Yolanda Díaz đối mặt thử thách trong cuộc đua đến vị trí lãnh đạo OIT với nhiều lợi thế và khó khăn

Yolanda Díaz bắt đầu chiến dịch ngoại giao kéo dài nhiều tháng với vị thế vững chắc nhưng cũng đứng trước nhiều thách thức quan trọng khi được chính phủ Tây Ban Nha công bố là ứng viên cho chức Tổng Giám đốc Tổ chức Lao động Quốc tế (OIT). Đây là lần đầu tiên một phụ nữ và cũng là người Tây Ban Nha được đề cử vào vị trí này trong lịch sử 113 năm của tổ chức.

Chiến dịch của bà Díaz đã được xây dựng âm thầm trong hơn một năm qua, với sự chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm đảm bảo uy tín và sự ủng hộ rộng rãi. Cuộc bầu cử sẽ diễn ra vào tháng 11 năm 2026, còn nhiệm kỳ mới sẽ bắt đầu từ tháng 10 năm 2027.

Thách thức lớn nhất với Yolanda Díaz là sự tái tranh cử của Gilbert Houngbo, Tổng Giám đốc hiện tại người Togo, người đã xác nhận sẽ tiếp tục ứng cử cho nhiệm kỳ thứ hai. Kinh nghiệm cho thấy ở các tổ chức quốc tế, một lãnh đạo đương nhiệm thường khó bị đánh bại nếu đang nắm đa số phiếu ủng hộ.

Hệ thống bầu cử của OIT cũng không đơn giản chỉ là cuộc bỏ phiếu giữa các quốc gia. Ông Tổng Giám đốc được Hội đồng Quản trị gồm 56 thành viên bầu ra, trong đó có 28 đại diện chính phủ, 14 đại diện công đoàn, và 14 đại diện giới sử dụng lao động. Để thắng cử, ứng viên phải nhận được sự đồng thuận rộng rãi từ cả ba nhóm thành viên, trong khi mỗi thành viên có quyền bỏ phiếu độc lập.

Điểm mạnh nổi bật của bà Díaz là uy tín quốc tế vừa được củng cố trong các năm gần đây, đặc biệt trong giới cánh tả và phong trào công đoàn nhờ các chính sách cải cách lao động và nâng mức lương tối thiểu mà bà đã đề xuất khi nắm Bộ Lao động Tây Ban Nha.

Tuy nhiên, chiến dịch tranh cử của bà không chỉ phụ thuộc vào thành tích quản lý mà còn vào khả năng thuyết phục đồng thời các chính phủ, công đoàn và giới doanh nghiệp về khả năng giữ vững tính chất tam giác quyền lực của OIT — tổ chức dựa trên sự đồng thuận giữa các lợi ích thường đối nghịch.

Trong khối công đoàn với 14 phiếu, bà Díaz có sự hỗ trợ nổi bật từ các tổ chức CCOO và UGT trong nước, tuy nhiên các công đoàn Tây Ban Nha không bỏ phiếu trực tiếp mà thông qua liên minh như Tổng Liên đoàn Lao động Quốc tế. Một số công đoàn đã bày tỏ không hài lòng với ban lãnh đạo hiện tại về việc giảm tiếng nói trong quyền lợi lao động, song cũng có khả năng một số thành viên tiếp tục ủng hộ Gilbert Houngbo.

Ở phía đối diện, 14 phiếu trong khối doanh nghiệp hầu như không có cơ hội cho bà Díaz khi các nhà tuyển dụng lớn Tây Ban Nha và quốc tế đã tỏ rõ sự phản đối đối với các chính sách can thiệp thị trường lao động mang tính tự do của bà. Trong thực tế, sự phản đối này xuất phát từ các tổ chức doanh nghiệp quan trọng trong nước. Vì vậy, khả năng bà nhận được sự ủng hộ trong khối doanh nghiệp là rất thấp.

Khối chính phủ với 28 phiếu sẽ đóng vai trò quan trọng nhất. Trong số này có 10 quốc gia thành viên thường trực Hội đồng Quản trị gồm các cường quốc như Đức, Brazil, Trung Quốc, Mỹ, Pháp, Ấn Độ, Ý, Nhật Bản, Anh và Nga, cùng 18 thành viên được lựa chọn định kỳ trong nhiệm kỳ ba năm thông qua Hội nghị Lao động Quốc tế.

Bà Díaz có thể nhận được sự ủng hộ từ các chính phủ xã hội dân chủ và trung tả ở châu Âu và Mỹ Latinh, nơi bà được đánh giá cao. Tuy nhiên, tình hình chính trị toàn cầu hiện nay không thuận lợi như một năm trước do trào lưu lên nắm quyền của các chính phủ bảo thủ, làm hẹp cơ hội nhận được nhiều phiếu bầu trong khối này.

Tây Ban Nha giữ vị trí quan trọng trong OIT, là quốc gia đã phê chuẩn nhiều công ước quốc tế nhất của tổ chức, điều này được chính phủ dùng làm chứng cứ trong chiến lược vận động ngoại giao. Tuy nhiên, các yếu tố về địa chính trị, liên minh khu vực và đàm phán đa phương ảnh hưởng mạnh mẽ đến kết quả bầu cử vượt xa hồ sơ cá nhân ứng viên.

Thêm vào đó, chính phủ Tây Ban Nha phải chia sẻ năng lực ngoại giao để đồng thời vận động cho các ứng viên người Tây Ban Nha ở ba tổ chức kinh tế quốc tế hàng đầu khác: FAO về lương thực, nơi Bộ trưởng Luis Planas ứng cử; và Ngân hàng Trung ương châu Âu (BCE) với Pablo Hernández de Cos, cựu Thống đốc Ngân hàng Tây Ban Nha.

Bài viết được biên tập với sự hỗ trợ của công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), tổng hợp từ các nguồn tin dẫn bên dưới và đã qua kiểm duyệt của toà soạn Quang Minh Việt Nam.