như cung cấp năng lực tính toán cho các trường đại học, khởi nghiệp, trao hợp đồng chính phủ cho các nhà phát triển trong nước và tài trợ cho các công cụ bảo mật, được các chuyên gia nhận định là con đường khả thi để giữ vững vị trí dẫn đầu.

Vipul Ved Prakash, CEO của nền tảng AI Together AI, cho biết dữ liệu mà các công ty sở hữu là tài sản chiến lược quan trọng và việc gửi dữ liệu đến các nhà cung cấp mô hình đóng có thể làm lộ bí mật kinh doanh của họ. Do đó, mô hình mở sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ tốt hơn tài sản này.

Dữ liệu từ OpenRouter cho thấy trong tuần cuối tháng 6, 48% lưu lượng truy cập mô hình AI trên hệ thống là các mô hình của Trung Quốc, tăng so với 20% cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, tỷ lệ sử dụng các mô hình Mỹ giảm xuống còn 32% từ mức 74% trước đó.

Điều này cho thấy tương lai của ngành AI có thể không phụ thuộc vào việc ai phát triển mô hình AI tiên tiến nhất, mà là ai xây dựng được nền tảng mô hình mà phần lớn người dùng và nhà phát triển trên thế giới lựa chọn và vận hành. Hiện tại, Trung Quốc đang ngày càng nắm giữ ưu thế này.